Moulin Rouge (cabaret)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Mouline Rouge
Mouline Rouge
Mouline Rouge
Locatie
Locatie Parijs, Vlag van Frankrijk Frankrijk
Coördinaten 48° 53′ NB, 2° 19′ OL
Status en tijdlijn
Oorspr. functie Cabaret
Opening 1889
Bouwinfo
Architect Adolphe-Léon Willette
Detailkaart
Moulin Rouge (Parijs)
Moulin Rouge
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Moulin Rouge (Frans voor "rode molen") is een cabarettheater in Parijs. Het gebouw ligt aan de Boulevard de Clichy in de rosse buurt van het quartier Pigalle, in het 18e arrondissement. De Moulin Rouge is ontworpen door de architecten Eduard Niermans en schilder en illustrator Adolphe-Léon Willette.

  • Het cabaret werd opgericht door de Catalaan Josep Oller en de opening vond plaats op 6 oktober 1889. Op het dak staat een grote rode imitatiewindmolen. De Moulin Rouge is een symbool van het bohemienleven. Het trekt jaarlijks duizenden toeristen en is wereldwijd geïmiteerd. De vroege jaren van de Moulin Rouge werden gekenmerkt door extravagante shows, geïnspireerd door het circus, en attracties die nog steeds bekend zijn, zoals Pétomane (zie Joseph Pujol). Verder zijn er de cancanshows met sexy danseressen. Op 27 februari 1915 brandde de Moulin Rouge geheel af, met de herbouw werd ondanks de Eerste Wereldoorlog in 1919 afgerond.[1]

Het cabaret was de inspiratie voor veel schilderijen van Henri de Toulouse-Lautrec en affiche-ontwerpen door onder anderen Jules Chéret. Veel boeken en films spelen zich af in en rond de nachtclub. In 1934 kwam een speelfilm Moulin Rouge uit, in 1940 één met Josephine Baker, in 1952 nog één, ditmaal gebaseerd op een boek, en in 2001 Moulin Rouge!, met Ewan McGregor en Nicole Kidman in de hoofdrollen. Een replica van de Moulin Rouge! is te zien in het Carnaval Festival in de Efteling bij het gedeelte Frankrijk.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Ontstaan en vroeg succes[bewerken | brontekst bewerken]

De Belle Époque was een periode van vrede en optimisme die gekenmerkt werd door industriële vooruitgang, en een bijzonder rijke culturele uitbundigheid ging gepaard met de opening van de Moulin Rouge. De Expositions Universelles van 1889 en 1900 staan symbool voor deze periode. De Eiffeltoren werd eveneens in 1889 gebouwd en belichaamt de geest van de vooruitgang samen met het cultureel transgressieve cabaret. Het japonisme, een artistieke beweging geïnspireerd door de Oriënt, met Henri de Toulouse-Lautrec als zijn meest briljante leerling, was ook op zijn hoogtepunt. Montmartre, dat in het hart van een steeds uitgestrekter en onpersoonlijker Parijs een bucolische dorpssfeer behield; feesten en kunstenaars vermengden zich, met plezier en schoonheid als waarden. Op 6 oktober 1889 werd de Moulin Rouge geopend in de Jardin de Paris, aan de voet van de heuvel van Montmartre. De schepper Joseph Oller en zijn manager Charles Zidler waren geduchte zakenlieden die de smaak van het publiek begrepen. Het doel was om de zeer rijken te laten komen en het in een mondaine wijk, Montmartre, te laten 'kroteren'. Het extravagante decor - de tuin was versierd met een gigantische olifant - liet mensen van alle rangen en standen toe zich te mengen. Arbeiders, bewoners van de Place Blanche, kunstenaars, de middenstand, zakenlieden, elegante vrouwen en buitenlanders die door Parijs trokken, wreven zich in de schoot gewreven. Het cabaret, dat de bijnaam "Het eerste vrouwenpaleis" kreeg van Oller en Zidler, werd al snel een groot succes.

