Volwassene

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

We noemen iemand een volwassene als die zelfstandig, dus zonder de hulp van anderen, kan handelen. In juridische taal hanteert men eerder het begrip meerderjarige.

Dit is een wat rekbare definitie, want niet iedere volwassene kan zich op elk moment en in elke situatie redden. Iemand die geen fietsband kan plakken, zal de hulp in moeten roepen van een fietsenmaker. Het besluit om dat te doen, kan wel zelfstandig worden genomen. Hij kan zich er door zijn volwassenheid ook niet op beroepen, dat hij niet wist dat dit geld zou kosten.

Het begrip volwassenheid is verder onder te verdelen in subcategorieën. Met "middelbare leeftijd" wordt verwezen naar de overgang van de vroege volwassenheid (midden twintig tot begin veertig) naar de middenvolwassenheid (begin veertig tot midden zestig). In zijn model voor de levensfasen in identiteitsontwikkeling onderscheidt Erik Erikson verder de late volwassenheid (vanaf midden zestig).

Maatstaven[bewerken]

Biologisch gezien is iemand volwassen als hij of zij lichamelijk volgroeid is. Een ander kenmerk van biologische volwassenheid is het zich kunnen voortplanten. Beide definities zijn in de huidige tijd enigszins achterhaald, omdat nu ook vooral het hebben van een betaalde baan meestal pas mogelijk is (omdat een opleiding moet worden gevolgd) op een leeftijd (ca. 22 tot 30 jaar) die jaren na de seksuele (ca. 16 jaar) en lichamelijke (ca. 20 jaar; beide leeftijden variëren onder meer in functie van het klimaat) volwassenheid wordt bereikt.

Psychologisch is iemand volwassen wanneer hij of zij een stabiele identiteit ("persoonlijkheid") heeft gevormd. Deze wordt gevormd tijdens de verschillende fasen van de kindertijd en in het bijzonder tijdens de adolescentie (circa 14 jaar tot midden twintig). Toch is ook je identiteit dynamisch.

Gedrag kan een ijkmaat vormen. Wanneer iemand blijk geeft van zelfstandigheid en een zekere bedachtzaamheid in zijn gedrag, dan noemen we dit volwassen gedrag. Hiertegenover staat onvolwassen gedrag, waarmee we gedrag bedoelen waaruit duidelijk blijkt dat iemand nog niet zelfstandig is.

Wettelijke definitie[bewerken]

Weegschaal     Neem het voorbehoud bij juridische lemmata in acht.
Raadpleeg bij juridische geschillen een advocaat.

Wettelijk is iemand tegenwoordig doorgaans 'meerderjarig' vanaf een bepaalde leeftijd, maar er kunnen ook andere criteria in acht worden genomen, zoals de lichamelijke rijpheid in het Romeins recht. In de meeste landen is die leeftijd 18 jaar, maar dit kan ook jonger (16) of ouder (21) zijn. In Nederland is men normaal gesproken vanaf 18 jaar meerderjarig, en vanaf 21 jaar geheel 'onafhankelijk'. Een meerderjarige is in de meeste rechtsstelsels in principe handelingsbekwaam en zal dus voor al zijn eigen rechtshandelingen moeten instaan, tenzij dat ongedaan wordt gemaakt voor een wettelijk erkend beletsel, zoals sommige veroordelingen of vaststellig van mentale onrijpheid (geestelijke leeftijd van een kind). Als men strafrechtelijke delicten begaat, kan men nu bovendien in plaats van volgens jeugdstrafrecht volgens volwassenenstrafrecht worden berecht.

Daarnaast kunnen wetten afzonderlijke minimumleeftijden voor bepaalde doeleinden bepalen, zoals in de VS 21 jaar om alcohol te kopen of consumeren, terwijl men op 18 als meerderjarige bijvoorbeeld dienst kan nemen in de strijdmacht.

Nederlandse wet[bewerken]

Artikel 1:233 BW luidt:

Minderjarigen zijn zij, die ouderdom van achttien jaren niet hebben bereikt en niet gehuwd of geregistreerd zijn dan wel gehuwd of geregistreerd zijn geweest of met toepassing van art. 253ha meerderjarig zijn verklaard.

Vóór 1988 was men vanaf 21 jaar meerderjarig[1][2], voor 1901 was men zelfs pas vanaf 23 jaar meerderjarig.

Voor sommige beroepen is wettelijk een minimumleeftijd van 21 jaar voorgeschreven, omdat de uitoefening een bijzondere verantwoordelijkheid voor anderen met zich meebrengt, en/of ter bescherming van de beoefenaar van het beroep. Zo hanteert de Drank- en Horecawet (artikel 8) een minimumleeftijd van 21 jaar voor de uitoefening van het horeca- of slijtersbedrijf. Hetzelfde geldt in beginsel voor het beroep van buschauffeur, zoals neergelegd in de Wegenverkeerswet 1994 (artikel 110). Verder schrijft de aanhangige Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche een minimumleeftijd van 21 jaar voor voor exploitanten van seksbedrijven en voor prostituees (m/v). Ook in het vreemdelingenrecht wordt een leeftijd van 21 jaar gehanteerd als minimumleeftijd voor partners (bruiden) die naar Nederland komen. Deze minimumleeftijd is geïntroduceerd na veel geconstateerd misbruik van jonge bruiden uit Marokko en Turkije.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties