Champagne (wijnstreek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Champagnestreek
Detailkaart wijngebied

Champagne (la Champagne) is Frankrijks noordelijkste wijnstreek en staat bekend om zijn mousserende wijnen die als enige ter wereld de naam "Champagne" (le champagne) mogen dragen. Daarnaast worden ook enkele niet-mousserende witte en rode wijnen geproduceerd onder de AOC "Coteaux Champenois".

Ligging[bewerken]

De regio ligt in noordoosten van Frankrijk en is het meest noordelijke gebied geschikt voor de wijnbouw in het land. Door het gebied stroomt de Marne, een zijriver van de Seine. De meeste aanplant staat in het departement Marne, maar ook in Aisne en Aube liggen wijngaarden die tot de streek behoren.

Champagne bestaat uit twee regio's. De noordelijke regio ligt rondom de driehoek Reims (N), Épernay (W) en Châlons-en-Champagne (ZO). De zuidelijke regio ligt ten zuiden van Châlons en wordt begrensd door Bar-sur-Aube (N0), Bar-sur-Seine (W) en Mussy-sur-Seine (Z).

Als gevolg van de wereldwijde, grote vraag naar Champagne en de daaruit voortvloeiende schaarste, werd in 2008 door de Franse wijnbranche unaniem besloten de officiële champagnestreek uit te breiden met ongeveer 2.500 hectare, waardoor meer wijn geproduceerd kan worden. In plaats van de oorspronkelijke 319 districten die het predicaat champagne aan mousserende wijn kunnen geven, behoren na de uitbreiding 357 districten tot de champagnestreek.[1]

Klimaat en grond[bewerken]

Het klimaat is vrij mild en staat onder invloed van een maritieme luchtstroom vanaf de Atlantische Oceaan. De winters zijn zacht en de zomers kunnen heet zijn. Gedurende het gehele jaar valt er vrij regelmatig neerslag.

Weergemiddelden voor Station de Troyes (Épernay)
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Gemiddeld maximum (°C) 6,2 7,7 11,9 15,2 19,5 22,7 25,7 25,4 21,2 16,3 10,1 6,7 15,2
Gemiddeld minimum (°C) -0,1 -0,3 2,0 3,7 7,8 10,7 12,8 12,6 9,6 6,8 3,0 0,8 5,7
Neerslag (mm) 50,5 42,1 47,7 50,9 61,7 56,6 54,4 52,2 53,3 63,6 51,2 60,6 644,8
Zonuren (uur/dag) 2,2 3,2 4,6 6,2 6,9 7,6 7,6 7,6 6,0 4,0 2,2 1,7 5
Bron: Meteo France [1]

De bodem van de Champagne bestaat uit een dikke laag krijt bedekt met een dunne laag vruchtbare aarde. De kalkbodem is zeer geschikt voor de druivenstokken die met de wortels diep in de grond doordringen. De dikke krijtlaag is ook zeer geschikt voor het uithouwen van kelders. In de kelders heerst een constante temperatuur van ongeveer 10 graden Celsius en een constante luchtvochtigheid waar de Champagne in wordt opgeslagen tot het moment van verkoop.

Druivenrassen[bewerken]

