Haven van Rotterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Haven van Rotterdam
De Rotterdamse havens met onder meer de Maasvlakte links
De Rotterdamse havens met onder meer de Maasvlakte links
Algemene gegevens
WPI 31140
Plaats Rotterdam
Land Nederland
Coördinaten 52° 0′ NB, 4° 0′ OL
Havenautoriteit Havenbedrijf Rotterdam N.V.
Havengrenzen De Eurogeul en Maasgeul met ankergebieden, de Nieuwe Waterweg en Nieuwe Maas tot kilometer 991,5 en de Oude Maas tot kilometer 998
Zeekaarten BA 122, 132, 133 en 1630
Afmetingen
Totaaloppervlak 10.570 ha
Wateroppervlak 3715 ha
Havenoppervlak 6855 ha
Maximale afmetingen lengte en breedte geen restricties, diepgang maximaal:
bulk 23,0m
containers 16,65m
roro 12,0m
tankers 22,55m
Dichtheid Europoort 1012-1025 kg/m³
Botlek 1000-1014 kg/m³
Waalhaven en overige havens 1000-1004 kg/m³ kg/m³
Aanloop
Getijhaven Ja
Aanloop De Eurogeul en de Maasgeul.
Havens Maasvlakte, Europoort, Botlek, Pernis, Eemhaven, Waalhaven
Aantal steigers 123
Ankerplaats Ten noorden en zuiden van de Eurogeul bevinden zich meerdere ankerplaatsen
Communicatie
Radar/ VTS Verkeerscentrale Hoek van Holland, Verkeerscentrale Rotterdam[1]
Overslag
Aantal bezoeken zeeschepen Gestegen 34.404 in 2010
Overslagvolume Gestegen 429,9 miljoen ton in 2010
Natte bulk Gestegen 209,4 miljoen ton in 2010
Droge bulk Gestegen 84,6 miljoen ton in 2010
Containers Gestegen 112,3 miljoen ton in 2010
Gespecialiseerde lading Gestegen 23,7 miljoen ton in 2010 (stukgoed)
Voorzieningen
Droogdokken Keppel Verolme
DSR Schiedam
DSR Pernis
Overige infrastructuur
Nabije luchthavens Rotterdam The Hague Airport
Europe Container Terminals
Europe Container Terminals
Website
Portaal  Portaalicoon   Maritiem
De Rotterdamse haven 's nachts.

De haven van Rotterdam is het grootste haven- en industriecomplex van Europa met een totale goederenoverslag van 435 miljoen ton in 2011. Het bestaat uit een samenstel van verschillende havenbekkens en bedrijfsterreinen die ten dienste staan van de aan- en afvoer van goederen van de aan de havens gevestigde (petro)chemische en andere industrieën, en de op- en overslag van goederen van derden voor verder transport. Rotterdam was tussen 1962 en 2004 de grootste haven ter wereld, maar deze positie is overgenomen door Shanghai. Ook Singapore en Tianjin zijn Rotterdam als haven voorbijgestreefd.

Economisch belang[bewerken]

Qua overslag (het uitladen van zeeschepen waarna er kleinere schepen komen die de rivier op gaan met die lading van de zeeschepen, maar wel in kleinere hoeveelheden) is de haven van Rotterdam veruit de grootste haven van Europa. Met een goederenoverslag van 430 miljoen ton in 2010 nam ze meer dan een derde van de overslag Hamburg-Le Havre range voor haar rekening. Tevens is ze de vierde haven van de wereld, na Shanghai, Ningbo en Singapore. De haven van Rotterdam is belangrijk op het gebied van overslag van containers en massagoederen, ook wel 'bulkoverslag' genoemd, zoals ruwe olie, chemicaliën, kolen en ertsen. De natte bulk nam daarbij ruim de helft voor zijn rekening, de droge bulk eenzesde. Containeroverslag met bedrijven als Europe Container Terminals maakt bijna een derde deel van het totaal. De haven biedt directe werkgelegenheid aan ongeveer 70.000 mensen in Rotterdam en daarbuiten nog eens aan ongeveer 200.000 mensen.

