Heijplaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heijplaat
Wijk van Rotterdam
Rotterdamse wijken- heijplaat.PNG
Kerngegevens
Gemeente Rotterdam
Stadsdeel Charlois
Coördinaten 51° 54′ NB, 4° 25′ OL
Oppervlakte 41 ha.  
Inwoners (2008) 1610 (3891 inw/km²)
Foto's
Rivierstrand op Heijplaat
Rivierstrand op Heijplaat

Heijplaat is een wijk in het Rotterdamse stadsdeel Charlois. Heijplaat ligt zuidelijk van de Nieuwe Maas en wordt omringd door de Eemhaven in het westen en de Waalhaven in het oosten. De enige toegang over land is de Waalhavenweg vanaf het industrieterrein Waalhaven Zuid.

Geschiedenis[bewerken]

Heijplaat is ontstaan als woonwijk voor arbeiders van de toenmalige Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) die in 1904 hier begon met onderhoud en bouw van schepen. Heijplaat ligt relatief ver buiten Rotterdam en was dus ook moeilijk bereikbaar voor de werknemers. In 1914 werd de NV Bouwmaatschappij Heyplaat opgericht, die opdracht gaf tot het bouwen van een toentertijd moderne wijk in de vorm van een tuindorp. Het tuindorp werd ontworpen en ontwikkeld door Architectenbureau H.A.J. en Jan Baanders. In het begin van de jaren 20 was het tuindorp af en vormde een gemeenschap met eigen scholen, winkels en kerken. In de huidige bebouwing zijn nog goed de structuren van het tuindorp te vinden. In de as van de centrale woonstraat bieden de drie oorspronkelijke kerken in elkaars verlengde een bijzonder schilderachtig aanblik.

Quarantaine-inrichting[bewerken]

In 1934 is aan de Nieuwe Maas direct ten westen van Heijplaat de Quarantaine-inrichting geopend voor zeelieden met besmettelijke ziekten. Eind jaren dertig werd het complex gebruikt als vluchtelingenkamp van Joodse vluchtelingen uit Oostenrijk en Duitsland. Er verbleven hier zowel volwassenen als alleenstaande kinderen. Vooral voor de laatste groep was dit verre van ideaal. Veel vluchtelingen uit het Derde Rijk hebben korte of langere tijd op Heijplaat gewoond. [1]

Het complex is een rijksmonument en bestond uit een afgesloten terrein van 6 ha. met een voetbalveld en een eigen steiger in de rivier en aanvankelijk 10 gebouwen: een portiersgebouwtje, een mortuarium - met stenen onderzoekstafel, een officiersbarak, een zusterhuis, een isolatie- of ziekenbarak, het woonhuis van de beheerder, een chloorhuisje, een badhuis annex ontsmettingsbarak - met ontsmettingsketels voor kleding en met een onreine- en een reine afdeling, een centraal keukengebouw - met kolossale stoompannen, en drie contactbarakken waarin de mensen met elkaar in quarantaine verbleven. De gebouwen waren elk met hun eigen deelterrein omzoomd door geschoren ligusterhagen van een meter hoog.

De contactgebouwen waren na de oorlog lange tijd in gebruik voor de opvang van bejaarde verblijfspatiënten van het psychiatrisch ziekenhuis Delta en zijn inmiddels afgebroken. De overgebleven zeven gebouwen danken hun behoud aan de krakers die het terrein na opheffing van de quarantainefunctie in bezit namen. Tot dan toe was de inrichting ondanks de tientallen jaren van onbruik nog volledig uitgerust met bedden, matrassen en dekens en onder meer ouderwetse rieten manden vol pantoffels en badjassen. Er stonden nog onderzoekstafels en overal hingen nog stokoude, maar werkzame bakelieten huistelefoons. Een ambtenaar van de gemeente hield zelfs de ketel van de centrale verwarming in gang met steenkool. [2]

De begroeiing op het terrein is nu verruigd en het voormalige voetbalveld is een wei voor schapen en hangbuikzwijntjes. Het idyllisch gelegen rivierstrandje op de oever is het enige natuurlijke zandstrand van Rotterdam en wordt druk bezocht.[3] De krakers van weleer wonen er nog steeds, maar het Havenbedrijf van de gemeente Rotterdam stelt pogingen in het werk om hen van het terrein te verwijderen, zodat de gebouwen van het unieke monument voor restauratie en kleinschalige bedrijfshuisvesting beschikbaar komen en het terrein volledig openbaar toegankelijk kan worden. [4]

Veerpont[bewerken]

Tussen Heijplaat en de haven Schiemond in Rotterdam-West bestond een veerdienst. In februari 1968 werd de Metro geopend. In december van dat jaar besloot de Rotterdamse gemeenteraad tot opheffing van de veerdienst. Hierna onderhield de RDM tot 1983 een eigen veerdienst voor haar medewerkers uit Rotterdam-West. Na de opheffing van de veerdienst kwam Heijplaat nog meer geïsoleerd te liggen. In mei 2008 werd de veerdienst tussen Heijplaat en het centrum van Rotterdam hervat door de Aqualiner met aanlegplaatsen in de Sint Jobshaven en Willemsplein. Heijplaat is verder bereikbaar vanaf het Zuidplein met RET-buslijn 68

Huidige situatie[bewerken]

Doordat de RDM verdween en het aantal havenarbeiders verminderd is, is de wijk in aanzien achteruitgegaan; winkels sloten en de levendigheid verdween. Sinds 2008 wordt het RDM-terrein ontwikkeld tot een onderwijscampus, wat voor nieuwe bedrijvigheid zorgt. Een deel van de gebouwen is anno 2015 gerestaureerd, de grote bedrijfshallen worden onder meer gebruikt voor tentoonstellingen en presentaties en een deel van een later bijgebouwde woonwijk is afgebroken en het leeggekomen terrein wacht op nadere invulling met nieuwe woonhuizen.