Champagne mag gemaakt worden van een beperkt aantal druivenrassen

  • pinot noir (blauw druivenras) groeit op 38% van het oppervlak. De heldere most van deze blauwe druiven (Fransen spreken van "zwarte druiven") levert een wijn op die structuur en karakter aan de champagne geeft.
  • pinot meunier (blauw druivenras) groeit op 32% van het gebied. Deze druif zorgt in de champagnes voor een fruitige smaak. De sterke druivenstokken van de pinot meunier kunnen goed tegen vorst, wind en kou wat in het noordelijk gelegen wijngebied een groot voordeel is. Het nadeel van de druif is dat een wijn met veel pinot meunier slecht rijpt. Toch worden champagnes van uitsluitend pinot meunier of overwegend pinot meunier bij wijnproeverijen soms bekroond.
  • chardonnay (wit druivenras) dat op 28% van het oppervlak wordt verbouwd. De wijnstokken van dit ras vindt men vooral in de Côte des Blancs. De chardonnay geeft de champagne frisheid en zuren. Van deze druif kunnen zowel de cuvée als de taille, de tweede en minder zure tweede persing, voor een goede champagne worden gebruikt. Veel grote champagnehuizen gebruiken nooit most van pinot noir of pinot meunier uit de taille. Die wordt verkocht aan minder kieskeurige champagnefabrikanten die er een harde en grove wijn van maken. De taille van de chardonnay wordt gebruikt door Louis Roederer.

De meeste champagne is een blend of "assemblage" van deze drie. Wanneer er alleen gebruik wordt gemaakt van de Chardonnay vermeldt men op het etiket dat het om een blanc de blancs gaat. Wanneer enkel de pinot noir of pinot meunier wordt gebruikt, spreekt men over een blanc de noirs.

Dan zijn er nog vijf toegestane druivenrassen waarvan alleen de arbane en de pinot blanc vrai geregeld worden gebruikt in de assemblages.

Statistieken[bewerken]

In totaal beslaat het areaal voor de Champagne zo'n 33.700 hectare.[2] Hiervan ligt ruim 70% in het departement Marne, ongeveer 20% in Aube en minder dan 10% in Aisne.[2] Van alle Franse wijngebieden kent deze streek de hoogste opbrengst per hectare.

Het rendement per hectare mag in beginsel niet groter zijn dan 10.400 kilogram druiven die bij de eerste persing (de cuvée) 66,3 hectoliter most per hectare oplevert. Uit wat rest mag de taille worden geperst. Het sterk terugsnoeien van de stokken en het uitdunnen van de trossen druiven levert een betere smaak op. In de Champagne mag de jonge wijn met suiker gechaptalliseerd worden om het vereiste alcoholpercentage te verkrijgen. In zeer goede wijnjaren met een overvloedige oogst verhoogt de Franse overheid soms de maximale opbrengst; zo was die in 1998 verhoogd tot 82,5 hectoliter most per hectare.

Bij de ingewikkelde productie van champagne gaat in de kelder 1,5% verloren en bij de uiteindelijke dégorgement verliest de fabrikant nog eens 0,5%. Zo kunnen na ten minste 18 maanden rijpen per 100 liter Champagne 133 normale flessen van 75 centiliter worden gemaakt.

De productie per jaar schommelt afhankelijk van de weersomstandigheden. Het areaal neemt wel iets toe, maar dit heeft nauwelijks invloed op de totale productie. In de periode 2004 tot en met 2014 lag de jaarproductie tussen de 250 en 300 miljoen liter.[2] Hiervan wordt ruim een derde geëxporteerd en vooral het Verenigd Koninkrijk is een grote afzetmarkt.[2] De Verenigde staten en Duitsland volgen op de tweede en derde plaats gemeten naar aantal flessen.

Huizen, cuvées de prestige en eigenaren[bewerken]

De Champagne onderscheidt zich van andere Franse wijnbouwgebieden in die zin dat plaatsen en wijnbouwers nauwelijks enige bekendheid genieten. De Champagne is een mengwijn zolang de wijn maar uit het vastgestelde gebied komt. Er zijn veel bezitters van wijngaarden die hun druivenoogst verkopen aan de bekende champagnehuizen of coöperaties. De coöperaties leveren ongeveer een derde van het totale volume aan Champagne en de royale meerderheid van de verkopen zijn nog in handen van de champagnehuizen waarvan sommige wereldwijd bekend zijn.

