Frigg (godin)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frigg spint de wolken
Frigg (met zwaard en boog), Thor en Odin, 1555

In de Noordse mythologie werd Frigg (Edda's) of Frigga (Gesta Danorum) de "Eerste onder de godinnen" genoemd,[1] de vrouw van Odin, koningin van de Æsir, en godin van het firmament.

Eigenschappen[bewerken]

Als Ásynjur is zij de godin of patrones van het huwelijk, het moederschap, de vruchtbaarheid, de liefde en de seksualiteit, de huishouding en de huiselijke kunsten. Dit zijn alles tezamen kenmerkende eigenschappen van een moedergodin.

Haar hoofdfunctie, zoals die in de Noordse mythologische verhalen tot uitdrukking komt, is die van echtgenote en moeder, maar zij heeft er nog meer. Ze heeft de macht over de voorspelling, al zegt ze zelf niet wat ze weet,[2] en zij is de enige die naast Odin op de hoogverheven troon Hlidskjalf mag zitten vanwaaruit men een volledig zicht op het universum heeft. Samen met haar man neemt ze mee deel aan de Wilde Jacht (Asgardreid).

Frigg ontraadt Odin om naar Vafthrudnir te gaan, zie Vafþrúðnismál.

De kinderen van Frigg zijn Baldr, Hodr (en in een Engelse bron ook Wecta). Haar stiefkinderen zijn Hermóðr, Heimdall, Týr, Vidar, Váli, en Skjoldr. Thor is ofwel een broer of een stiefzoon van haar. Haar trouwe gezellin is Eir, dokter van de Asen en godin van de genezing.

De diensters van Frigg zijn Hlín (een beschermgodin), Gná (boodschapster godin), en Fulla (een vruchtbaarheidsgodin). Het is niet altijd duidelijk of deze gezellinnen in feite geen aspecten van haarzelf zijn (cf. avatara).

Volgens het Lokasenna gedicht is Frigg de dochter van Fjorgyn (mannelijke versie van “Aarde”, cf. vrouwelijke aardversie: Thors moeder). Haar moeder is niet bekend in de verhalen die zijn overgeleverd.

Etymologie[bewerken]

Frigg en Fulla met spinrok
Frigg en haar dienaressen
Odin en Frigg
Frigg als Ostara
Frigg (triade), 1832

De naam Frigg betekent “liefde” of “geliefde”. Het woord is afkomstig uit het Proto-Germaans *frijjō, cf. Sanskriet priyā "dierbare vrouw"). Zij was in vele culturen uit de noordelijke helft van Europa bekend, soms onder lichte naamvariaties: bijvoorbeeld Frea in Zuid-Duitsland, Frija of Friia in Oud Hoogduits, Friggja in Zweden, Frīg (genitief Frīge) in Oudengels, en Frika in de opera's van Wagner.[3] Moderne vertalingen veranderen Frigg vaak in Frigga. Vrouw Holle (maakt sneeuw door haar kussen uit te kloppen) en Perchta (controleert het spinnen) worden eveneens als een relict van het Frigg concept beschouwd.[4]

In het Faeröers (de taal van de Faeröer Eilanden) betekent friggja “het hof maken” (zoals wanneer je iemand ten huwelijk wil vragen). Hiermee wordt opnieuw het verband met huwelijk en huwelijksgeneugten aangegeven. Ons woord ‘vrijen’ komt uit dezelfde verwantschap van taal en betekenis.

Attributen en verblijf[bewerken]

In Scandinavië staat de constellatie "Orion" bekend als "Friggs spinnewiel of spinrokken" (Friggerock). Sommigen wijzen erop dat dit sterrenbeeld op de hemelequator staat, zodat het draait in de nachtelijke hemel. Dit zou de associatie met het spinnewiel van de hemelgodin kunnen hebben teweeggebracht.[5] Men zegt dat zij de nevels en wolken heeft geweven of gesponnen, zie ook Orionnevel.

De halruimte waar Frigg in Asgaard verblijf houdt is Fensalir. Dat betekent “Moerashallen”.[6] Dit kan erop wijzen dat moerassig of modderig land (beginnend land) speciaal aan haar werd toegewijd. Maar daarover is niets definitief bekend. Vergelijk de moerasvrouw en witte wieven.

De godin Sága, die wordt beschreven als samen met Odin drinkend uit gouden bekers in haar hal “Verzonken Banken”, zou Frigg kunnen zijn onder een andere naam.

