Mohammed Benzakour

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Mohammed Benzakour
Mohammed Benzakour
Mohammed Benzakour
Algemene informatie
Volledige naam Mohammed Benzakour
Geboren Marokko, 10 januari 1972
Dbnl-profiel
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Mohammed Benzakour (Nador, 10 januari 1972) is socioloog, schrijver, columnist, imker, visser en dichter van Marokkaans-Berberse komaf.

Levensloop[bewerken]

Hij werd in 1972 geboren als vierde kind in het noordoostelijke Rifgedeelte van Marokko. Op driejarige leeftijd vertrok hij met zijn moeder en zijn broers naar Nederland, waar zijn vader gastarbeider was. Hij groeide op in Zwijndrecht en werd daar later, tijdens zijn studie, lid van de gemeenteraad . Hij studeerde sociologie en bestuurskunde, en ging na zijn afstuderen aan de slag bij twee ministeries in Den Haag. Maar zijn loopbaan als ambtenaar was van korte duur omdat Benzakour liever wilde schrijven. Naar eigen zeggen bracht hij een groot deel van zijn ambtelijke carrière door 'op het toilet met de boeken van Gerard Reve, Søren Kierkegaard en Jean-Jacques Rousseau'.

Na een korte periode in dienst van onder andere de fractie van de PvdA in de Tweede Kamer brak hij in februari 1998 door als publicist toen zijn eerste opinieartikel in NRC Handelsblad werd gepubliceerd. Zijn pleidooi voor naamswijziging van de Zwijndrechtse straat 'Turk' (terug te lezen in zijn bundel Osama's Grot) haalde alle landelijke dagbladen alsmede de tv, waaronder het SBS6-programma Hart van Nederland. De radiodiscussie bij Spijkers met Koppen met de Zwijndrechtse burgemeester Antoin Scholten[1] leidde tot een gedeeltelijke naamswijziging van het straatnaambordje.

Enkele jaren later (2009) zou hij nogmaals Hart van Nederland halen, ditmaal door zijn succesvolle protestactie (onder andere handtekeningen/petitie) tegen de Zwijndrechtse woningcorporatie Interstede (sinds 2010: Trivire) over de ‘Spookliften’ in een appartementencomplex.[2]

Benzakour is afstammeling van de Berbers, de oorspronkelijke bewoners van Marokko, die echter sinds de invasie van de Arabieren in de 7e eeuw een onderdrukte minderheid vormen in zowel economisch als politiek opzicht. Over zijn gecompliceerde verhouding tot zijn afkomst en moederland heeft Benzakour veel geschreven, waaronder de column 'De Berber' (Passionate, 2006)[3], het reisverhaal 'Niet klagen over kakkerlakken' (NRC Handelsblad, Zaterdags Bijvoegsel, mei 2007)[4] en het essay 'Knulletjes uit Gouda missen zingeving' (NRC Handelsblad en NRC Next) n.a.v. de commotie als gevolg van Marokkaanse raddraaiers uit de Goudse Oosterwei.[5][6]

In 2003 werd Benzakour gevraagd als voorzitter van de Nederlandse tak van de AEL. Hoewel Benzakour de AEL een interessante emanicipatieorganisatie vond en Dyab Abou Jahjah een scherpe debater, sloeg hij dit aanbod af omdat Benzakour het niet met alle standpunten eens was en zichzelf niet zag als politiek leider.[7][8] Met zijn boek "Abou Jahjah, nieuwlichter of oplichter?" bracht hij in kaart hoe in Nederland en België de politiek, de journalistiek, de opiniemakers en politie, justitie en inlichtingendiensten waren omgesprongen met Abou Jahjah en diens AEL. Zijn conclusie was dat Abou Jahjah geen oplichter was maar een vernieuwende rebel die gedemoniseerd was door een slecht ingelichte en bevooroordeelde politiek en media.[9] Bij de presentatie van dit boek werd het eerste exemplaar in ontvangst genomen door Hugo Brandt Corstius.