HUIS Gesticht
in
Vestigingsplaats "Cuvée de prestige"
(de beste champagne van het huis)
"Vintage" indien van toepassing
Eigenaar
Abelé 1757 Reims Sourire de Reims Freixenet
Ayala 1860 Ay Ayala Brut Millesimé (Vintage) Société Jacques Bollinger[3]
Billecart-Salmon 1818 Mareuil-sur-Ay Cuvée Nicolas Francois Billecart Millesime

Clos St Hilare Blanc de Noirs Brut

Zelfstandig bedrijf
Binet 1849 Reims Binet Brut Elite
Binet Elite Rosé (Binet Rosé de saignée)
Binet Elite Blanc de Noirs
Binet Médaillon Rouge (Vintage)
Zelfstandig bedrijf
Boizel 1834 Épernay Joyau de France (Vintage) Groupe Boizel, Chanoine, Champagne (BCC)
Bollinger 1829 Ay Vieilles Vignes Françaises (Vintage)
R.D. (Récemment Dégorgé)(Vintage)
Société Jacques Bollinger
Boulard 1952 La Neuville-aux-Larris Zelfstandig bedrijf
Brice 1994 Bouzy Zelfstandig bedrijf
Brun 1898 Ay Zelfstandig bedrijf
Bruno Paillard 1981 Reims Bruno Paillard Nec Plus Ultra (Vintage)
Bruno Paillard brut première cuvée (Vintage)
Zelfstandig bedrijf
Burtin - Besserat de Bellefon 1843 Épernay Cuvée des Moines Lanson-BCC
Canard-Duchêne 1868 Ludes Grande Cuvée Charles VII Groupe Thiénot
Cattier 1918 Chigny-les-Roses Clos du Moulin Zelfstandig bedrijf
Chanoine Frères 1730 Reims Gamme Tsarine Groupe Boizel, Chanoine, Champagne (BCC)
Charles Heidsieck 1851 Reims Blanc des Millénaires (Vintage) Rémy-Cointreau
Veuve Cheurlin 1919 Celles-sur-Ource Zelfstandig bedrijf
Comte de Dampierre 1880 Chenay Zelfstandig bedrijf
Cuperly 1977 Verzy Zelfstandig bedrijf
De Castellane 1895 Épernay De Castellane Commodore (Vintage) Laurent Perrier
De Cazanove 1811 Reims De Cazanove Stradivarius Groupe Rapeneau
De Telmont 1912 Épernay De Telmont Commodore (Vintage) Laurent Perrier
De Venoge 1837 Épernay Grand Vin des Princes (Vintage) Groupe Boizel, Chanoine, Champagne
Delamotte 1760 Le Mesnil-sur-Oger Laurent-Perrier
Deregard Massing 1936 Avize Zelfstandig bedrijf
Desmoulins 1908 Épernay Zelfstandig bedrijf
Deutz 1838 Ay Amour de Deutz (Vintage) Louis Roederer
Dosnon & Lepage 2007 Avirey-Lingey Zelfstandig bedrijf
Duval-Leroy 1859 Vertus Femme de Champagne (alleen bij een bovengemiddeld goede oogst)
Fleur de Champagne (alleen bij een bovengemiddeld goede oogst)
Familiebedrijf
Gardet 1895 Chigny-les-Roses Zelfstandig bedrijf
Henri Giraud 1975 Ay
Gosset 1584 Ay Celebris (Vintage)
Grand Millésime (Vintage)
Renaud-Cointreau
Alfred Gratien 1864 Épernay Henkell & Söhnlein
Gueusquin 1994 Dizy
Heidsieck & Co Monopole 1785 Épernay Diamant Bleu (Vintage) Vranken-Pommery Monopole
Henriot 1808 Reims Henriot Cuvée des Enchanteleurs (Vintage)
Henriot brut Souverain (Vintage)
Zelfstandig bedrijf
Irroy 1820 Reims
Ivernel 1963 Ay Renaud-Cointreau
Jacquesson 1798 Dizy Avize Grand Cru(Vintage) Zelfstandig bedrijf
