De Reek (waterpoort)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De Reek
Tweede middeleeuwse stadsmuur met De Reek (15)
Locatie
Locatie Maastricht-Jekerkwartier, Stadspark
Status en tijdlijn
Oorspr. functie waterpoort
Start bouw 14e eeuw?
Erkenning
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 28014
De Reek
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Reek is een nog bestaande waterpoort die de rivier de Jeker overspant in de Nederlandse stad Maastricht. De poort ligt aan de zuidzijde van het stadscentrum in het Jekerkwartier, in de zogenaamde 'Heksenhoek' aan het einde van de Heksenstraat, en aan de noordzijde van het Stadspark. Vlak voor de poort ligt een sluis om het water te stuwen en achter de waterpoort bevinden zich restanten van de Weyermolens, ook De Reek genoemd. De waterpoort is een rijksmonument.[1]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Het is niet bekend wanneer de waterpoort precies gebouwd is, maar in de 13e eeuw was de Jeker hier al gekanaliseerd, zodat het water de toenmalige grachten kon voeden. De stadsmuur en grachten in deze omgeving kwamen tot stand vanaf 1350. De waterpoort werd in 1465 voor het eerst genoemd.[2]

In 1486 kreeg de waterpoort een valhek, dat in de poort neergelaten kon worden. 'Reek' is de Maastrichtse benaming voor een valhek.[3][4]

In 1550 bouwde men een stenen boog over de Jeker. In 1552 verlaagde men waarschijnlijk de waltorens aan weerszijden van de poort, waarbij ze werden opgevuld met aarde om zo beter bestand te zijn tegen het nieuwe geschut.[4]

In 1674 werd vóór de poort een sluis gebouwd, de Grote of Bonnefantensluis, die in 1766 werd vernieuwd. Hierdoor was het mogelijk het water van de Jeker naar het inundatiegebied aan de zuidzijde van de stad (De Kommen) om te leiden.[5]

In 1959 werd de oostelijke waltoren in oorspronkelijke staat teruggebracht na eerder deels te zijn afgebroken. In 1987-'89 werd het muurwerk vanaf De Reek tot aan de voormalige Sint-Pieterspoort gerestaureerd.[4]

Beschrijving[bewerken | brontekst bewerken]

De waterpoort is een onderdeel van de tweede middeleeuwse omwalling van de vestingwerken van Maastricht uit de 14e eeuw. Het bouwwerk bestaat uit een muur van baksteen met een opening voor het water, die tussen twee rondelen is geplaatst. De rondelen zijn bekleed met Naamse steen. De poort bevat een poterne, een smal poortje om in oorlogstijd ook de sluiswerken te kunnen bedienen en om onderhoud te plegen.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie De Reek (water gate) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.