Redenen voor haar succes:

  • Een revolutionaire architectuur voor de aula die snelle veranderingen in het decor mogelijk maakte en waar iedereen zich kon mengen;
  • Feestelijke champagne-avonden waar gedanst en vermaakt werd dankzij amusante acts die regelmatig veranderden, zoals de Pétomane;
  • Een nieuwe dans geïnspireerd op de quadrille die steeds populairder wordt: The Can-can, gedanst op een razend ritme door dansers in zinnenprikkelende kostuums;
  • Beroemde dansers die de geschiedenis zich nog herinnert: la Goulue, Jane Avril, la Môme Fromage, Grille d'Egout, Nini Pattes en l'Air, Yvette Guilbert, Valentin le désossé, en de clown Cha-U-Kao;
  • Een plaats die geliefd is bij kunstenaars, waaronder Toulouse-Lautrec, wiens affiches en schilderijen een snelle en internationale bekendheid hebben verworven voor de Moulin Rouge.

Grootste momenten[bewerken | brontekst bewerken]

  • De beginjaren van de Moulin Rouge worden gekenmerkt door extravagante voorstellingen, geïnspireerd op het circus, en attracties die nog steeds beroemd zijn, zoals Pétomane. Elke dag worden er om 22.00 uur concertdansen georganiseerd.
  • 1886–1910: Footit en Chocolat, een komische act van een blanke, autoritaire clown en een zwarte, lankmoedige Auguste, zijn erg populair en staan vaak op de affiche van Moulin Rouge.
  • 19 april 1890: 1ste recensie, "Circassiens et Circassiennes".
  • 26 oktober 1890: Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Wales, de toekomstige Edward VII, die tijdens een privé-bezoek aan Parijs een tafel reserveerde om deze quadrille te zien waarvan de reputatie reeds het Kanaal was overgestoken. Hij herkende hem, La Goulue, met haar been in de lucht en haar hoofd in haar rokken, en riep spontaan "Hé, Wales, de champagne staat op je!".
  • 1891: La Goulue: Toulouse-Lautrec's eerste poster voor de Moulin Rouge.
  • 1893: De "Bal des Quat'z'Arts" veroorzaakte een schandaal met zijn optocht van een naakte Cleopatra omringd door jonge naakte vrouwen.
  • 12 november 1897: De Moulin Rouge sloot voor het eerst haar deuren voor de begrafenis van haar manager en mede-oprichter, Charles Zidler. Yvette Guilbert brengt hem een eerbetoon door te zeggen: "Je hebt het talent om een populair plezier te creëren, in de fijnste zin van het woord, om menigten te vermaken met subtiliteit, volgens de status van de te vermaken personen".
  • 1900: bezoekers uit de hele wereld, aangetrokken door de Wereldtentoonstelling, komen naar de "Moulin Rouch". Dit gaf Parijs een reputatie als een stad van decadent plezier. In veel andere landen ontstonden imitaties van "Moulin Rouges" en "Montmartres".

Operette en grote shows[bewerken | brontekst bewerken]

  • Januari 1903: de Moulin Rouge wordt heropend na renovatie en verbetering door Édouard Niermans, de meest "Parijse" architect van de Belle Époque (hij ontwierp onder meer de brasserie Mollard, het Casino de Paris, de Folies Bergère in Parijs, het Palace Hôtel in Oostende in België, de heropbouw van het Hôtel du Palais in Biarritz en de creatie van het Hotel Negresco op de Promenade des Anglais in Nice). Eerste aperitiefconcert, waar de elite van de mondaine wereld samenkomt voor een diner en een show in een omgeving die mooier en comfortabeler is dan alle andere die elders bestond.
  • Tot aan de Eerste Wereldoorlog werd de Moulin Rouge een echte operettempel. Verdere succesvolle shows volgen: Voluptata, La Feuille de Vigne, le Rêve d'Egypte, Tais-toi tu m'affoles en vele andere, elk met een meer suggestieve titel dan de vorige.
  • 3 januari 1907: tijdens de voorstelling le Rêve d'Egypte wisselde Colette kusjes uit die haar banden met de hertogin van Morny lieten zien. De show werd schandalig geacht en werd verboden.
  • 29 juli 1907: eerste optreden van Mistinguett op het podium van de Moulin Rouge in de Revue de la Femme. Haar talent was meteen duidelijk. Het jaar daarop had ze een groot succes met Max Dearly in la Valse chaloupée.
  • Mistinguett werd geboren in armoede en had een ontegensprekelijk snelle geestdrift. Ze wilde haar eigen leven opbouwen en zei: "de arme buitenwijken, het is niet genoeg om er alleen maar uit te willen. Ik had een talent: het leven. Al de rest moet nog gedaan worden, om over na te denken. Ik kon het me niet veroorloven om alleen maar een mooi dier te zijn, ik moest aan alles denken". Een ongeëvenaarde zakenvrouw, die eerst goed luisterde en daarna geboeid raakte. Ze leefde volledig voor haar kunst, en toerde door Europa en de Verenigde Staten.
  • 9 april 1910: Een oud-wachtster van de keizerin Eugénie woont een voorstelling van de Revue Amoureuse in de Moulin Rouge bij. Ze is zo betoverd door de trouwe herschepping van de ceremonie voor de terugkeer van de troepen uit Italië dat ze zich er niet van kan weerhouden "Leve de Keizerin!"
  • 27 februari 1915: de Moulin Rouge wordt door het vuur verwoest.
  • 1921: De herbouwde Moulin Rouge wordt heropend.

