Anselmus van Canterbury

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Anselmus (Aosta, 1033 – Canterbury, 21 april 1109) was aartsbisschop van Canterbury en een scholastiek theoloog. Paus Alexander VI verklaarde Anselmus in 1494 heilig. In 1720 plaatste Clemens XI hem onder de kerkleraren.

Inhoud

1 Levensloop
2 Theologie
3 Godsbewijs
4 Belangrijkste werken
5 Invloed
6 Externe link

[bewerk] Levensloop

Anselmus kwam uit Aosta, in Italië. Hij wilde op vijftienjarige leeftijd toetreden tot een klooster, maar zijn vader was daartegen, omdat deze een politieke loopbaan voor hem ambieerde. Toen hij 23 jaar was, vertrok hij naar Frankrijk en trad toe tot de Benedictijner abdij van Bec. Hij volgde in 1089 Lanfranc van Bec op als aartsbisschop van Canterbury en raakte betrokken in de investituurstrijd. Ook is zijn verzet tegen de gedachten van Roscellinus van Compiègne van belang.

[bewerk] Theologie

Belangrijke punten uit Anselmus' theologie en filosofie:

Anselmus zag geen tegenstelling tussen geloven en wijsgerig kennen: "Het geloof zoekt naar redelijk inzicht" (fides quaerens intellectum).
Het verstand moet in dienst staan van de openbaring.
Alleen de gelovige kent de werkelijkheid.
Anselmus trachtte zonder bijbelse gegevens te bewijzen dat God bestaat als het hoogste goed en het hoogste zijn.
Met bijbelse gegevens trachtte hij aan te tonen waarom God mens werd (Cur Deus homo): de menselijke schuld was te groot dat een mens er de boete zou voor kunnen dragen. De schuld werd gedragen door Gods Zoon (Christus), die de relatie met de mens herstelde.

Het ernstig nemen van de zonde laat zien dat hij met het werk van Augustinus vertrouwd was.

[bewerk] Godsbewijs

Anselmus van Canterbury was de eerste die een logisch bewijs van het bestaan van God formuleerde. Dit zogeheten ontologisch godsbewijs laat zich als volgt samenvatten:

God is, per definitie, het volmaaktste wezen dat denkbaar is. In Proslogion, hoofdstukken 2-4, wordt dit in 2 varianten verwoord: God is 'iets, groter dan hetwelk niets gedacht kan worden' (aliquid quo nihil maius cogitari posit/potest/non valet) en God is 'datgene, groter dan hetwelk niets gedacht kan worden' (id quo maius cogitari nequit/non potest).
Het is beter te bestaan dan niet te bestaan, dus iets wat niet bestaat kan nooit volmaakt zijn.
Een niet bestaande God is minder volmaakt dan een bestaande.
Dus moet God bestaan.

Dit bewijs werd in de twintigste eeuw geformaliseerd met behulp van de modale logica door Kurt Gödel.

[bewerk] Belangrijkste werken

Proslogion
Monologion
Cur Deus Homo
De Grammatico
De Veritate
De Libertate Arbitrii
De Casu Diaboli
De Incarnatione Verbi
De Conceptu Virginali
De Concordia

[bewerk] Invloed

Zijn verzoeningsleer kreeg grote invloed, ook later in de reformatorische theologie. In de 20e eeuw verzorgde Dom F. Schmitt een moderne uitgave van Anselmus' werken. De beroemde Engelse historicus Sir Richard William Southern (1912-2001) wijdde verschillende studies aan Anselmus.