Essene

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Essene
Deelgemeente in België Vlag van België
Essene (België)
Essene
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Gemeente Affligem
Fusie 1977
Coördinaten 50° 54′ NB, 4° 8′ OL
Algemeen
Oppervlakte 7,14 km²
Inwoners
(1/1/2020)
3436
(481 inw./km²)
Hoogte 23 m
Overig
Postcode 1790
NIS-code 23105(B)
Detailkaart
Essene (Vlaams-Brabant)
Essene
Locatie in Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Essene (plaatselijke uitspraak: Eskern) is een deelgemeente van de fusiegemeente Affligem, waartoe ook de dorpen Teralfene en Hekelgem behoren. Essene is gelegen in de provincie Vlaams-Brabant. Heeft een oppervlakte van 714 ha, maakt deel uit van het arrondissement Halle-Vilvoorde en het kanton Asse. Essene was een zelfstandige gemeente tot aan de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1977.

Toponymie[bewerken | brontekst bewerken]

De naam "Essene" (historische schrijfwijze: Esschene) is van Keltische oorsprong en betekent vermoedelijk bij het water en zou geen verband hebben met de boomsoort "es".

Een aantal van de Romaanse toponiemen in de gemeente (Doment, Avenelle, Montil) hebben een exogene oorsprong. Dit komt vermoedelijk door de bosontginners uit de Moezelstreek en/of de Ardennen ten tijde van de graven van Verdun (10e–11e eeuw).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Essene behoorde tijdens de Karolingische Periode tot de Brabantgouw. Vanaf omstreeks 1085/1086 maakt het deel uit van het landgraafschap Brabant onder de graven van Leuven, voorvaderen van de hertogen van Brabant. Binnen dit graafschap ressorteerde het onder de heerlijkheid Asse (vanaf de 17e eeuw een markizaat). In de bestuurlijke geografie van het hertogdom Brabant behoorde Essene tot de meierij van Asse in het kwartier Brussel.

Kerkelijk stond de parochie Essene vanaf 1086 onder het patronaat van de abdij van Affligem, die tot het einde van het ancien régime over uitgestrekte pachtvelden binnen het dorp beschikte. In de 12e eeuw was het aangrenzende dorp Hekelgem nog een dochterkerk van Essene.

Aan de grens van Essene met Sint-Katherina-Lombeek verlegden de monniken van Affligem in de 12e eeuw de loop van de Bellebeek (ook Alfene genoemd) om er een watermolen met maalvijver aan te leggen. Op het grondgebied van Sint-Katherina-Lombeek bevindt zich de wijk Essene-Winkel of Essene-Hoek, vermoedelijk het deel van Essene dat in de 12e eeuw door de rechttrekking van de Bellebeek aan de parochie van Lombeek werd overgedragen. In het gehucht Overnellen op de grens met Ternat bevond zich eveneens een watermolen. Op het veld Montil nabij de grens met Asse ten slotte, heeft er lange tijd een windmolen gestaan.

Na de Franse invasie werd Essene (toen nog als Esschene gespeld) als gemeente ingedeeld bij het kanton Asse van het Dijledepartement.[1] Dit departement werd, nadat de Fransen verdreven waren, omgevormd tot de provincie Zuid-Brabant, de latere Belgische provincie Brabant.

Demografische ontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1970=volkstellingen

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

  • Had tot 1999 de langste straatnaam in Vlaanderen: 'Parallelweg van 't Klein Kapelleveld' (de straat in kwestie is net iets langer dan het straatbord). De straat heet nu gewoon Parallelweg
  • Onze-Lieve-Vrouw-Bezoekingkerk: (westbouw 17e eeuw; schip 19e eeuw) met uitzonderlijk antiek Van Peteghem-kerkorgel en het Sint-Antoniusbeeld
  • Statig pastorijgebouw uit de 18e-eeuw
  • De oude brouwerij en pachthof Ankerhof
  • De Bellemolen, watermolen aangedreven door de Bellebeek
  • Het huis "Het Sluis" (eertijds een priorij van de abdij van Affligem) met de nog zichtbare molenpolder (maalvijver van de Bellemolen). Omstreeks 1900 woonde op Sluis een vrijzinnige die in deze desolate omgeving in verband werd gebracht met mysterieuze "Kludde met de ketting"-verschijningen
  • De Papeter, een bronzen beeld van kunstenaar Patrick Van Craenenbroeck uit Teralfene, werd op zondag 2 december 2007 onthuld op het kerkplein van Essene. Het beeld werd geschonken door het Handelscomité van Essene

Galerij[bewerken | brontekst bewerken]

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Bijnaam[bewerken | brontekst bewerken]

De historische spotnaam van de Essenaars was papeters.

Evenementen[bewerken | brontekst bewerken]

  • Sint-Antoniusviering: een beeld van Sint-Antonius-abt staat bij de kerk
  • Kermis van Essene: dit was een jaarlijks volksfeest op de hoeve Ankerhof tijdens het eerste weekend van juli, georganiseerd door het Feest- en Handelscomité Essene. Voor de laatste keer georganiseerd in 2005.
  • Vlaamse kermis: jaarlijks volksfeest in en om de patronaat georganiseerd door de KAJ-afdeling van Essene tijdens het tweede weekend van augustus. Dit evenement omvat onder meer volksamusement, muzikale optredens, een bescheiden rommelmarkt en een barbecue.
  • OpensKAJ: De dag voor de Vlaamse kermis is er een openluchtfuif.
  • Kerstboomverbranding: KAJ-Essene organiseert elk jaar in het tweede of derde weekend van januari een kerstboomverbranding.

Verenigingsleven[bewerken | brontekst bewerken]

In Essene is er een groot verenigingsleven voor alle lagen van de bevolking. De verenigingen hebben veelal een katholieke oorsprong. De volgende nationale verenigingen hebben een afdeling in Essene:

Politiek[bewerken | brontekst bewerken]

Voormalige burgemeesters[bewerken | brontekst bewerken]

  • 1801: Mathias Gruber[2]
  • 1810-1811: François Jean Verbrugghen[2]
  • Jozef Bastaerts (eerste burgemeester van Essene na onafhankelijkheid van België)
  • 1836-1848: Jan Baptist Wambacq (°12/02/1780), al "adjoint au maire" in 1814[2]
  • ?: Jan Baptist Linthoudt (1803-1855), "borgemeester te Esschene"[3], was al secretaris van Jozef Bastaerts in 1832[2]
  • 1857-1889: Jan Baptist Deodaat Wambacq (°23/05/1815)
  • 1889-1890: Adolphe Wambacq (zoon van JB Deodaat, sterft in 1890)
  • 1890-1890: De Bolle (bestuurslid Pro Deo et Patria neemt ontslag)
  • 1890-1895: Louis Van de Putte
  • 1895-1900: Jean Rollier
  • 1900-1908: Louis Van de Putte
  • 1908-1933: Jules (zoon van J.B. Deodaat)
  • 1933-1938: Philippe De Smedt
  • 1938-1939: Paul Wambacq
  • 1939-1970: Robert Wambacq
  • 1970-1977: Louis Verdoodt[4]

Sport[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Verbesselt, J., 'Essene', Het parochiewezen in Brabant tot het einde van de 13e eeuw, deel V (Pittem 1966), p. 139-160.
  • Mertens, R., Geschiedenis van Essene (Essene 1971).