Mistinguett-jaren[bewerken | brontekst bewerken]

  • Na de Eerste Wereldoorlog nam Francis Salabert de leiding over de Moulin Rouge op zich. Als zakenman en niet zozeer als showman gaf hij Jacques-Charles, de leidende impresario van die tijd, de opdracht om het cabaret nieuw leven in te blazen. De Moulin Rouge ging weer van start, dankzij sterren als Mistinguett, Jeanne Aubert en Maurice Chevalier, en gaf de eerste show in Parijs van Amerikaanse revues met de Hoffmann Girls.
  • In 1923 stelde componist en dirigent Raphaël Beretta, die de leiding had over de Folies Bergères, de Olympia en het Casino de Paris, voor om de muziekhal van de Moulin Rouge in een groot gebouw te herbouwen. De molen steeg in het midden van de gevel, ondersteund door een rond gedeelte dat bovenaan versierd is met ovale dakkapellen.
  • Gesmar, 20 jaar oud, werd decorontwerper. Zijn tekeningen en modellen zullen altijd in verband worden gebracht met het beeld van de Moulin Rouge.
  • Jacques-Charles en Mistinguett waren de initiatiefnemers van:
    • 1925 : la Revue Mistinguett
    • 1926 : Ça c'est Paris
    • 1928 : Paris qui tourne
  • Een incident deed zich voor tijdens de show van 1927 toen vrouwelijke dansers bedoeld waren om uit reusachtige multi-tiered kunstmatige taarten te knallen die bedekt waren met echt glazuur. Toen de meisjes naar het podium afdaalden, werden de zolen van hun hoge hakken in taartcrème gedompeld, wat extreem glad bleek te zijn en ervoor zorgde dat ze voortdurend uitgleden en op het podium vielen, waardoor de hele show verpest werd.
  • In de Moulin Rouge creëerde Mistinguett vele duurzame liederen, waaronder "Valencia", "Ça c'est Paris", beide van Jose Padilla, "Il m'a vue nue", "On m' suit", "La Java de Doudoune", de laatste met Jean Gabin.

Achter Mistinguett[bewerken | brontekst bewerken]

  • 1929: Mistinguett trekt zich terug van het podium en verlaat de Moulin Rouge.
  • Na haar vertrek wordt de balzaal omgetoverd tot de meest ultramoderne nachtclub van die tijd.
  • Juni - augustus 1929: de revue Lew Leslie's Blackbirds, met in de hoofdrol jazzzangeres en Broadway-ster Adelaide Hall, met een troep van honderd zwarte artiesten onder begeleiding van het Jazz Plantation Orchestra, opent in de Moulin Rouge en wordt de hit van het seizoen.
  • 1937: de Cotton Club, alle woede in New York, wordt opgevoerd in de Moulin Rouge; ook Ray Ventura en zijn collega's verschijnen.
  • 1939-1945 Tweede Wereldoorlog. De Duitse Bezetting 'Guide aryien' rekent de Moulin Rouge tot de verplichte bezoeken in Parijs en zijn beroemde toneelvoorstellingen worden voortgezet voor de bezettingstroepen, die in verschillende autobiografieën van Duitse officieren, zoals Ernst Jünger, Gerhard Heller en anderen, worden genoemd. De Duitsers gebruikten het motto "Jeder einmal in Parijs" (iedereen die ooit in Parijs was) om zijn troepen 'recreatieve bezoeken' te bezorgen. De intensieve prostitutie tijdens de bezetting maakte plaats voor de Loi de Marthe Richard (1946), die de bordellos sloot en de toneelvoorstellingen reduceerde tot dansevenementen.
  • De shows gingen door tijdens de Duitse bezetting.
  • 1944: enkele dagen na de bevrijding van Parijs treedt Edith Piaf, die tijdens de Tweede Wereldoorlog regelmatig op de sociale en bordellobijeenkomsten van de Duitse strijdkrachten had opgetreden en door velen als verrader werd beschouwd, opnieuw op in de Moulin Rouge, samen met Yves Montand, een nieuwkomer die werd uitgekozen om met haar te verschijnen.