In de onderstaande figuur de ontwikkeling van de behandelde vracht in de vijf grootste havens van Europa. De hoeveelheden zijn uitgedrukt in miljoenen tonnen vracht die zijn aan- of afgevoerd. Rotterdam is overduidelijk de grootste zeehaven in Europa[2]:

Haven 1990 1995 2000 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
Rotterdam 287,9 293,4 322,4 370,2 376,7 406,8 421,1 387,0 429,9 434,6 441,5 440,5
Antwerpen 102,0 108,1 130,5 160,1 167,4 182,9 189,4 157,6 178,2 187,2 184,1 190,8
Hamburg 61,4 72,1 85,1 125,7 134,9 140,4 140,4 110,4 121,2 132,2 130,9 139,1
Amsterdam 47,0 50,3 63,9 74,9 84,4 87,8 94,8 86,7 90,6 92,9 94,3 95,7
Marseille 96,6 100,0 96,3 96,0 83,2 86,0 88,1 85,6 79,9

De haven van Rotterdam dankt haar grootte aan de ligging aan de monding van de Rijn. Daardoor ligt een achterland met zo'n 460 miljoen inwoners binnen bereik. Van hieruit worden goederen vervoerd naar onder andere het Ruhrgebied in Duitsland, Engeland en Antwerpen in Vlaanderen. Naast de binnenvaart wordt een groot deel over de weg vervoerd en in mindere mate ook over het spoor, zoals met de Betuweroute.

Daarnaast is de haven te bereiken door schepen met zeer grote diepgang via de Eurogeul. In de diepe havenbekkens op de Maasvlakte en in de Europoort kunnen deze schepen normaal aanleggen.

Het Havenbedrijf Rotterdam N.V. verhuurt bedrijfsterreinen in het Rotterdamse havengebied en is verantwoordelijk voor het efficiënt en veilig afwikkelen van het scheepvaartverkeer. Bovendien zorgt het voor de infrastructuur van waterwegen, verkeerswegen, kades en andere voorzieningen voor de gebruikers van het havengebied. De toekomst van de Rotterdamse haven is onder meer vastgelegd in het Havenplan 2020. De belangrijkste opbrengsten voor het Havenbedrijf zijn de havengelden en de contractopbrengsten van het verhuur van bedrijfsterreinen. De sterke stijging van de investeringsuitgaven sinds 2009 zijn vooral het gevolg van de aanleg van de Tweede Maasvlakte. In het figuur hieronder de financiële resultaten van het Havenbedrijf Rotterdam.

in miljoenen euro
Omschrijving[3] 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
Bedrijfsopbrengsten 440 455 488 523 519 551 588 615
Bedrijfskosten 222 226 220 224 222 235 229 344
Afschrijvingen 79 83 87 93 101 113 119 120
Netto resultaat 73 92 114 149 144 154 195 228
Investeringen 135 231 235 190 341 445 379 626

Elk jaar worden in september de Wereldhavendagen gehouden. Een groot evenement waarbij men de haven van dichtbij kan ontdekken.

De haven van Rotterdam is ook toeristisch van belang voor Rotterdam. Er komen veel toeristen de haven bekijken, een rondvaart maken met de Spido, de Euromast bezoeken en de bruggen van Rotterdam bekijken zoals de Erasmusbrug en de Willemsbrug.

Het is ook een aanlegplaats voor cruiseschepen zoals de Queen Mary 2. Vroeger was de Holland-Amerika Lijn een belangrijke verbinding met New York City in de Verenigde Staten.

Geschiedenis[bewerken]

Sinds het ontstaan van Rotterdam in de middeleeuwen heeft Rotterdam een haven met een overslagfunctie gehad.

Havens in de oude binnenstad - ontwikkeling tot 1872[bewerken]

De Hoogstraat, een deel van Schielands Hoge Zeedijk, verdeelde Rotterdam in een landstad en een waterstad. In de waterstad werden de eerste havens aangelegd, onder meer de Oude Haven, het Haringvliet en de Leuvehaven.

In de loop van de 19e eeuw werd Rotterdam slechter bereikbaar door het verzanden van de monding van de Brielse Maas. Koning Willem I en Johannes Goldberg zorgden voor een stimulans van industrie en infrastructuur. Het kanaal door Voorne werd aangelegd, maar dit bleek al snel te klein door de steeds toenemende scheepsgrootte. Van 1866 tot 1872 werd daarom de Nieuwe Waterweg gegraven, zodat Rotterdam een rechtstreekse verbinding met de zee kreeg.