Benzakours conclusie kreeg extra reliëf toen op 20 oktober 2008 Abou Jahjah in hoger beroep werd vrijgesproken van smaad en belastende beschuldigingen, zoals het aanzetten tot geweld tijdens de rellen in het Belgische Borgerhout, zes jaar eerder.[10]

Na zijn toneelstuk ‘JAHJAH’ in 2004 voor het Amsterdamse Cosmic Theater schreef Benzakour in 2007 het script voor de jeugdtheatervoorstelling ‘Wraakzusters'.[11][12]

Toen hij in 2005 door de toenmalige minister van vreemdelingenzaken, Rita Verdonk, gevraagd werd als ambassadeur voor de &-Campagne heeft hij publiekelijk bedankt, met zijn Brief Aan Rita Verdonk.[13] Aan deze brief is onder andere door het actualiteitenprogramma Netwerk aandacht besteed. Zijn optreden bij de talkshow Pauw & Witteman was zowel naar aanleiding van zijn lijstduwerschap bij de Partij voor de Dieren als vanwege zijn column 'Trouwen is geen Pretje'.[14]

In oktober 2008 publiceerde Benzakour samen met andere prominente Marokkanen in de Volkskrant een manifest waarin hij duidelijk maakte genoeg te hebben van de Marokkaanse overheidsbemoeienis in Nederland.[15][16]

In een eerder verschenen artikel in dezelfde krant, haalde hij fel uit naar Marokko en de mensenrechtelijke wantoestanden van uitbuiting en onderdrukking.[17]

In december 2008 betoogde Benzakour in NRC Handelsblad dat de net opgerichte CCME (Conseil de la Communauté Marocaine a l'Etranger - Raad Voor Marokkaanse Gemeenschap in het Buitenland) geen democratisch platform is maar een nieuw instrument in handen van Marokko om de diaspora te beïnvloeden.[18] In dezelfde krant, in februari 2009, hekelde Benzakour de Marokkaanse namenlijst die op consulaten wordt gebruikt omdat die Berbers zou discrimineren. In navolging van Muntasser al-Zaïdi, de Iraakse journalist die zijn schoenen naar Bush gooide, riep Benzakour op tot het bekogelen van de Marokkaanse ambassade met 'handgeweven Berberschoenen'.[19]

Tijdens de 60 jaar-viering van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens in december 2008, hield Benzakour samen met Mohamed Rabbae (ex-Kamerlid voor GroenLinks) en Nico Steijnen (advocaat Internationaal Humanitair Recht) een pleidooi in Het Parool om George W. Bush aan te klagen bij het Internationaal Strafhof wegens misdaden tegen de menselijkheid.[20]

Over de bombardementen van Israël op Gaza, en de in zijn ogen lakse houding van de internationale gemeenschap, schreef Benzakour een aanklacht ('De wereld kan niet blíjven wegkijken') in NRC Handelsblad, 5 januari 2009, waarin hij het schuldcomplex (over de Holocaust tijdens de Tweede Wereldoorlog) als belemmering aanwees voor ingrijpen en een duurzame oplossing.[21]

Over de veelbesproken integratienota van de Partij van de Arbeid (Verdeeld verleden, gedeelde toekomst), onder voorzitterschap van Lilianne Ploumen, schreef Benzakour een commentaar in dagblad Trouw (8 januari 2009), waarin hij de aantasting van de sociaaldemocratie beginselen en het geflirt met populistisch rechts constateerde.[22] Op het congres in maart dat jaar is de integratieresolutie op cruciale punten aangepast.

Samen met Heleen Mees schreef Benzakour over de fabeltjes in de berichtgeving en het debat rondom clitoridectomie en andere vormen van meisjesbesnijdenis.[23] Op 10 april 2009 werden Benzakour en Mees uitgenodigd om in het mediaprogramma De Leugen Regeert hun standpunt nogmaals over het voetlicht te brengen.