Vernieuwing[bewerken | brontekst bewerken]

  • 22 juni 1951: Georges France, genaamd Jo France, oprichter van de Balajo (rue de Lappe, Parijs), neemt de Moulin Rouge over en begint met grote renovatiewerkzaamheden. Hij geeft de architecten Pierre Devinoy, Bernard de La Tour d'Auvergne en Marion Tournon-Branly de opdracht om het nieuwe auditorium te verbeteren en in te richten. Het decor dat Jo France voor ogen had en dat grotendeels gerealiseerd werd door Henri Mahé, een van de meest modieuze ontwerpers van het moment, heeft geduurd en is nog steeds aanwezig.
  • De avonddansen, de acts en de beroemde Franse cancan zijn terug in de Moulin Rouge.
  • 19 mei 1953: de 25e "Bal des Petits Lits Blancs", georganiseerd door de romanschrijver Guy des Cars, vindt plaats in de Moulin Rouge in aanwezigheid van de Franse president Vincent Auriol en omvat, voor het eerst op een Europees podium, Bing Crosby. De avond trekt 1.200 artiesten en sterren uit de hele wereld aan, waaronder Josephine Baker die "J'ai deux amours" zingt.

Tussen 1951 en 1960 verschijnt er een opeenvolging van beroemde artiesten: Luis Mariano, Charles Trénet, Charles Aznavour, Line Renaud, Bourvil, Fernand Raynaud, Lena Horne.

  • 1955: Jo France draagt de Moulin Rouge over aan de broers Joseph en Louis Clérico, die al eigenaar zijn van Le Lido. Jean Bauchet wordt directeur. De beroemde Franse cancan wordt nog steeds uitgevoerd, binnenkort wordt hij gechoreografeerd door Ruggero Angeletti.
  • 1957: Doris Haug creëert de "Doriss Girls" troep in de Moulin Rouge. Aanvankelijk vier meisjes, is de troep uiteindelijk uitgegroeid tot zestig.
  • 1959: de Moulin Rouge wordt getransformeerd met nieuwe keukens.
  • 1960 De Revue Japonaise, volledig samengesteld uit Japanse kunstenaars, lanceert de Kabuki in Montmartre.
  • De Moulin Rouge om middernacht
  • De Moulin Rouge in de middag

1962-1988[bewerken | brontekst bewerken]

  • 1962: Jacki Clérico, zoon van Joseph Clérico, neemt de Moulin Rouge in handen. Het is het begin van een nieuw tijdperk: Uitbreiding van het auditorium, installatie van een gigantisch aquarium, en het eerste aquatische ballet...
  • 1962: Revue Cancan, bedacht door Doris Haug en Ruggero Angeletti.
  • Sinds 1963 en het succes van de Frou-Frou revue kiest Jacki Clérico uit bijgeloof alleen revue titels die beginnen met de letter F. Uiteraard wordt de beroemde Franse cancan bij elke revue opgevoerd.
    • 1963–1965 : Frou-Frou
    • 1965–1967 : Frisson
    • 1967–1970 : Fascination
    • 1970–1973 : Fantastic
    • 1973–1976 : Festival
    • 1976–1978 : Follement
    • 1978–1983 : Frénésie
    • 1983–1988 : Femmes, femmes, femmes
    • 1988–1999 : Formidable
    • Since 1999: Féerie
  • 7 september 1979: de Moulin Rouge, opnieuw het centrum van het Parijse nachtleven, viert zijn 90e verjaardag. Op het podium, voor het eerst in Parijs, wordt Ginger Rogers omringd door verschillende sterren waaronder Thierry Le Luron, Dalida, Charles Aznavour, Jean-Claude Brialy, George Chakiris, the Village People, Zizi Jeanmaire.
  • 23 november 1981: de Moulin Rouge sluit voor één avond om Hare Majesteit Koningin Elizabeth II haar show te presenteren.
  • 4 februari 1982: eenmalige show met Liza Minnelli.
  • 3 juli 1984: gala met decaan Martin.
  • 25 september 1984: gala met Frank Sinatra.
  • 1 december 1986: de beroemdste klassieke danser ter wereld, Mikhail Baryshnikov, maakt een origineel ballet van Maurice Béjart in de Moulin Rouge.
  • 20 februari 1988: hoewel het oorspronkelijke gebouw in 1915 was afgebrand, wordt de Moulin Rouge 100 jaar oud. De première van de revue Formidable is een "Royal Variety Performance in Paris", een prestigieus officieel evenement in Groot-Brittannië dat elk jaar in Londen wordt bijgewoond door een lid van de Koninklijke familie. Voor de tweede keer vond de show plaats in Frankrijk, in de Moulin Rouge. Voorgezeten in 1983 door Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Anne, op 20 februari 1988 is Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Edward de eregast.