Havens op het eiland IJsselmonde - ontwikkeling 1872 - heden[bewerken]

Na de opening van de Nieuwe Waterweg werd de ontwikkeling van de havens op het eiland IJsselmonde ter hand genomen. De eerste havens waren nog vrij smal en werden door de Rotterdamsche Handelsvereeniging aangelegd. Het was een ommuurd gebied dat bestond uit de Koningshaven, de Binnenhaven, de Entrepothaven en de Spoorweghaven, met aanliggende terreinen, dat werd doorsneden door de Stieltjesstraat. De Gemeente Rotterdam nam in 1882, na de aankoop van deze 'Handelsinrichtingen', van de Rotterdamsche Handelsvereeniging, zelf de exploitatie ervan ter hand. Ze werden voortaan als Gemeentelijke Handelsinrichtingen geëxploiteerd. Het kenmerk van de Handelsinrichtingen was dat per dag, per week en/of per maand enz. ligplaatsen voor schepen, vierkante meters terrein en/of loodsruimte voor opslag, en per uur elektrische walkranen voor het laden en lossen konden worden gehuurd. Men hoefde dus niet een heel terrein voor een langere periode is z'n geheel in huur af te nemen en zelf het terrein in te richten en loodsen te bouwen. Overigens werden daarnaast door de gemeente ook terreinen en loodsen in hun geheel verhuurd. Deze parallelle exploitatie bleef voortbestaan tot in de jaren '60 de Gemeentelijke Handelsinrichtingen werden opgeheven; de terreinen werden in hun geheel voor langere tijd verhuurd en de loodsen en kranen werden verkocht.

De stormachtige groei van de overslag leidde tot de aanleg van steeds grotere havens: de Rijnhaven, de Maashaven en de Waalhaven. In 1929 werd bij Pernis op het westelijk deel van IJsselmonde begonnen met de aanleg van de Eerste Petroleumhaven op de Vondelingenplaat, met petrochemische industrie, nog steeds een van de pijlers van de Rotterdamse haven.

In 1966 werd in Rotterdam de eerste container gelost. In 1967 werd in het Eemhaven-gebied Europe Container Terminals (ECT) geopend. Dit bedrijf groeide uit tot het grootste container-overslagbedrijf van Europa.

Havens in Rotterdam-West - ontwikkeling 1900 - heden[bewerken]

Herstel van de Rotterdamse haven na de schade van de Tweede Wereldoorlog

Na de annexatie van Delfshaven in 1886 was ook aan de rechter Maasoever ruimte voor havenontwikkeling. Tussen 1900 en 1930 werd een complex van stukgoedhavens aangelegd tot aan de gemeentegrens van Schiedam. Na 1950 verloor dit gebied aan belang.

In het oostelijk deel wordt momenteel (2006) de woonwijk Lloydkwartier gebouwd. Aan de Schiehaven wordt door Scheepswerf De Delft het gelijknamige Linieschip 'De Delft' uit 1783 herbouwd. Met een imposante lengte van 63 meter wordt deze driemaster één van de grootste replica's ter wereld. De werf is toegankelijk voor bezoek.

In het westelijk deel (rond de Merwehaven) is de stukgoedoverslag verdwenen en vindt nu op grote schaal fruitoverslag plaats.

Havens in het Botlek-gebied - ontwikkeling 1947 - heden[bewerken]

Het eiland IJsselmonde bood onvoldoende ruimte voor de expansie van de Rotterdamse haven. In 1947 werd de ontwikkeling ter hand genomen van het Botlek-gebied, westelijk van de Oude Maas. In dit gebied overheerst de industriële functie met enorme complexen voor de petrochemische industrie. De havens in de Botlek zijn allemaal stukgoedhavens.

Havens in de Europoort - ontwikkeling 1958 - heden[bewerken]

Bioscoopjournaal uit 1963 over de uitbreidingen in de Rotterdamse haven.