Na de commotie die ontstond n.a.v. een artikel in de Gay Krant over de moslimfilosoof Tariq Ramadan en later de commotie over de legerimam Ali Eddaoudi reageerde Benzakour in dagblad Trouw.[24]

Op 25 mei 2009 betoogde Benzakour in de Volkskrant dat de beste tactiek om Wilders te bestrijden hierin schuilt hem de macht van het bestuurlijke mandaat te gunnen. "Daarom: Laat Wilders fijn premier worden."[25] Dit artikel lokte een storm van reacties uit.[bron?]

Naar aanleiding van het ontslag van Tariq Ramadan door de gemeente Rotterdam en de Erasmus Universiteit op 18 augustus 2009 schreef Benzakour een open brief die door 12 prominente wetenschappers/schrijvers werd ondertekend.[bron?] Volgens Benzakour leek Ramadan het slachtoffer te zijn geworden van 'een schimmig politiek steekspelletje'.[26] Over dezelfde kwestie schreef hij samen met filosofe en literatuurwetenschapster Stine Jensen een artikel.[27] De volgens Benzakour 'ongecensureerde' versie is onder andere te lezen op de site Sargasso.[28] Ook hield Benzakour een inleiding tijdens een debat in de Rotterdamse Arminiuskerk op 4 september 2009, waarbij Tariq Ramadan in persoon aanwezig was en in debat trad met Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) en wethouder Rik Grashoff (GroenLinks).[bron?]

In februari 2010 publiceerde Benzakour in NRC Handelsblad een open brief gericht aan de PvdA, ondertekend door tal van prominenten uit allochtone en autochtone hoek, waarin hij de PvdA verweet geen stelling te nemen tegen het rechts-conservatieve populisme. Hij stelde dat de partij de allochtone stem zo niet waard was en riep op progressief te stemmen.[29]

Toen het ijsbeertje Knut in 2011 in de Zoologischer Garten Berlin overleed aan hersenletsel, betoogde Benzakour in NRC Next dat het waarschijnlijk eerder factoren als stress (als gevolg van roem en het circus eromheen), massahysterie, verlatenheid en gebrek aan ouderliefde waren geweest die Knut fataal waren geworden.[30]

Benzakour is een veelgevraagd[bron?] spreker en panellid, houdt voordrachten/lezingen in België en Nederland en schrijft voor onder andere NRC Handelsblad, de Volkskrant, De Groene Amsterdammer en literaire tijdschriften zoals Hollands Maandblad en De Gids. Zo hield hij onder meer in november 2008 in De Unie (debatzaal Rotterdam) een voordracht over de beruchte 'diamantschedel' van de omstreden miljonairskunstenaar Damien Hirst.[31] Benzakour is vaste columnist voor o.a. het opinieblad VolZin en de website Nieuw Wij. Ook heeft hij sinds begin 2009 de vaste rubriek "Tour de Benzakour" bij het radioprogramma OBA Live.

In 2007 nam de Turkse Sociaaldemocratische Federatie, met afvaardiging in de gemeenteraad van Rotterdam, het initiatief voor de oprichting van het Monument voor de Gastarbeiders in Rotterdam. In 2009 werd in samenwerking met het CBK Rotterdam een adviescommissie samengesteld die aan de schrijver Mohammed Benzakour, zoon van een van de eerste Marokkaanse gastarbeiders, en beeldend kunstenaar Hans van Houwelingen de opdracht gaf een monument te ontwerpen. Dit ontwerp - restauratie van de sterk verwaarloosde Naum Gabo (naast de Bijenkorf) en dit de naam "Monument voor de Gastarbeiders" geven - bleek te controversieel en kreeg uiteindelijk geen groen licht van het Rotterdamse college van B & W.[32]

Samen met Janneke Vreugdenhil, de huiskok van NRC Handelsblad, bereidde hij een 'ketterse vistajine'.[33]

In december publiceerde hij een essay over de terreur en tirannie van de smartphone.[34]

In december 2016 publiceerde Benzakour in NRC Handelsblad een essay over de verwoestende effecten van vislood op de gezondheid van mens en dier.[35] Dat leidde tot veel commotie, waarna ook Kamervragen werden gesteld aan toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma. Twee jaar later, mei 2018, nam minister Schouten van LNV het besluit dat per 2021 30 procent minder lood in omloop moest zijn.[36] Op Radio 1/Langs de Lijn werd Benzakour gevraagd om een reactie.[37]

Sinds 2016 is Benzakour verbonden aan het Literatuurmuseum waarvoor hij columns en beschouwingen schrijft.[38]

Sinds 2018 schreef hij op de Achterpagina van NRC Handelsblad en NRC Next een feuilleton getiteld "Dagboek van een Visser".