Vanaf 1989[bewerken | brontekst bewerken]

  • Voorjaar 1989: eenmalig optreden van de Moulin Rouge in Londen voor hun Koninklijke Hoogheden de Prins en Prinses van Wales.
  • 6 oktober 1989: Honderdjarig gala met Charles Aznavour, Lauren Bacall, Ray Charles, Tony Curtis, Ella Fitzgerald, Gipsy Kings, Margaux Hemingway, Barbara Hendricks, Dorothy Lamour, Jerry Lewis, Jane Russell, Charles Trénet en Esther Williams.
  • 1994: Cartier-gala ter ondersteuning van de Artists' Foundation tegen AIDS met een privé-concert van Elton John.
  • 1995: Lancôme-gala - lancering van het parfum "Poème" met Juliette Binoche. Privé-concert met Charles Aznavour en Jessye Norman.
  • 14 november 1999: laatste vertoning van de Centenary revue Formidable, gezien door meer dan 4,5 miljoen toeschouwers tussen 1988 en 1999.
  • 23 december 1999: eerste vertoning van de nieuwe revue Féerie.
  • 24 mei 2008: solodanser Aleksandar Josipović was ceremoniemeester op het 53e Eurovisie Songfestival.
  • Februari 2009: voor het Jaar van Frankrijk in Brazilië, en in het kader van het Carnaval van Rio, wordt de Moulin Rouge geproduceerd op het strand van Copacabana.
  • 13 januari 2013: Moulin Rouge eigenaar Jacki Clérico sterft.
  • 10 augustus 2014: Mistress du ballet Moulin Rouge sinds 1957, oprichter van de Doriss meisjes (Doris Haug) sterft.
  • 6 oktober 2014: Moulin Rouge viert zijn 125ste verjaardag.

Films[bewerken | brontekst bewerken]

Documentaires[bewerken | brontekst bewerken]

  • Quadrille dansé par les étoiles du Moulin-Rouge 1,2&3 (1899–1902), Frankrijk – geproduceerd door Pathé (3 episodes of 20 min)
  • An Evening at the Moulin Rouge (1981), gerealiseerd door David Niles, geproduceerd door HBO (length : 60 min)
  • Les Dessous du Moulin Rouge (2000), gerealiseerd door Nils Tavernier, geproduceerd door Little Bear (length : 52 min)
  • Coulisses d'une revue, le Moulin Rouge (2001), directie door Philippe Pouchain en Yves Riou (length : 60 min)
  • Moulin Rouge Forever (2002), directie door Philippe Pouchain en Yves Riou (length: 55 min)
  • Moulin Rouge : la restauration en Une vie de passion au Moulin Rouge. twee documentaires beschikbaar met Moulin Rouge film van John Huston.
  • Au cœur du Moulin Rouge (At the heart of Moulin Rouge) (2012), directie door Marie Vabre, geproduceerd door 3e Œil Productions (90 min).