Jacquinot & Fils 1947 Épernay
Jeeper 1944 Épernay
Joseph Perrier 1825 Châlons-en-Champagne Groupe Thiénot
Krug 1843 Reims Krug (Vintage)
Clos du Mesnil (alleen bij een bovengemiddeld goede oocst)
LVMH
Charles Lafitte 1848 Épernay Orgueil de France (alleen bij een bovengemiddeld goede oocst) Vranken-Pommery Monopole
René-James Lallier 1966 Ay
Lanson 1760 Reims Lanson Noble Cuvée (Vintage) Lanson-BCC
Laurent-Perrier 1812 Tours-sur-Marne Grand Siècle Laurent Perrier
Lemoine 1857 Tours-sur-Marne Laurent Perrier
Lenoble 1920 Damery
Lombard & Cie 1925 Épernay Zelfstandig bedrijf
Mansard Baillet Épernay Rapeneau
Marie Stuart 1867 Reims Marie Stuart Cuvée de la Sommelière
Marie Stuart Brut Millésimé (Vintage)
Alain Thiénot
G.H. Martel & Co. 1869 Reims Rapeneau
Mercier 1858 Épernay Mercier Vendange (Vintage) LVMH
Meunier & Cie 1894 Ay Meunier & Cie Cuvee du Fondateur
Charles Mignon-Léon Launois 1995 Épernay Stock company
Pierre Mignon 1970 Le Breuil Zelfstandig bedrijf
Moët & Chandon 1743 Épernay Moët & Chandon Dom Pérignon (Vintage) LVMH
Montaudon 1891 Reims LVMH
Moutard-Diligent 1927 Buxeuil Moutard-Diligent Vieilles Vignes "cépage Arbane"
Cuvée "6 Cépages"
Zelfstandig bedrijf
Mumm 1827 Reims Mumm de Cramant Pernod Ricard
Perrier-Jouët 1811 Épernay Perrier-Jouët Belle Époque (Vintage) Pernod Ricard
Philipponnat 1522 Mareuil-sur-Ay Clos des Goisses (Vintage) Lanson-BCC
Piper-Heidsieck 1785 Reims Piper-Heidsieck Rare Rémy-Cointreau
Pol Roger 1849 Épernay Pol Roger Sir Winston Churchill (Vintage) Zelfstandig bedrijf
Pommery 1836 Reims Pommery Cuvée Louise (Vintage) Vranken-Pommery Monopole
Eugène Ralle 1925 Verzenay
Louis Roederer 1776 Reims Cristal (Vintage) Familiebedrijf
Ruinart 1729 Reims Ruinart Dom Ruinart (Vintage)
Ruinart blanc de blancs (Vintage)
LVMH
Louis de Sacy 1967 Verzy Zelfstandig bedrijf
Salon Le Mesnil-sur-Oger Champagane Salon vintage(Vintage)
Laurent-Perrier
Cristian Senez 1973 Essoyes Zelfstandig bedrijf
A. Soutiran 1990 Ambonnay Zelfstandig bedrijf
Taittinger 1734 Reims Comtes de Champagne (Vintage) Taittinger
Thiénot 1985 Reims Cuvée Alain Thiénot(Vintage)
Cuvée Stanislas(Vintage)
Cuvée Garance(Vintage)
La vigne aux Gamins(Vintage)
Groupe Thiénot
Veuve Clicquot Ponsardin   1772 Reims La Grande Dame (Vintage)
Carte jaune (Vintage)
Clicquot Rich Reserve (Vintage)
LVMH
Vranken 1979 Épernay Vranken Demoiselle (alleen bij een bovengemiddeld goede oocst)
Vranken-Pommery Monopole

Trivia[bewerken]

Overigens is Champagne ook de naam van een Zwitsers dorp dat wijn produceert onder de naam "champagne", geheel tegen de zin van de Fransen. Hierover is een zaak aanhangig bij het Europese Hof in Luxemburg (Case T-212/02).

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]