Symbolen geassocieerd met Frigg:

Het verband tussen Frigg en Freya[bewerken]

Frigg is de hoogste godin van de Æsir, daar waar Freya de hoogste godin van de Vanir is. Er zijn heel wat argumenteringen geweest voor en tegen de idee dat Frigg en Freya in werkelijkheid dezelfde godin zouden zijn, avatars van elkaar.[7] Sommigen baseren zich op linguïstische analyses, anderen op het feit dat Freya niet gekend was in het zuiden, maar eerder in het hoge noorden. Op sommige plaatsen werden ze bovendien als dezelfde godin beschouwd, op andere plaatsen als verschillend.[8] Er zijn natuurlijk duidelijke gelijkenissen tussen beide:

  • Ze hadden allebei een mantel van arendsveren en konden van vorm veranderen
  • Frigg was gehuwd met Odin
  • Freya was gehuwd met Óðr
  • Ze hadden elk een speciaal halssnoer
  • Beiden hadden een personificatie van de Aarde als ouder
  • Beiden werden aanroepen bij geboorte (ook de weeën en arbeid)

Maar in bepaalde teksten verschijnen ze soms allebei tegelijk.

Loki gedraagt zich onbehoorlijk op het feest van Aegir en maakt ruzie met vele aanwezige goden en godinnen. Hij bespot zelfs Wodan, als een landloper die met spoken speelt, zoals heksen en tovenaars dat doen. Loki beledigt Frigg en Freya, maar hij heeft ontzag voor Thor. Loki vertrekt als zalm, maar vertelt Aegir nog dat zijn bezittingen in vlammen zullen verdwijnen. De Asen kunnen Loki later vangen en binden hem vast.[9]

Een andere benadering is die van een oorspronkelijke triade van deze twee godinnen samen met nog Hnoss of Iðunn. Deze triade is dan geassocieerd met verschillende levensperioden van het vrouwenleven. Maar de invloedsgebieden van Frigg en Freya komen niet helemaal overeen met de invloedsgebieden die men vaak in andere godinnentriades tegenkomt. Dit zou kunnen betekenen dat het bewijs niet zo sluitend is, maar het zou kunnen dat er ons iets belangrijks ontgaat omtrent de noordelijke Europese cultuur in vergelijking met de meer zuidelijke en die van de Kelten (zie in dat verband ook Frige).

Ten slotte is er nog een argumentatie dat Frigg en Freya gelijkaardige godinnen uit verschillende pantheons zouden zijn geweest, die eerst tot een enkele godheid zijn samengevoegd, maar waar deze twee godinnen nadien opnieuw van elkaar zijn onderscheiden. (Zie ook Frige). Dergelijke visie stemt overeen met de theologische benadering van sommige Griekse, Romeinse en Egyptische godheden uit de laat klassieke oudheid.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Snorri Sturluson. Proza Edda, Gylfaginning.
  2. Snorri Sturluson. Proza Edda, Skáldskaparmál. "Zij zal geen fortuin vertellen, ook al kent zij het lot der mensen."
  3. Beweringen over een connectie tussen Frau Holle en Frigg kunnen worden nagetrokken tot minstens bij Jacob Grimm. Desalniettemin laat recent onderzoek uitschijnen dat het taalkundig bewijs voor dergelijk verband zou steunen op een foutieve vertaling uit het Latijn. John B. Smith (aug. 2004). Perchta the Belly-Slitter and Her Kin: A View of Some Traditional Threatening Figures, Threats and Punishments. Folklore. 115(2), 167, 169.
  4. Rudolf Simek (1993). Dictionary of Northern Mythology, pag. 81. Vert. Angela Hall. Cambridge: D. S. Brewer.
  5. E.C. Krupp. (Jan. 1996). The thread of time. Sky and Telescope. 91(1), 60.
  6. Rudolf Simek, pag. 93-94. Ook: John Lindow (2001). Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs, pag. 128-130. Oxford: Oxford University Press.
  7. Hilda Ellis Davidson . (1998). Roles of the Northern Goddess, pag. 10. London: Routlege. Ook: Stephen Grundy, Freyja and Frigg, pag. 56-67; Nasstrom, Brit-Mari. Freyja, a goddess with many names, pag. 68-77. Billington, Sandra & Green, Miranda (Eds.) (1996). The Concept of the Goddess. London: Routlege.
  8. Lynda Welsh. (2001). Goddess of the North, pag. 75. York Beach: Weiser Books.
  9. Het feest bij Aegir, Wikisource.