Daarnaast is hij samen met andere bekende Nederlanders (waaronder Martin Gaus, Jan Wolkers, Kees van Kooten, Harry Mulisch, Maarten 't Hart, Rudy Kousbroek) lijstduwer bij de Partij voor de Dieren.[39] Ook was hij de eerste Marokkaans-Nederlandse columnist voor een landelijke krant, de Volkskrant. Aanvankelijk schreef hij voor de bijlage Reflex, later voor de mediabijlage Stroom, wekelijks afwisselend met schrijver Joost Zwagerman, en tot slot op de opiniepagina Forum waar hij de plek innam van Maarten van Rossem. Maar deze laatste column raakte hij in 2003 kwijt omdat hij zonder bronvermelding enkele regels overnam uit De Groene Amsterdammer.[40] Benzakour was zich van geen kwaad bewust. Als verklaring gaf hij dat vanwege privé-omstandigheden en deadline-tijdsdruk de bron van het citaat was weggevallen.

In 2005 verscheen "Osama’s Grot" – een bundel van eerder verschenen columns en artikelen over actuele thema's, meestal gerelateerd aan de multi-culturele samenleving.

In september 2008 verscheen zijn nieuwste bloemlezing "Stinkende Heelmeesters - confrontaties & bespiegelingen" bij uitgeverij De Geus. Benzakour publiceerde regelmatig op de website 'wijblijvenhier.nl' en op die van Anja Meulenbelt.

Prijzen[bewerken]

Benzakour won verscheidene prijzen. Na de El Hizjra-Literatuurprijs 1995, voor poëzie, en de Amsterdamse Mediaprijs in 1999 (jury-voorzitter Martin van Amerongen)[41] kreeg hij de Zilveren Zebra in 2001 (jury-voorzitter Aad van den Heuvel).[42][43]

In juni 2005 werd hem door het Humanistisch Vredesberaad de Vredesprijs voor Journalistiek 2005 toegekend. Hij ontving de prijs uit handen van Anja Meulenbelt, Journalist voor de Vrede van 2004.[44] De jury, bestaande uit kaderleden van het Humanistisch Vredesberaad en vorige prijswinnaars, schreef in het juryrapport onder meer: "Door zijn kenmerkende humor en vrolijkheid, zijn uitdagende mooie schrijfstijl heeft Benzakour zich geplaatst bij de getalenteerde Nederlandstalige publicisten. Zijn werk bevat een veelheid aan spelen met woorden en gedurfde onderwerpen."

Eind 2009 werd Benzakours bundel Stinkende Heelmeesters genomineerd voor de E. du Perronprijs.[45] Het jury-rapport meldde dat Benzakour 'haarscherp analyseert, briljant formuleert en de lezer steeds weet te grijpen met verrassende invalshoeken en dwingt tot heroverwegingen. [...] een sterk literair geïnspireerde polemist die rechtstreeks uit de Forumtraditie van Du Perron en Ter Braak lijkt te zijn voortgekomen."[46]

In maart 2014 won Benzakour de E. du Perronprijs 2013 met zijn roman Yemma.[47] De jury schreef: 'Zijn observaties en de gevoelens die bij hem opkomen, zijn tegelijk maatschappelijk en algemeen én persoonlijk en intiem. Hij maakt van zijn documentaire een literaire prestatie van de eerste orde'.

In september 2016 won hij de ANV Debutantenprijs 2016 voor zijn roman "De Koning Komt"; volgens de jury "Een komisch en wonderlijk debuut dat zowel satire als sprookje, reisverslag als natuurdocumentaire, farce als filosofische dissertatie is."

Publicaties[bewerken]

Een selectie boeken en essays:

Externe links[bewerken]