Boeken[bewerken | brontekst bewerken]

Geïllustreerde boeken[bewerken | brontekst bewerken]

  • The Moulin Rouge (1989), door Jacques Pessis en Jacques Crépineau – Publicatie: St Martins
  • The Moulin Rouge (2002), door Jacques Pessis en Jacques Crépineau – Publicatie: Le Cherche-Midi
  • Moulin Rouge, Paris (2002), door Christophe Mirambeau – Publicatie: Assouline
  • Flipbook Moulin Rouge Paris France 23h18, Parijs (2003), door Jean-Luc Planche – Publicatie: Youpeka

Boeken over de Moulin Rouge en zijn personages[bewerken | brontekst bewerken]

  • Moulin Rouge, a novel based on the life of Henri de Toulouse-Lautrec (1950), door Pierre La Mure – Publicatie: Random House
  • Jane Avril of the Moulin Rouge (1954), door Jose Shercliff – Publicatie : Macrae Smith Co
  • Le Pétomane 1857–1945 een tribuut voor een unieke scène die de Moulin-Rouge choqueerde en aan diggelen sloeg (1967), doorJean Nohain en François Caradec – Publicatie : Souvenir Press
  • Toulouse-Lautrec : The Moulin Rouge And The City Of Light, Paris (2003), door Robert Burleigh – Publicatie: Harry N. Abrams

Erfenis[bewerken | brontekst bewerken]

Bedrijven[bewerken | brontekst bewerken]

De Moulin Rouge in Parijs was een bron van inspiratie:

  • Moulin Rouge Hotel in Las Vegas, Nevada
  • De naaktrevues in het Windmill Theatre, gemaakt door Laura Henderson en Vivian Van Damm

Film[bewerken | brontekst bewerken]

  • A Night at the Moulin Rouge (1951) is een film (ook bekend onder de naam Ding Dong!) vanburlesque-acts van de Moulin Rouge club in Oakland, California
  • De film French Cancan (1955), directie door Jean Renoir, is een gefingeerde geschiedenis van de Moulin Rouge.

Muziek[bewerken | brontekst bewerken]

Toneel[bewerken | brontekst bewerken]

In de wereld[bewerken | brontekst bewerken]

  • De Moulin Rouge in Las Vegas was zeer geïnspireerd door het beroemde Parijse cabaret.
  • Voor St. Patrick's Day 2011 heeft de Moulin Rouge zijn rode verlichting verwisseld voor de Ierse tijd, allemaal in het groen.
  • In 2016 tekende Michael Mack, directeur van het Duitse recreatiepark Europa-Park, een contract met de eigenaren van de Moulin-Rouge om een replica van het cabaret te maken. Deze is geïntegreerd in Eurosat - CanCan Coaster, een overdekte achtbaan in het pretpark in de Franse wijk. De inhuldiging, gepland voor 14 juli 2018, de Franse nationale feestdag, vindt uiteindelijk plaats op 12 september 2018, voor een opening voor het publiek de volgende dag.

Record[bewerken | brontekst bewerken]

De Moulin Rouge is een van de grootste champagneklanten ter wereld, met ongeveer 240.000 flessen per jaar genoemd tussen 2009 en 2014 en vervolgens 360.000 flessen per jaar genoemd in 2015.

De groep Moulin Rouge, het Parijse cabaret van de Franse cancan, heeft zes wereldrecords gevestigd, waaronder het hoogste aantal beenliften.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Opmerkingen en referenties[bewerken | brontekst bewerken]

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Moulin_Rouge
  2. http://www.moulinrouge.com
  3. https://www.pariscityvision.com/en/paris-by-night/moulin-rouge/big-times-big-names-moulin-rouge
  4. Chapters 10 & 11, Underneath A Harlem Moon ... the Harlem to Paris Years of Adelaide Hall by Iain Cameron Williams. Continuum Int. Publishing, ISBN 0826458939.
  5. ^ Jaques Habas, Les secrets du moulin rouge, 2010
  6. ^ Emotion in Motion: Tourism, Affect and Transformation, Dr David Picard, Professor Mike Robinson, Ashgate Publishing, 28 November 2012
  7. Compare 'Für Volk and Führer: The Memoir of a Veteran of the 1st SS Panzer Division Leibstandarte SS Adolf Hitler, Erwin Bartmann, Helion and Company, 19 October 2013'
  8. ^ Paris under the occupation[Gilles Perrault & Pierre Azema], Gilles Perrault; Jean-Pierre Azéma London : Deutsch, 1989.
  9. ^ Jacques Pessis et Jacques Crépineau, The Moulin Rouge, October 2002
  10. ^ "Doris Haug, maîtresse de ballet du Moulin Rouge, est morte". 13 August 2014 – via Le Monde.

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Moulin Rouge op Wikimedia Commons.