Moerasheide

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Moerasheide
Moerasheide met o.a. gewone dophei, pijpenstrootje en ronde zonnedauw
Moerasheide met o.a. gewone dophei, pijpenstrootje en ronde zonnedauw
Syntaxonomische indeling
Klasse:Oxycocco-Sphagnetea (Hoogveenbulten en natte heiden)
Orde:Sphagnetalia magellanici (Hoogveenmos-orde)
Verbond:Oxycocco-Ericion (Hoogveenmos-verbond)
Associatie
Sphagno palustris-Ericetum
Meltzer, 1945

De moerasheide (Sphagno palustris-Ericetum) is een associatie van het hoogveenmos-verbond (Oxycocco-Ericion), een zeldzame plantengemeenschap die thuishoort in laagveenmoerasgebieden.

Naamgeving en etymologie[bewerken]

Synoniemen: Sphagno palustris-Ericetum
Nederlands: Moerasheide, Moerasheide-associatie
Frans:
Engels:
Duits:

De naam Sphagno palustris-Ericetum is afgeleid van de wetenschappelijke namen van de meest dominante soort binnen de associatie, het gewoon veenmos (Sphagnum palustre).en de gewone dophei (Erica tetralix).

Kenmerken[bewerken]

Algemeen[bewerken]

De moerasheide lijkt door het overwicht van veenmossen en heidestruiken op de verwante associatie van gewone dophei en veenmos (Erico-Sphagnetum magellanici). In tegenstelling tot de hoogveengemeenschappen komt ze echter enkel voor in laagveenmoerasgebieden. Ze ontstaat als laatste fase van een verlandingsreeks van open zoet- of brakwatervenen via een veenmosrietland (Pallavicinio-Sphagnetum), waarbij rietmaaien als beheersvorm overheerst.

De gelijkenis met hoogveen wordt veroorzaakt door de zeer voedselarme bodem in combinatie met een hoog grondwaterpeil en zuur water. Dieper in de bodem komen echter voedselrijke veenlagen voor, waardoor bij gebrek aan beheer snel struiken en bomen opschieten.

Structuur[bewerken]

De moerasheide wordt net als alle andere heidevegetaties gekenmerkt door de volledige afwezigheid van een boomlaag. De struiklaag is vertegenwoordigd door dwergstruiken als de gewone dophei en de struikhei en een aantal zeldzamere soorten zoals kraaihei, grote veenbes en lavendelhei, waarbij de oorspronkelijke aard van het water (zoet- of brak) bepalend is voor de soortensamenstelling.

De kruidlaag is ijl en in de samenstelling ervan komen de soorten van het veenmosrietland terug, zoals riet (zij het dan armzalig en zeer verspreid), gewoon reukgras, waternavel en tormentil.

Er is een sterk ontwikkelde moslaag met verschillende soorten veenmossen, maar ook algemene soorten als gewoon haarmos en gewoon peermos.

Onderverdeling[bewerken]

In de moerasheide-associatie worden in Nederland nog twee sub-associaties onderscheiden.

Sub-associatie molinietosum[bewerken]

De subassociatie met overwegend pijpenstrootje (Molinia caerulea), met kleine veenbes (Oxycoccus palustris) en rode bosbes (Vaccinium idaea).

Sub-associatie anthoxanthetosum[bewerken]

De subassociatie met overwegend gewoon reukgras (Anthoxanthum odoratum).

Soortensamenstelling[bewerken]

De associatie heeft voor België en Nederland als belangrijkste soorten:

Boomlaag[bewerken]

Geen soorten

Gewone dophei
Kraaihei

Struiklaag[bewerken]

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kK F/O Gewone dophei Erica tetralix
A/F Struikhei Calluna vulgaris
kO A/F Kleine veenbes Vaccinium oxycoccos zoet water
A/F Rode bosbes Vaccinium vitis-idaea zoet water
A/F Kraaihei Empetrum nigrum brakwater
kO F/O Grote veenbes Vaccinium microcarpus brakwater
kO Z Lavendelhei Andromeda polifolia brakwater
Riet
Ronde zonnedauw
Gewoon reukgras

Kruidlaag[bewerken]

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
Riet Phragmites australis
kK Ronde zonnedauw Drosera rotundifolia
Tormentil Potentilla erecta
Waternavel Hydrocotyle vulgaris
Veenpluis Eriophorum angustifolium
dS D/A Gewoon reukgras Anthoxanthum odoratum sub-associatie anthoxanthetosum
dS A/F Pijpenstrootje Molinia caerulea sub-associatie molinietosum
Gewoon veenmos
Gewoon haarmos

Moslaag[bewerken]

Kensoort Diff.soort Abundantie Nederlandse naam Wetenschappelijke naam Opmerking
kA A/F Gewoon veenmos Sphagnum palustre
kV A/F Rood veenmos Sphagnum rubellum
kV Wrattig veenmos Sphagnum papillosum
Gewimperd veenmos Sphagnum fimbriatum
Gewoon spinragmos Kurzia pauciflora
Rood viltmos Aulacomnium palustre
A/F Gewoon haarmos Polytrichum commune
Gewoon peermos Pohlia nutans
Glanzend maanmos Cephalozia connivens

Verspreiding en voorkomen[bewerken]

De verspreiding van de moerasheide is beperkt tot de Atlantische provincie: de kuststrook van West-Europa, Groot-Brittannië en Ierland. Het is een typische vegetatie die zich thuis voelt in streken met een maritiem klimaat, met hoge luchtvochtigheid, niet te warme zomers en geen strenge winters.

In Nederland is deze vegetatie nog sporadisch terug te vinden in Noord- en Zuid-Holland, noordwest-Overijssel en Friesland.

Bedreiging en bescherming[bewerken]

Moerasheidevegetaties zijn halfnatuurlijke gemeenschappen die enkel kunnen blijven bestaan bij een hoge grondwaterstand en continu maaibeheer, zo niet nemen struiken en bomen snel de overhand.