Thessaloniki (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Thessaloniki
Θεσσαλονίκη
Gemeente in Griekenland Vlag van Griekenland
Thessaloniki Municipal Flag.png
Thessaloniki (stad)
Thessaloniki (stad)
Situering
Periferie Vlag van gemeenteCentraal-Macedonië
Coördinaten 40° 38' NB, 22° 57' OL
Algemeen
Oppervlakte 19,292 km²
Inwoners (2011[1]) 322.240 (16.703 inw/km²)
Politiek
Burgemeester Giannis Boutaris (sinds 2011)
Overig
Postcode(s) 542 xx, 545 xx, 553 37
Netnummer(s) 231x
Kenteken Ν
Website (en) Gem. Thessaloniki
Detailkaart
Gemeentegrenzen 2011
Gemeentegrenzen 2011
Portaal  Portaalicoon   Griekenland

Thessaloniki (Grieks: Θεσσαλονίκη) is de tweede stad van Griekenland en de hoofdstad van de regio Centraal-Macedonië. De eigenlijke stad heeft 363.987 inwoners (2001); samen met het stedelijk gebied zijn het er ruim 800.000.

Thessaloniki is sedert 2011 een fusiegemeente (dimos) in de Griekse bestuurlijke regio (periferia) Centraal-Macedonië.

De twee deelgemeenten (dimotiki enotita) van de fusiegemeente zijn:[2]

  • Thessaloniki (Θεσσαλονίκη)
  • Triandria (Τριανδρία)

Vaak wordt Thessaloniki kortweg Saloniki genoemd. Een andere historische naam voor de stad is Salonika of Salonica.

Geografie[bewerken]

Thessaloniki ligt in Noord-Griekenland, aan de Golf van Thessaloniki of Thermaïsche Golf, die deel uitmaakt van de Egeïsche Zee. De stad is trapsgewijs gelegen tegen de heuvel Chortiatis. Ten westen van de stad ligt de rivier de Axios en ten oosten liggen de meren Koronia en Volvis. Ten zuiden van de stad ligt het schiereiland Chalcidice.

Geschiedenis[bewerken]

Vroeg-christelijke en byzantijnse monumenten in Thessaloniki
Werelderfgoed cultuur
THES Panaghia Chalkeon 5944.JPG
Land Vlag van Griekenland Griekenland
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria i, ii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 456
Inschrijving 1988 (12e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Thessaloniki is ongeveer in 315 v.Chr. gesticht door Kassandros die de plaats noemde naar zijn vrouw Thessalonikè, een halfzuster van Alexander de Grote, die op haar beurt door haar vader Philippus II van Macedonië vernoemd was naar de overwinning (nikè) die hij in Thessalië had behaald. Omstreeks 50 n. Chr. preekte de apostel Paulus hier. De stad was zeer belangrijk tijdens de hellenistische periode, toen de rijken der diadochen zich uitstrekten tot in India. Later ging het deel uitmaken van het Romeinse Rijk (Galerius had hier zijn residentie), het Byzantijnse Rijk, het kruisvaardersrijk van Thessaloniki tijdens de Vierde Kruistocht in 1204, en het Ottomaanse Rijk. Onrustige tijden waren er toen de Goten, de Avaren, de Slaven, de Saracenen en zelfs de Noormannen (1185) hier waren en de stad veroverden en verwoestten. De verovering van de stad door de Ottomaanse Turken in 1430 zorgde voor een geleidelijke wijziging van de samenstelling van de bevolking van Thessaloniki.

Vanaf 1500 vestigden veel sefardische joden zich in de stad, vluchtelingen voor de geloofsvervolgingen in Spanje. Gedurende lange tijd zouden zij zelfs de meerderheid van de bevolking vormen, waardoor Thessaloniki een van de grootste joodse centra in de wereld was. De meeste joden spraken Ladino, een van het Spaans afgeleide taal. In het begin van de twintigste eeuw verschenen er zelfs kranten in het Ladino.

Aan het begin van de 20e eeuw telde de stad ongeveer 160.000 inwoners, waarvan ca. 60.000 joden, 45.000 Turken en 40.000 Grieken. De stad was een heel multiculturele gemeenschap. Mustafa Kemal Atatürk, de grondlegger van het moderne Turkije, is in Thessaloniki geboren. De revolutie der Jonge Turken van 1908 tegen het bewind van de sultan begon ook in deze stad.

Tijdens de Eerste Balkanoorlog, op 26 oktober 1912 (het feest van de beschermheilige van de stad) werd Thessaloniki door het Griekse leger veroverd. Hoewel ook Bulgarije aanspraak maakte op de stad, zou ze definitief Grieks worden.

In 1917 woedde een grote brand in de stad, waardoor drie vierde van het centrum werd verwoest en vele Ottomaanse bouwwerken verloren gingen. Het centrum is herbouwd naar de plannen van de Franse architect Ernest Hebrard.

Als gevolg van de bevolkingsuitwisseling tussen Turkije en Griekenland veranderde de bevolkignssamenstelling van de stad drastisch. Sinds de uitwisseling vormen de Grieken de meerderheid van de bevolking van de stad waar voorheen de Joden en Turken tezamen in de meerderheid waren. Vanaf augustus 1922 toen Griekse troepen zich terugtrokken uit Turkije vestigden zich duizenden Griekse vluchtelingen uit Klein-Azië in Thessaloniki, terwijl de meeste moslims (Turken en Dönmes, tot de islam bekeerde joden) werden gedwongen de stad verlaten. Een pogrom in 1931 dreef daarna de laatste moslims en een groot deel van de Joden uit de stad.

Vrijwel alle overgebleven joden werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's naar concentratiekampen gedeporteerd en vermoord. Er keerde slechts een gering aantal van de overgebleven 40.000 Joden terug in de stad. Momenteel wonen er nog zo'n 2000 joden in de stad.

In 1978 richtte een aardbeving aanzienlijke schade aan de stad aan.

Bezienswaardigheden in en rondom Thessaloniki[bewerken]

Musea[bewerken]

  • Archeologisch museum
  • Museum van de Byzantijnse cultuur
  • Museum voor hedendaagse kunst
  • Geboortehuis van Atatürk

Gebouwen en pleinen[bewerken]

De Witte Toren.
  • Boog van Galerius: een triomfboog ter ere van keizer Galerius op de Perzen. Oorspronkelijk bestond het complex uit een hippodroom, een praalgraf, de boog en een paleis.
  • Plateia Aristotelous (Aristoteles plein)
  • Eptapyrgio (verdediginsmuren van de stad)
  • Modiano (overdekte markt van Thessaloniki)
  • Monastiriot (synagoge)
  • Bezesteni

Moskeeën[bewerken]

  • Hamza Bey (moskee)
  • Yeni Cami (nieuwe moskee)

Kerken[bewerken]

  • Agios Dimitrios (Demetrios): een kerk van 55 x 33 meter (de grootste van Griekenland)
  • Hagia Sofia: een verkleinde kopie van de Aya Sophia in Istanbul.
  • Kerk van Acheiropoiètos (450 - 470)
  • Rotonda, praalgraf: een bouwwerk met ruim 6 meter dikke muren, een koepel van 25 meter middellijn met een minaret en een interieur met mozaïeken versierd. In het jaar 400 werd dit gebouw een Christelijke kerk, in 1591 werd er een moskee van gemaakt en heden is het in gebruik als museum.
  • Osios David
  • Theotokos-kerk: een Byzantijnse koepelkerk uit de 11e eeuw.

Buiten de stad[bewerken]

  • Athos (ten zuidoosten van de stad)
  • Vergina (koninklijke tombes van de Macedonische koninklijke familie)
  • Pella (geboorteplaats van Alexander de Grote)

Transport[bewerken]

Verkeer[bewerken]

Thessaloniki is aangesloten op een netwerk van autosnelwegen, die de stad verbinden met de rest van Griekenland en Europa.

Vliegveld[bewerken]

Ten zuiden van de stad ligt de internationale luchthaven Makedonia (SKG). Vanuit de luchthaven wordt een groot aantal nationale en internationale bestemmingen aangedaan. De landingsbaan van de luchthaven wordt momenteel verlengd[3]. Hierdoor zal de luchthaven Makedonia in de toekomst ook trans-Atlantische vluchten kunnen accommoderen.

Trein[bewerken]

De Griekse Spoorwegorganisatie OSE onderhoudt vanuit Thessaloniki verschillende diensten naar het zuiden (Athene), het westen (Veria, Edessa, Kozani) en het oosten (Serres, Alexandroupolis) van Griekenland. Vanuit Thessaloniki kon men tevens per trein reizen naar verschillende internationale bestemmingen zoals Istanbul, Sofia en Moskou. Sinds 2011 is er geen personenverkeer meer op de internationale verbindingen.

De haven[bewerken]

Zonsondergang bij de haven van Thessaloniki.