De blokkade van het Suezkanaal in 1956 leidde tot een enorme schaalvergroting in de tank-scheepvaart. Rotterdam speelde op deze ontwikkeling in met de aanleg van het Europoort-gebied, dat bereikbaar was voor de grootste zeeschepen. Vanaf 1962 was Rotterdam de grootste haven ter wereld. Het Europoort-gebied is vrijwel uitsluitend gericht op de overslag en verwerking van ruwe olie. Ook het vervoer van droge bulk producten onderging een enorme schaalvergroting. Hiervoor werd in het westelijk deel van het Europoortgebied ruimte gereserveerd voor de overslag van graan en erts. De kade van het Ertsoverslagbedrijf Europoort is de enige loskade ter wereld waar de bulkcarrier Berge Stahl kan lossen.

de haven in 1962

Maasvlakte - ontwikkeling 1970 - heden[bewerken]

De aanleg van de Maasvlakte was de laatste uitbreidingsmogelijkheid van Rotterdam. Rond 1970 ontstonden ook plannen om het hele gebied van de Hoekse Waard tot aan het Hollands Diep om te vormen tot havengebied, maar hiervoor kreeg Rotterdam geen toestemming. Rotterdam is daarom zeer selectief geweest met gronduitgifte op de Maasvlakte. Ook op de Maasvlakte is de overslag van ruwe olie en erts van belang. Sinds 1985 vindt op de Delta-terminal van ECT ook containeroverslag plaats, omdat de grootste containerschepen de Eemhaven niet meer konden bereiken. Rond 2014 wordt verwacht dat de Maasvlakte 2 gereed is voor aanvang van schepen.

Het huidige havengebied[bewerken]

De totale oppervlakte van de Port of Rotterdam bedraagt momenteel (2009) zo'n 10.000 hectare en strekt zich uit over een lengte van 40 kilometer. De haven behoort tot de drukste van de wereld. Doordat de haven een groot achterland heeft, bereikbaar via binnenwater (Rijn, Maas), weg en spoor. Naast de overslag van goederen via containers zijn ook de bulktransporten en de afhandeling van olietankers belangrijke segmenten. Mede door de schaalvoordelen die een haven van deze omvang kan bieden is Rotterdam al jarenlang een van de meest favoriete havens voor de aanschaf van brandstof. Rotterdam geldt als de voordeligste bunkerlocatie in Europa.[4].

Locatie en achterland[bewerken]

De haven van Rotterdam ligt direct aan de Noordzee en is 24 uur per dag onbelemmerd bereikbaar. Er zijn geen belemmeringen als sluizen, bruggen of getijde-beperkingen. Alleen schepen met een extreme diepgang hoeven rekening te houden met eb en vloed. Via de verkeersscheidingsstelsels op de Noordzee en de Eurogeul kunnen olie- en ertstankers met een diepgang tot 24 meter in de haven worden ontvangen. De genoemde Eurogeul heeft een diepte van ten minste 23 meter (kaartdiepte, minimale diepte bij het laagste astronomische getij)[5]. Wereldwijd worden zo'n 1.000 havens verbonden met Rotterdam, gerealiseerd door 500 vaste lijndiensten[4]. Via Rotterdam heeft de wereld toegang tot 150 miljoen consumenten (binnen een straal van 500 kilometer van Rotterdam). Deze consumenten kunnen binnen 24 uur bereikt worden via de weg, spoor, binnenvaart, feeder of korte zee- en kustvaart en pijpleidingen[6].

Op- en overslag[bewerken]

In de onderstaande figuur staan gegevens met betrekking tot de behandelde vrachtvolumes in de haven van Rotterdam. In 2010 was de belangrijkste lading die werd aangevoerd ruwe aardolie, bijna 100 miljoen ton. Containers staan op de tweede plaats met een totaal brutogewicht van 55 miljoen ton. Op de derde tot en met de vijfde plaats staan minerale olieproducten, ertsen en schroot en tenslotte steenkool. Bij de afvoer staat de container op de eerste plaats met 56 miljoen ton gevolgd door minerale olieproducten met bijna 35 miljoen ton[7]. Het aantal zeeschepen dat de haven bezocht was redelijk constant gebleven. Bij de hogere aan- en afvoer is dit een indicatie dat de schepen gemiddeld groter zijn geworden.

in miljoenen tonnen (afgerond)
Omschrijving 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
Aanvoer 301 313 273 305 309 310 311
Afvoer 108 108 114 125 126 131 130
Totaal 370 382 409 421 387 430 435 441 440
Aantal zeeschepen (x 1) 34.954 35.989 37.097 34.415 33.352 34.404 33.681 32.057

In 2008 verwerkte de Haven van Rotterdam in totaal bijna 6,5 miljoen containers, omgerekend naar de standaard reken-container van 20 voet (TEU is Twenty-feet Equivalent Unit) zelfs ruim 10 miljoen. Beide cijfers tonen een kleine daling ten opzichte van 2007. Het aantal aangevoerde TEU's bedroeg bijna 5,5 miljoen en afgevoerd 5,3 miljoen. Van de 10,8 miljoen TEU's die verwerkt zijn, waren er 2,3 miljoen leeg[8].

