Krimcrisis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat specifiek over de crisis op het Krim-schiereiland. Voor de algemene politieke crisis van Oekraïne sinds 2013, zie Tijdlijn van de Oekraïnecrisis en Oorlog in Oost-Oekraïne. Voor het conflict tussen 1853 en 1856, zie Krimoorlog.
Krimcrisis
Onderdeel van Oekraïnecrisis
 ██ De Krim ██ Oekraïne ██ Rusland

██ De Krim

██ Oekraïne

██ Rusland

Datum 23 februari 2014 – heden
Locatie Krim
Casus belli Oekraïense revolutie tijdens Euromaidan
Strijdende partijen
Vlag van Rusland Rusland
Flag of Crimea.svg Krimrepubliek
Pro-Russische organisaties
Vlag van Oekraïne Oekraïne
Flag of the Crimean Tatar people.svg Mejlis van de Krim-Tataren[1]
Euromaidan-demonstranten
De Krimrepubliek en de havenstad Sebastopol.

De Krimcrisis van 2014 ontstond na de pro-Europese antiregeringsprotesten in Oekraïne in 2013-2014, bekend als Euromaidan, en de machtswisseling waarbij de regering-Jatsenjoek aantrad, in de laatste week van februari 2014. Toen Rusland overging tot een militaire interventie op de Krim ontstond er een diplomatieke crisis en het risico op een oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Ook de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk waren betrokkenen, omdat zij samen met Rusland het Memorandum van Boedapest[2] ondertekend hadden dat in ruil voor de ontmanteling van Oekraïnes kernwapens (een erfenis uit de Sovjettijd) de onschendbaarheid van de Oekraïense grenzen garandeerde. Vladimir Poetin verklaarde echter dat Rusland deze verplichting niet langer had, omdat er in Oekraïne een volgens Rusland ongrondwettelijke omwenteling had plaatsgevonden.[3]

Verloop[bewerken]

Onrust onder Krimbewoners[bewerken]

De crisis ontstond na de pro-Europese antiregeringsprotesten in Oekraïne in 2013-2014, bekend als Euromaidan, en de machtswisseling waarbij de regering-Jatsenjoek aantrad, in de laatste week van februari 2014. De onrust verplaatste zich daarna op 26 februari van Kiev naar de Krim in het zuiden van het land. Een deel van de bevolking van dit schiereiland, dat tot 1954 bij Rusland hoorde, was (pro-)Russisch en tegenstander van de machtswisseling in Kiev. Voor Rusland was de Krim van groot strategisch belang omdat daar, in Sebastopol, een grote basis lag van de Zwarte Zeevloot. Afscheiding van de Krim dreigt.[4] De meeste Krim-Tataren (ca. 12,1% van de Krimbevolking) waren echter tegen Russisch ingrijpen en steunden de nieuwe machthebbers in Kiev. De Mejlis van de Krim-Tataren heeft bij monde van voorzitter Refat Choebarov opgeroepen tot het vormen van zelfverdedigingsploegen.[1]

Russische interventie[bewerken]

Op de Krim hebben op 27 februari 2014 tientallen gewapende mannen het parlementsgebouw in de regionale hoofdstad Simferopol bezet. Ze hesen de Russische vlag.[5] Twee vliegvelden bij Simferopol en Sebastopol zijn bezet door Russische militairen. Ook het gebouw van de Oekraïense staatstelevisie in Simferopol is door een pro-Russische militie of Russische militairen bezet. De acties zijn bedoeld om "de positie aan de Zwarte Zee te behouden". De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties komt in New York bijeen vanwege de Krimcrisis.[6][7]

Op 1 maart kreeg president Poetin van de Russische Federatieraad toestemming om de strijdkrachten in te zetten in Oekraïne. Poetin had daar zelf om gevraagd. Volgens hem zijn de troepen nodig op de Krim om de etnische Russen en de Zwarte Zeevloot te beschermen. Het Kremlin spreekt over de inzet van militairen op het grondgebied van Oekraïne. Dat laat de mogelijkheid open om elders dan de Krim troepen in te zetten.[8] Drie uur later liet waarnemend president Oleksandr Toertsjynov weten dat het Oekraïense leger is overgegaan tot mobilisatie en hij waarschuwde Rusland dat elke militaire actie in Oekraïne zou leiden tot oorlog.[9]

Pro-Russische opstanden in Oost-Oekraïne[bewerken]

In navolging van de gebeurtenissen op de Krim begonnen er begin maart 2014 ook in het oosten van Oekraïne pro-Russische opstanden.

Aansluiting van de Krim bij Rusland[bewerken]

Op 6 maart 2014 stemde het Krimse parlement in met een decreet dat bepaalde dat de Krim een deel van Rusland werd.[10] Ter voorbereiding hierop werd op 11 maart de onafhankelijkheid uitgeroepen. Op 16 maart 2014 werd een referendum over aansluiting bij Rusland gehouden, waarbij de grote meerderheid van de bevolking voor aansluiting stemde. Oekraïne, de Europese Unie en de Verenigde Staten erkennen dit referendum echter niet, omdat zij voorafgaande onderhandelingen met Oekraïne nodig achten, en omdat de Russische militaire aanwezigheid de vrijheid van de stemming zou verstoren.