De haven van Thessaloniki ligt op een strategisch punt op de kruising tussen oost en west. Het is de dichtstbijzijnde haven voor het afhandelen van goederentransport van en naar de Balkan en het Zwarte Zee gebied.

De faciliteiten van de haven omvatten onder andere een moderne containerterminal met een totale oppervlakte van 200.000 vierkante meter en een totale opslagcapaciteit (bedekt en onbedekt) van bijna 600.000 vierkante meter.

Openbaar vervoer[bewerken]

OASTH (ΟΑΣΘ) is belast met het openbaar vervoer in de regio Thessaloniki. Het bedrijf vervoert jaarlijks 150 miljoen passagiers via 68 buslijnen. In juni 2006 is begonnen met de aanleg van de metro van Thessaloniki.[4] De eerste metrolijn moet het het station van Thessaloniki in het westen van de stad verbinden met de wijk Nea Elvetia in het oosten en heeft een lengte van 9.6 kilometer met in totaal 13 stations.

Volgens de planning zou de metrolijn in 2013 worden opgeleverd. Een veelvoud aan archeologische vondsten heeft echter voor aanzienlijke vertraging in de aanleg van de lijn gezorgd.[5]

Onderwijs[bewerken]

Thessaloniki heeft twee universiteiten. De oudste is de Aristoteles Universiteit Thessaloniki (Grieks:Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), met ongeveer 95.000 studenten de grootste universiteit van Griekenland. Daarnaast is er de in de jaren negentig van de vorige eeuw opgerichte Universiteit van Macedonië (Grieks: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας).

Internationale organisaties[bewerken]

Sinds 1995 is het hoofdkantoor van het Centre Européen pour le Développement de la Formation Professionnelle ("Cedefop") gevestigd in Thessaloniki. Het Cedefop is een Europees agentschap dat belast is met de bevordering en ontwikkeling van beroepsonderwijs en -opleiding in de Europese Unie.

In Thessaloniki is tevens de Black Sea Commerce and Development Bank (“Black Sea Bank”) gevestigd. Deze internationale organisatie werd in 1999 opgericht door Griekenland, Rusland, Turkije, Bulgarije, Oekraïne, Roemenië, Armenië, Georgië, Azerbeidzjan, Albanië en Moldavië. De Black Sea Bank heeft tot doel de regionale ontwikkeling en samenwerking te bevorderen door middel van het financieren van publieke en private projecten in de hierboven genoemde landen.

Klimaat[bewerken]

Thessaloniki heeft een mediterraan klimaat met continentale invloeden, met warme zomers en betrekkelijk koude winters. De winters zijn er voor Griekse begrippen koud, met minimumtemperaturen beneden het vriespunt en soms sneeuw.

Maand Jan Feb Mar Apr Mei Jun Jul Aug Sep Okt Nov Dec
Maximum temperatuur [°C] 12 13 16 18 23 28 31 30 26 21 15 13
Minimum temperatuur [°C] 5 6 6 9 12 16 18 18 15 11 6 7
Regen (mm) 40 38 43 35 43 30 22 20 27 45 58 50
Record temperatuur [°C] 20 22 25 31 36 39 42 39 36 32 27 26

Stedenbanden[bewerken]

Thessaloniki heeft een stedenband met:

Geboren[bewerken]

Trivia[bewerken]

In 2007 zijn de langste slagtanden ooit gevonden in het plaatsje Milia nabij Thessaloniki[11].

Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. (el) Aantal inwoners in 2011 (p. 3 Δήμος Θεσσαλονίκης)
  2. (el) Bestuurlijke indeling vanaf 2011 en aantal inwoners in 2001 (p. 17374 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ)
  3. [1] Extension runway International Airport Makedonia
  4. [2] Construction of Thessaloniki Metro
  5. [3] Subway work unearths ancient road in Greece
  6. . /subject/2008/DgThessaloniki/ Dongguan and Salonica Formed Sisterhood Geraadpleegd op 2008-10-27
  7. Hartford Sister Cities International. Harford Public Library Geraadpleegd op 2008-02-02
  8. International relations: Thessaloniki. City of Melbourne Geraadpleegd op 2008-02-02
  9. Twinning Cities. City of Thessaloniki Geraadpleegd op 2008-04-27
  10. Fun Facts and Statistics. City and County of San Francisco Geraadpleegd op 2008-02-02
  11. http://www.nu.nl/news/1166984/91/Langste_slagtanden_ooit_opgegraven.html