D49 (hunebed)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
D49 (hunebed)
D49 (hunebed)
D49 (hunebed)
Situering
Coördinaten 52° 49′ NB, 6° 46′ OL
Foto's
Het hunebed de Papeloze kerk (D49)
Het hunebed de Papeloze kerk (D49)
Portaal  Portaalicoon   Archeologie

Hunebed D49, ook bekend als de Papeloze kerk is een ganggraf bij Schoonoord. Het hunebed is gebouwd tijdens de Trechterbekercultuur.

Naamgeving[bewerken]

De naam Papeloze kerk zou verwijzen naar het feit dat hier in de tweede helft van de 16e eeuw, toen openlijke protestantse geloofsuitoefening verboden waren geworden, zogeheten hagenpreken werden gehouden. Papeloos wil zeggen: zonder dat er een katholiek priester (een "paap") bij aanwezig was. Menso Alting predikte de nieuwe leer[1].

De naam Papeloze kerk werd pas vanaf halverwege de 19e eeuw gebruikt. Het hunebed ligt nu in een bos, dat echter pas in de 20e eeuw is ontstaan. Destijds lag het in het open Ellertsveld, waar men ongenode gasten van ver kon zien aankomen.

Geschiedenis[bewerken]

Het hunebed wordt door Nicolaas Westendorp vermeld in 1815.

Restauratie[bewerken]

Het hunebed is in de jaren 1958 en 1959 onder leiding van de archeoloog Albert van Giffen gereconstrueerd naar de toenmalige inzichten. Voor dit hunebed werd gekozen omdat het in zeer slechte staat verkeerde. Hij had het hunebed al eerder onderzocht in 1938 en beschrijft het: "Het hunebed verkeert in een zeer gehavenden staat; de oorspronkelijke toestand is bij benadering nog wel herkenbaar"[2].

Er waren nog maar twee dekstenen aanwezig, ze waren in de grafkelder gegleden. Ook misten enkele draagstenen, de poortstenen en veel van de kransstenen. Een groot gedeelte van de dekheuvel was nog wel aanwezig, de overblijfselen van het hunebed lagen in een kuil.

Om het te kunnen restaureren werd een hunebed op het Valtherveld (D33) gesloopt[3]. Ook werden stenen vanuit andere plaatsen gebruikt bij de restauratie.

De dekheuvel is voor gedeeltelijk hersteld, om bezoekers te kunnen laten zien hoe het monument is opgebouwd. Rond de voet van de heuvel zijn 28 kransstenen geplaatst. De ruimte tussen de draagstenen is opgevuld met stopstenen. De vloer bestaat uit veldstenen waarop granietgruis is geplaatst.

In 1959 was de restauratie klaar. Er was een hekwerk geplaatst in de grafkelder en daarachter konden bezoekers replica's van aardewerk bekijken. Tot ongeveer 1980 moesten bezoekers entreegeld betalen. Het hunebed is 12,1 meter lang en 4,7 meter breed.