Behalve containers wordt er ook veel bulk verwerkt. In de haven werd in 2008 94.935 kiloton (kt) droge bulk afgehandeld en 194.003 kt natte bulk verwerkt. Dit laatste cijfer kan uitgesplitst worden in 100.406 ruwe olie, 58.576 minerale olie en 35.021 overige natte bulk.

De bovengenoemde verwerkte containers resulteerden in 106.999 kt goederen. Daarnaast werd 17.331 kt aan rorogoederen en 7.830 kt overige stukgoederen overgeslagen[9].

Bereikbaarheid[bewerken]

Havenbewegwijzering[bewerken]

De oeverfronten van het gehele Rotterdamse havengebied, inclusief dat van de rivier en die van de havens van Schiedam, Vlaardingen en Maasluis zijn voorzien van oeverfrontnummers. De nummering loopt van de met Capelle a/d IJssel aan de rechter Maasoever van 100 tot 981 aan het eind van het Noorderhoofd bij Hoek van Holland, en van de oostelijke gemeentegrens met Ridderkerk aan de linker Maasoever van 1000 tot ca 8500 bij de Achtste Petroleumhaven op de Maasvlakte. Het nummer stijgt in beginsel elke 100 meter: 100, 101 enz.

Aan de landzijde kent het havengebied havennummers. Deze zijn afgeleid en gekoppeld aan de oeverfrontnummers. Bedrijven in het havengebeid kunnen een havennummer aanvragen. Dat nummer zal dan zo veel mogelijk corresponderen met een oeverfrontnummer of een reeks van oeverfrontnummers. Zo hebben de bedrijven op het Distripark Eemhaven een havennummer tussen de 2751 en 2800, wat correspondeert met de oeverfrontnummers van de zuidzijde van de nabij gelegen Prins Willem Alexanderhaven en Prinses Beatrixhaven. Op het Distripark Maasvlakte is die directe koppeling losgelaten. Daar loopt de nummering van 9100 tot 9190. Zo goed als 100% van de bedrijven heeft een havennummer.

De havennummers worden aangegeven op de ANWB-borden. Ook zijn er onder meer bij Havenbedrijf Rotterdam N.V. wegenkaarten verkrijgbaar waarop de namen van de bedrijven en hun havennummer staan.

Openbaar vervoer[bewerken]

Er zijn diverse vormen van openbaar vervoer in de haven van Rotterdam. Over water zijn er onder andere watertaxi's naar Hotel New York, en vaart er een Waterbus (voorheen onder de naam Fast Ferry) naar Dordrecht. Ten slotte is er een vaarverbinding naar het dorp Heijplaat.

Havens[bewerken]

De verschillende havens hebben behalve oeverfrontnummers ook een naam.

Partnerhaven[bewerken]

  • Vlag van Japan Haven van Kobe (Japan), sinds 1967

Literatuur[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Regeling Communicatie VTS, Havenbedrijf Rotterdam N.V., Divisie Havenmeester, 16-12-2009
  2. Haven van Amsterdam, havenstatistieken 2010 Geraadpleegd op 2011-04-16
  3. Jaarverslag 2010 Havenbedrijf Rotterdam, pag 136 Geraadpleegd op 2011-04-16
  4. a b Website Port of Rotterdam Beschrijving Haven, bezocht 27 mei 2009
  5. Website Port of Rotterdam Toegankelijkheid, bezocht 27 mei 2009
  6. Website Port of Rotterdam Achterlandverbindingen, bezocht 27 mei 2009
  7. Jaarverslag 2010 Havenbedrijf Rotterdam, pag 136-140
  8. Website Port of Rotterdam Containeroverlag 2008, bezocht 27 mei 2009
  9. Website Port of Rotterdam Goederenoverslag 2008, bezocht 27 mei 2009