Avocado

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Avocado
Persea americana1.JPG
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Magnoliiden
Orde: Laurales
Familie: Lauraceae
Geslacht: Persea
Soort
Persea americana
Mill. (1786)
Vruchten van de avocado
Vruchten van de avocado
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De avocado (Persea americana) is een boom uit Centraal-Amerika; bekend om zijn gelijknamige, voor consumptie geschikte, vrucht (die ook wel advocaatpeer of foutief advocaat genoemd wordt). De naam avocado komt oorspronkelijk van het Nahuatl woord ahuacatl, dat overigens ook "teelbal" betekent.[1]

Mexico is een belangrijke exporteur van avocado's. Talrijke boomgaarden worden aangetroffen in de streek rond de stad Uruapan.

Botanische beschrijving[bewerken]

Bloemen van de avocado

De avocado, endemisch in Centraal-Amerika, is een tot 20 meter hoge koude-gevoelige boom. Het is een groenblijvende plant, hoewel sommige planten hun bladeren verliezen vlak voor of tijdens de bloei. De boom draagt spiraalsgewijs ingeplante bladeren, van sterk variabele, ovale en langwerpige vorm. De bladeren staan op korte steeltjes. De avocado is eenhuizig, de bloemen zijn vrij klein (tot 1,3 cm in doorsnede) maar komen in groten getale voor. De boom wortelt zeer oppervlakkig, typisch is ook dat de wortels zeer weinig wortelhaartjes hebben. De avocadoboom is bijgevolg slecht in staat om water op te nemen en heeft een grote behoefte aan een reguliere watertoevoer. Stilstaand water rond de wortel werkt wortelrot in de hand, de plant gedijt dus best op goed doorlatende bodem.[2][3]

De avocado (normaliter bestoven door insecten) beschikt over een bijzonder mechanisme om inteelt te beperken. De avocado heeft twee soorten bloemen: type A en type B. Individuele planten hebben ofwel A-bloemen ofwel B-bloemen. De stempels van A-bloemen kunnen enkel op één specifieke ochtend stuifmeel ontvangen. De meeldraden van dit type bloemen zijn pas rond de middag van diezelfde dag in staat om hun stuifmeel te verspreiden. Bij B-bloemen is het zo dat de stempels op juist één namiddag instaat zijn om stuifmeel te ontvangen, hun meeldraden kunnen het stuifmeel pas tijdens de morgen van de volgende dag verspreiden. Op deze manier kunnen A-bloemen enkel bestoven worden door B-bloemen, zelfbestuiving wordt zo bemoeilijkt.[4]

De vrucht[bewerken]

Avocado vrucht

De vrucht van de avocado is vrij groot (tot 33 cm lang), peervormige of eerder rond en kan tot 2,3 kg wegen. De kleur varieert van groen tot donkerbruin en paars-achtig. De schil van de vrucht is min of meer oneffen of bobbelig. Het zachte, romige, vruchtvlees is groen of geel van kleur en smaakt nootachtig; rijp is het vruchtvlees vrijwel zacht als boter. De avocadovrucht is bijzonder voedzaam. In tegenstelling tot de meeste vruchten bevat de avocado zeer veel olie (5 tot 23 g per 100 g vruchtvlees). De olie in de vrucht bestaat voornamelijk uit onverzadigde vetten en heeft dus een gunstige invloed op het cholesterolgehalte. De avocado bevat ook veel mineralen zoals ijzer en kalium en is tevens rijk aan proteïne. Middenin de vrucht bevindt zich een grote houtige pit, die voor consumptie verwijderd wordt. Bij rijpe vruchten ligt de pit los en kan men, bij het schudden van de vrucht, de pit horen rollen.[2][3] Avocado's worden ook veel gebruikt in schoonheidsmaskers, omdat ze goed voor de huid zijn.

