Zeehaven van Brugge

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Haven van Zeebrugge)
Ga naar: navigatie, zoeken
Brugge en het havengebied Brugge-Zeebrugge (donkerpaars)
Satellietfoto van Brugge en de haven

De zeehaven van Brugge of haven van Zeebrugge is de op een na grootste haven in België (na Antwerpen) en een van de belangrijkste in Europa. Het havencomplex wordt uitgebaat door de Maatschappij van de Brugse Zeehaven (MBZ). Deze is een autonoom publiekrechtelijk overheidsbedrijf met de stad Brugge als hoofdaandeelhouder.

Algemeen[bewerken]

Zeebrugge is een polyvalente haven voor de behandeling van een brede waaier goederen: eenheidsladingen (trailers en containers), nieuwe wagens, conventioneel stukgoed, projectlading, droge en vloeibare bulkgoederen en aardgas. Van een pure transithaven is Zeebrugge uitgegroeid tot een centrum voor Europese distributie. In 2016 boekte de haven een overslag van bijna 40 miljoen ton.[1] De circa 400 bedrijven in het havengebied Brugge-Zeebrugge realiseerden in dat jaar een directe toegevoegde waarde van bijna 1 miljard euro (cijfers van de Nationale Bank).

Het is een belangrijke Europese haven voor roroverkeer (14,4 miljoen ton in 2016) en de belangrijkste haven ter wereld voor de import en export van nieuwe wagens (2,8 miljoen behandelde eenheden in 2016).

De haven wordt gebruikt voor de overslag van containers en trailers (zowel gewone containers als TEU's – 2,2 miljoen in 2016) en de overslag van rollen papier uit Zweden en Finland, waarvoor er zich een grote papierterminal bevindt.

Als belangrijkste Europese aardgashaven bevinden er zich tevens grote gasterminals, die aardgas in gasvorm aangevoerd krijgen vanuit de Troll-aardgasvelden voor de kust van Noorwegen via de 814 km lange Zeepipe onder de Noordzee, en in vloeibare vorm (lng) via methaantankers vanuit diverse herkomsten (Australië, het Midden-Oosten, Afrika).

Voorts zijn er verschillende veerdiensten naar Groot-Brittannië en is Zeebrugge in België koploper als passagiers- en cruisehaven. Zeebrugge heeft ook een vissershaven (de grootste van België, gevolgd door Oostende en Nieuwpoort), een jachthaven en een marinebasis (Kwartier Marinebasis Zeebrugge). Op de rechterhavendam staat er een groot windmolenpark.

De belangrijkste functies van de haven zijn:

  • snelhaven voor het intense roroverkeer tussen continentaal Europa, Groot-Brittannië, Scandinavië en Zuid-Europa;
  • Europese hubhaven voor de auto-industrie;
  • containerhaven met een nautische toegankelijkheid voor de grootste containerschepen die op dit moment in de vaart zijn (2015: +19.000 TEU);[2]
  • aanvoer van lng (aardgas) en andere energieproducten;
  • aanvoer van groenten, fruit en andere landbouwproducten;
  • behandelen van conventionele stukgoederen en projectlading;
  • vervoer van passagiers;
  • organisatie van Europese distributie voor diverse goederen.

De haven telt ruim 10.000 rechtstreeks tewerkgestelden. Samen met de onrechtstreekse, creëert de haven ruim 28.000 jobs.

Jaarlijks bezoeken ruim 8000 zeeschepen de haven. De overslag van goederen ligt al jaren tussen de 40 en 50 miljoen ton. De belangrijkste ladingen worden vervoerd via containers en als roro-stukgoederen, die samen bijna drievierde van het totale volume vertegenwoordigen. Naast het roroverkeer, vooral van en naar het Verenigd Koninkrijk, worden veel vloeibare producten in de haven verwerkt. Tot slot hebben overige stukgoederen alsook stortgoederen nog een klein aandeel in het overslagvolume.

overslag in miljoenen tonnen
Jaar Zeeschepen Totaal
ladingoverslag
waarvan
Containers
idem RoRo
1996 9571 28,5
2000 10692 35,5
2005 8555 34,6 15,6 11,8
2010 8863 49,6 26,4 12,4
2011 8351 47,0 22,7 13,1
2012 7797 43,5 20,3 12,5
2013 7651 42,8 20,4 12,5
2014 7720 42,5 20,5 13,0

Binnen de reeks van havens tussen Le Havre en Hamburg had Zeebrugge in 2016 een marktaandeel van 3,1%. Bij de overslag van vloeibaar aardgas had Zeebrugge de grootste overslag van deze havens, en bij het roro-verkeer is Zeebrugge de derde haven, na Rotterdam en Duinkerke.[3]

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie het artikel over de geschiedenis van Brugge vanaf hier.

Structuur van de haven[bewerken]

Sinds de grootschalige uitbouw tot een diepzeehaven, beëindigd in 1985, bestaat de haven uit drie delen:

De voorhaven
De voorhaven is op de zee gewonnen en beschermd door twee strekdammen van meer dan 4 km lengte. Door de directe toegang vanuit zee en de grote waterdiepte is de voorhaven bijzonder geschikt voor het snelle roll-on/roll-off- en containerverkeer. Ook de schepen met vloeibaar aardgas leggen hier aan. Deze schepen transiteren niet door de sluizen. Ook de Marinebasis Zeebrugge is hier gelegen.
De achterhaven
Via de Pierre Vandammesluis (1985) en de Visartsluis (1905) varen schepen naar de achterhaven. De achterhaven omvat drie grote dokken, het Verbindingsdok, het Noordelijk Insteekdok en het Zuidelijk Kanaaldok, waarrond terminals met logistieke centra zijn gevestigd voor de behandeling, opslag en distributie van enerzijds nieuwe wagens en anderzijds voedingswaren zoals groenten, fruit, fruitsappen, vis, vlees, koffie enz. Deze ladingen krijgen in Zeebrugge dus een toegevoegde waarde.
Rond het Oud-Ferrydok en het Prins Filipsdok is voornamelijk industrie gevestigd. Net ten westen hiervan bevindt zich de 'Transportzone Zeebrugge', die transportbedrijven en logistieke dienstverleners huisvest.
De kanaalzone en binnenhaven
Via het Boudewijnkanaal varen schepen naar de binnenhaven van Brugge. Hier wordt het stedelijk gebied bediend met bulk- en conventionele ladingen. Voorts bestaat dit havendeel grotendeels uit industriegebied.

Dokken en sluizen[bewerken]

Dokken

Binnenhaven:


Sluizen

De haven van Brugge telt relatief weinig sluizen, omdat een groot deel van de haven, namelijk de voorhaven met haar twee strekdammen, als getijdenhaven in zee ligt.

Het is vooropgesteld dat de te klein geworden Visartsluis in de toekomst wordt afgebroken en vervangen door een zogenaamde 'open getijzone' en een nieuwe zeesluis. Deze laatste komt dieper naar het binnenland toe, ongeveer ter hoogte van de Carcokesite. De beslissing over de juiste locatie en uitvoering van deze nieuwe sluis zal in 2018 definitief worden genomen.[4]

Sterktepunten van de haven[bewerken]

Het havencomplex Brugge-Zeebrugge bezit enkele sterktepunten die de oorzaak zijn van de snelle groei van de haven en die het mogelijk maken dat het goederenverkeer zich in de volgende jaren nog verder kan ontwikkelen, namelijk:

  • de gunstige geografische ligging voor een optimale Europese distributie:
    • aan de kust van de Noordzee, de drukst bevaren zee ter wereld;
    • centraal gelegen ten opzichte van de andere Noordzeehavens;
    • op korte afstand van Groot-Brittannië;
    • dicht bij de belangrijkste, dichtbevolkte, geïndustrialiseerde steden;
  • een goede nautische toegankelijkheid met grote diepgang in de toegangsgeul en langs de kaaien;
  • goede verbindingen, zowel per spoor als langs de weg, naar alle landen van Continentaal Europa;
  • talrijke dagelijkse scheepvaartdiensten naar Groot-Brittannië en naar andere havens in Noord- en Zuid-Europa, waarvoor Zeebrugge een draaischijf is voor het verkeer in alle richtingen;
  • een netwerk intercontinentale en Europese containerdiensten.

Zwaktepunten van de haven[bewerken]

Het pijnpunt van de haven is een gebrekkige ontsluiting naar het achterland. Deze is tot nu toe grotendeels beperkt tot spoor- en wegverbindingen.

Om de spoorontsluiting te verbeteren investeert Infrabel in een uitbreiding van de spoorwegcapaciteit door het aanleggen van bijkomende sporen en nieuwe bruggen op onder meer de spoorlijnen Zeebrugge - Brugge (spoorlijn 51A) en Brugge - Gent (spoorlijn 50A).

De gebrekkige ontsluiting via de weg werd aangepakt door binnen de Brugse agglomeratie de gelijkvloerse kruisingen van de N31/E403, die vanuit het zuiden de haven bedient, weg te werken, en door de aanleg van een ontbrekend stuk van de autosnelweg A11, die langsheen de achterhaven loopt en de N31 nabij de Blauwe Toren in Brugge verbindt met de N49 bij Westkapelle. Ook op de N49, die de haven verbindt met het oostelijke binnenland, worden stelselmatig alle gelijkvloerse kruispunten weggewerkt.

Voor de binnenvaart zou men reeds bestaande kanalen willen aanpassen om meer lichtertransporten vanuit de Zeebrugse haven mogelijk te maken, zonder dat ze door Brugge heen moeten, met alle (onoplosbare) verkeers- en andere problemen van dien. Zo wil men bijvoorbeeld het Schipdonkkanaal verbreden, zodat het toegankelijk wordt voor grote binnenschepen. Volgens sommigen is er echter gevaar voor verzilting van het hinterland. Die verbreding ligt ook zeer gevoelig bij de bewoners van de gemeenten langsheen het kanaal, die vrezen dat het pittoreske karakter van het landschap verloren zal gaan. Een andere vrees is dat er, zoals bij andere kanalen die belangrijk zijn voor het vrachtverkeer, bijvoorbeeld het Albertkanaal of Zeekanaal Brussel-Schelde, ook hier industrie langsheen het kanaal zou komen.

Als alternatief voor de binnenvaart maakt men ondertussen wel al gebruik van estuaire vaart. Die biedt de mogelijkheid voor binnenscheepvaart gedeeltelijk via de Noordzee.

Zeebrugge als containerhaven[bewerken]

Het begin van het containertijdperk voor Zeebrugge startte in 1965 onder invloed van de Britse spoorwegen. In 1966 besloot het Ministerie van Openbare Werken om een aanlegkade te bouwen in de voorhaven nabij de Visartsluis, vanwege het positieve resultaat van de spoorwegen. Verschillende transportlijnen kwamen hierna tot stand, o.a. Zeebrugge-Helsinki. Op 10 juni 1971 werd de Ocean Containerterminal Zeebrugge (OCZ) officieel ingehuldigd.

De intercontinentale containertrafieken kwamen op gang in de jaren 90 door tal van nieuwe klanten, met nieuwe dokken tot gevolg:

  • Canadese rederij Cast: bouw van Cast Europe Terminal (1991).
  • Seaport Terminals/Katoen Natie: bouw van Flanders Container Terminal (1995).
  • Nieuw dok: Containerkaaimuur in de westelijke voorhaven nabij het geplande Albert II-dok.

De Franse rederij CMA CGM kwam in 1997 naar Zeebrugge en heeft haar uitgebouwd tot één van haar belangrijkste aanloophavens van Noord-West-Europa. CMA CGM is samen met PSA aandeelhouder van OCHZ. Aan de noordzijde van het Albert II-dok bouwt PSA inmiddels een nieuwe containerterminal.

In 2004 kreeg APM Terminals (dat deel uitmaakt van de Deense A.P. Møller-Mærsk Group) een vergunning toegereikt om de zuidzijde van het Albert II-dok, kaai 120/121, te moderniseren tot een operationele deepwaterterminal, geschikt om Ultra Large Container Ships (ULCS, zoals Emma Maersk en CMA CGM Marco Polo) te behandelen.

Terminals[bewerken]

(07/2015)

Terminal Type

Voorhaven[bewerken]

PSA Wielingen papierterminal
Zeebrugge International Port diepzeecontainerterminal
Container Handling Zeebrugge (CHZ) diepzeecontainerterminal
Verbrugge Terminals Zeebrugge breakbulkterminal
APM Terminals Zeebrugge diepzeecontainerterminal
P&O Ferries roro-terminal
DFDS Seaways roro-terminal
Fluxys - LNG Terminal (methaanterminal) terminal voor vloeibaar aardgas
C.RO Terminal
Brittaniadok, Hermeskaai, Minervaplein
roro-terminal
C.RO Terminal
Zweedse Kaai
roro-terminal
Euroservices NV terminal voor het spoelen van gastankers

Achterhaven[bewerken]

ICO Terminals
Noordelijke Insteekdok
roro-terminal voor nieuwe wagens en breakbulk
ICO Terminals
Bastenakenkade
roro-terminal voor nieuwe wagens
Sea-Invest, Belgian New Fruit Wharf terminal voor stukgoed
Sea-Invest, Flanders Cold Center - Tropicana terminal voor stukgoed verpakkingsinstallatie voor fruitsappen
Tate & Lyle Molasses terminal voor melasse
Vlaamse Visveiling conventioneel
Zeebrugge Food Logistics koelloodsen voor voeding
Hanson Aggregates zand- en grintterminal
Borlix terminal voor agro-producten
Decloedt Baggerwerken
Wallenius Wilhelmsen Logistics roro-terminal voor nieuwe wagens
C.RO Terminal Canadakaai roro-terminal voor nieuwe wagens
Fluxys - piekbesnoeiingsinstallatie terminal voor stockage van vloeibaar aardgas
Gassco terminal voor de gaspijpleiding "Zeepipe" vanuit Noorwegen
Toyota dedicated autoterminal
CdMZ roro-terminal voor nieuwe wagens
Seabridge/Efico terminal voor opslag van ongebrande koffie
Bridgestone Logistics terminal voor stockage van banden
Brit European Transport internationaal vervoer, opslag en distributie van vloerbekleding
Progeco containerdepot aan de Jozef Verschaeveweg
Transportzone Zeebrugge[bewerken]
Interconnector terminal voor gaspijpleiding "Interconnector" vanuit Bacton (UK)
European Container Services ECS intermodaal transport en logistiek
2XL intermodaal transport en logistiek
Middlegate Europe intermodaal transport en logistiek
Huktra intermodaal transport van tankcontainers
North Sea Express internationaal transport
Britlink internationaal transport

Kanaalzone en binnenhaven[bewerken]

Nieuwpoortse Handelsmaatschappij zand- en grintterminal
Alzagri zand- en grintterminal
Hanson zand- en grintterminal
Seaport Shipping & Trading terminal voor stukgoed, projectlading en bulklading
Minne Port Services terminal voor stukgoed, projectlading en bulklading
Beveco turf- en veenterminal
Denolf Recycling recyclageterminal
Flanders Ship Repair / Longueville scheepsherstelling
Marpos afvalverwerking
Tomar Kolen kolenterminal
ABN Transport uitzonderlijk vervoer
Solid houtterminal

Afbeeldingen[bewerken]

Panoramisch uitzicht op de oostelijke dam van de haven van Zeebrugge, gezien vanaf het strand van Heist (2007).
Panoramisch uitzicht op de oostelijke dam van de haven van Zeebrugge, gezien vanaf het strand van Heist (2007).

Zusterhavens[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]