Op 18 maart 2014 werd officieel bekendgemaakt dat de Krim geannexeerd was door Rusland.[11][12] Dit wordt buiten Rusland alleen erkend door Wit-Rusland.[13][14] Op 24 maart besloot de Oekraïense regering om al haar soldaten en hun familieleden van de Krim te evacueren.[15]

Sinds de annexatie vinden er op de Krim op grote schaal landonteigeningen en andersoortige confiscaties plaats, die niet zelden als 'nationalisaties' worden aangeduid.[16]

Internationale reacties[bewerken]

  • Vlag van Rusland Rusland: premier Dmitri Medvedev liet op 24 februari 2014 weten het nieuwe bewind in Kiev niet te erkennen: "Het is moeilijk voor ons om met zo'n regering samen te werken, maar sommige andere landen denken daar anders over. Het lijkt me een dwaling om een regering die via een gewapende opstand aan de macht komt, wettig te noemen". Ook verklaarde hij: "De levens van Russen en de Russische belangen in Oekraïne staan op het spel".[17]
  • Vlag van Europa Europese Unie: het Europees Parlement nam op 27 februari 2014 een resolutie aan, waarin het zei nog steeds open te staan voor de associatieovereenkomst en zelfs een Oekraïens EU-lidmaatschap, zolang Oekraïne zich zou houden aan de voorwaarde van democratische en grondwettelijke vrijheden, de rechten van minderheden zou respecteren en een rechtsstaat zou garanderen. Op korte termijn moesten er vrije en eerlijke presidents- en parlementsverkiezingen plaatsvinden, de EU moet Oekraïne helpen met corruptiebestrijding, economisch herstel en hervormingen. Separatisme diende niet te worden aangewakkerd, maar de rechten van de Russische minderheid moesten wel gewaarborgd blijven. Rusland diende de territoriale integriteit van Oekraïne te respecteren.[18] Een maand later nam de Algemene Vergadering resoutie 68/262 aan.
  • Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten: president Barack Obama verklaarde op 28 februari 2014: "Gedurende deze hele crisis zijn we duidelijk geweest over één fundamenteel principe: het Oekraïense volk verdient het recht om zijn eigen toekomst te bepalen. Samen met onze Europese bondgenoten hebben we opgeroepen tot een einde aan het geweld en Oekraïners aangemoedigd om een koers te volgen waarin zij hun land stabiliseren, een regering smeden met een brede basis en dit voorjaar nieuwe verkiezingen houden."[19]
  • Vlag van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie NAVO: secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen meldde op 1 maart 2014 in een tweet: "Rusland moet Oekraïnes soevereiniteit, territoriale integriteit & grenzen respecteren, ook met betrekking tot de beweging van Russische troepen in Oekraïne." In een andere schreef hij: "Dringende behoefte aan de-escalatie in de Krim. NAVO-bondgenoten blijven de ontwikkelingen nauwgezet in de gaten houden."[20]
    Op 2 maart liet de NAVO na spoedberaad in een officiële verklaring weten dat Rusland zijn leger moet terugtrekken omdat het door zijn militaire ingrijpen in Oekraïne het internationale recht schendt.[21]
  • Vlag van België België: premier Elio Di Rupo schreef op 1 maart 2014 in een tweet: "Russische troepen in Oekraïne: zeer bezorgd door situatie. België vraagt het strikte respect van het internationaal recht door iedereen."[22]
  • Vlag van Nederland Nederland: minister-president Mark Rutte vertelde de media op 1 maart 2014 dat het voor Nederland belangrijk is om "nauw op te trekken met onze bondgenoten Duitsland en Engeland en Amerika". Binnen NAVO-verband moet Nederland er volgens Mark Rutte voor zorgen dat het land op een verstandige manier probeert deze situatie niet te laten escaleren".[23] Op 2 maart stuurde minister Timmermans van Buitenlandse Zaken een brief aan de Tweede Kamer waarin hij verslag deed van de ontwikkelingen en aangaf wat het standpunt van de Nederlandse regering is.[24]
  • Vlag van Verenigde Naties Verenigde Naties: Secretaris-generaal Ban Ki-moon liet weten "zeer bezorgd te zijn over de verslechterende situatie in Oekraïne en in het bijzonder over de recente ontwikkelingen die een gevaar zijn voor de natie, vrijheid en territoriale integriteit van het land". Hij heeft in een telefoongesprek met Poetin opgeroepen tot een dialoog met de autoriteiten in Kiev.[25] De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties beschouwt het referendum op 16 maart 2014 als illegaal.[26]
  • Vlag van Duitsland Duitsland: Volgens de Duitse bondskanselier Angela Merkel schendt de Russische president Vladimir Poetin de internationale rechten. Dit zei ze in een persoonlijk telefoongesprek met de Russische president.[27]

Op 4 maart 2014 hebben Barack Obama en Angela Merkel telefonisch contact over de situatie op de Krim. Hieruit vloeit een voorstel voort om de crisis te beëindigen. Het voorstel aan Rusland behelst drie punten:

  • Rusland moet zijn troepen terugtrekken naar de eigen legerbases.
  • Het aantal Russische soldaten in Oekraïne moet beperkt worden tot 11.000 manschappen.
  • Internationale waarnemers moeten worden toegelaten die gaan toezien op het naleven van de rechten van etnische Russen in Oekraïne.[28]

Aanklacht[bewerken]

Op 25 januari 2016 maakte de Oekraïense regering bekend dat Oekraïne Rusland zou gaan aanklagen vanwege de annexatie van de Krim. Volgens het Oekraïense persbureau Unian zou de Oekraïense regering bij onder meer het Internationaal Zeerechttribunaal en het Internationaal Gerechtshof de annexatie aanhangig maken.

Zie ook[bewerken]

Portal.svg Portaal Krim