Rassen[bewerken]

Er worden drie ecologische rassen van de avocadoboom onderscheiden:

  • Het Mexicaanse ras: dit ras is het meest koudebestendig (tot -8 °C) en heeft de grootste overeenkomst met de wilde voorouder. Het wordt aangetroffen op tropische hoogvlakten in Mexico.
  • Het Guatemalteekse ras: dit ras is minder bestand tegen koude (tot -4 °C). Het wordt net als het Mexicaanse ras aangetroffen op tropische hoogvlakten in Mexico.
  • Het West-Indische ras: een ras met een grotere behoefte aan warmte dan de andere en is ook minder bestand tegen koude (tot -4 °C). Dit ras is afkomstig uit tropische laagvlakten in zuidelijk Mexico en Centraal-Amerika.

Verder verschillen de rassen onder andere ook in bloeiseizoen, grootte en groeiperiode van de vrucht en koudegevoeligheid.[2][3]

Alle rassen kruisen vlot met elkaar, de meest geteelde vormen zijn namelijk hybriden tussen de verschillende rassen. Zo is bijvoorbeeld de 'Fuerte' een kruising tussen het Mexicaanse en het Guatemalteekse ras, dit is tevens het ras dat tegenwoordig het meest verbouwd wordt. Van de wilde vorm wordt in de teelt nog slechts de onderstam gebruikt om de veredelde rassen op te enten.[2]

Hoewel er circa 400 geteelde vormen bestaan, zijn er in Nederland en Vlaanderen over het algemeen vier verkrijgbaar.

  • 'Fuerte', een peervormig ras met een gladde, heldergroene schil
  • 'Ettinger', met een dikke hals en een gladde, heldergroene schil
  • 'Hass', een kleine peervormig ras met een ruwe, bobbelige schil, welke tijdens het rijpen van groen naar bijna zwartbruin verkleurt
  • 'Nabal', een dikke bijna rond ras met een donkergroene/bruine schil
bloeiwijze

Consumptie[bewerken]

Avocadovruchten worden voornamelijk rauw gegeten. Net als bij appels kleurt na het schillen het vruchtvlees snel bruin door blootstelling aan de lucht (enzymatische bruinkleuring). Dit kan worden tegengegaan door het toevoegen van citroensap. De avocadovrucht speelt een belangrijke rol in bepaalde Centraal-Amerikaanse keukens, in Mexico wordt de vrucht bijvoorbeeld gebruikt als basis voor guacamole door het vruchtvlees fijn te maken. Deze avocadomoes werd op de Antillen gemengd met alcohol tot een geel drankje. Door zeevaarders werd dit meegebracht naar Nederland maar hier ging men het door gebrek aan avocadovruchten het drankje maken met eieren omdat die dezelfde kleur hadden. Zo is in Nederland de likeur met de naam advocaat ontstaan.

Avocado en gezondheid[bewerken]

De avocado heeft relatief gezien een hoog gehalte aan goede voedingsstoffen[5] en kan daardoor ook, met mate, als gezond bestempeld worden.[6] Zo bevat de avocado een goede dosis kalium, vitamine B en foliumzuur. Tevens dragen ze bij via de goede omega-3-vetten.

Zelf kweken[bewerken]

De avocado kan als kamerplant gehouden worden. Het kweken gebeurt vaak door het zaad 2-3 dagen in water te laten weken en daarna met de punt omhoog in normale potgrond te planten. Soms laat men de zaden ook wortel schieten door ze een tijd lang boven water te plaatsen (bijvoorbeeld door de pit met tandenstokers boven een glas water te houden). Later worden de planten dan opgepot. De wortels die op deze manier ontstaan zijn echter niet altijd bestand tegen een ondergronds bestaan. De plant moet steeds warm staan en heeft behoefte aan een hoge luchtvochtigheid, anders worden de bladranden bruin.[2]

Bronnen, noten en/of referenties
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Ecologisch tuinieren - Avocado.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek