Congo: een geschiedenis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Congo. Een geschiedenis)
Ga naar: navigatie, zoeken

Congo: een geschiedenis is een historisch werk (2010) van David Van Reybrouck, Vlaams archeoloog en schrijver.

Toelichting[bewerken]

De directe aanleiding voor dit boek van Van Reybrouck lag hierin dat er geen dergelijke publicatie bestond over de geschiedenis van het vroegere Belgisch-Congo en het sinds 1960 onafhankelijke Congo/Zaïre. Ook ontbreken er zo goed als geschreven bronnen. Hij kiest ervoor om in het verhaal interviews met Congolezen te verwerken, meer bepaald vanuit het gezichtspunt van de man die op de omslag staat afgebeeld: Etienne Nkasi, van wie de deels mondeling overgeleverde herinneringen teruggaan tot het jaar 1890. Hij bleek nog medewerkers van ontdekkingsreiziger Henry Morton Stanley gekend te hebben.

Door de getuigenis van mijnwerkers, handelaars, politici, rebellenleiders en kindsoldaten komt in dit boek de eigen schoonheid en gruwel van dit land naar voren. De auteur loodst de lezer door meer dan honderd jaar bewogen geschiedenis van de Belgische kolonisatie, via de onafhankelijkheid tot aan de sinds 1994 woedende burgeroorlog en de actualiteit. Hij werpt een licht op de roof van de grondstoffen en de ermee gepaard gaande corruptie maar ook op de meer vrolijke kant met muziek van de Indépendance cha cha tot de Congolese rumba.

Congo: een geschiedenis is een mengeling van roman, theater, reisverslag en geschiedenis of non-fictie, zonder moraliserend over te komen. Daarbij is dit lijvig boek (600 bladzijden) ook voorzien van een duidelijk herkenbare structuur: elk hoofdstuk beslaat een decennium. Binnen deze chronologische orde maakt de auteur sprongen in tijd en ruimte zoals hij met eigen woorden zegt: Uitzoomen. Wegtrekken. Opnieuw kadreren. Nieuwe focus.

De jury van de Libris Geschiedenis Prijs prees het boek als volgt: Van Reybrouck vertelt een steeds tragischer wordend verhaal vanuit het perspectief van de mensen die proberen te overleven in een land dat steeds dieper wegzakt in uitbuiting, corruptie en burgeroorlog. Het einde is verrassend en geeft ook een beetje hoop. Congo. Een geschiedenis vernieuwt de geschiedschrijving door een chronologische aanpak te combineren met contemporaine journalistiek en een eigen vorm van docudrama. Of het combineert uitgebreid opzoekingswerk met een hoge vorm van leesbaarheid.

Het boek had einde 2012 een verkoopoplage van 300.000 exemplaren overschreden. Internationaal situeert men het in het genre narrative non-fiction en vergelijkt men de stijl ervan met het werk van Philip Gourevitch, James Meek en Eric Schlosser. In Nederland wordt naar gelijkenissen met het werk van Geert Mak verwezen.

Vertalingen[bewerken]

Verschenen:

  • Kongo. Historien om Afrikas Hjerte, in september 2011 bij Uitgeverij Font Verlag, Noorse vertaling Guro Dimmen
  • Kongo. Eine Geschichte, op 16 april 2012 bij uitgeverij Suhrkamp in Berlijn, vertaling Waltraud Hüsmert.
  • Congo. Une histoire, op 12 september 2012 bij Editions Actes Sud, vertaling Isabelle Rosselin.
  • Kongo. En historia, in oktober 2012 bij Uitgeverij Natur & Kultur, Zweedse vertaling Joakim Sundström.
  • Congo. Historien om Afrikas hjerte, in 2012, bij Tiderne skifter, Deense vertaling door Birthe Lundsgaard
  • Congo. The epic history of a people, maart 2014, bij HarperCollins, Engelse vertaling Sam Garrett

Verwacht:

  • Kongo, Finse vertaling Antero Helasvuo bij Siltala, Helsinki
  • Kongo, Poolse vertaling bij Weltbild Polska, Warszawa
  • De aankoop van de rechten is in bespreking voor Spanje en Italië.
  • Chinese en Zuid-Koreaanse uitgevers tonen ook belangstelling.[1]

Kritische noot[bewerken]

Naast de vele positieve recensies, zowel na het verschijnen van het Nederlandse boek als na de publicatie in andere talen, meer in het bijzonder in het Frans, liet socioloog en Congokenner Ludo De Witte een kritisch geluid horen over Van Reybroucks boek en zei hij dat het de westerse bemoeienissen in Congo wegmasseerde. Verder vermeldde hij dat Bladzijden die de Belgische autoriteiten in een kwaad daglicht kunnen plaatsen, lijken wel uit het boek gescheurd. De Witte relativeerde de waarde van Van Reybroucks orale bronnen als zich beperkende tot interviews en getuigenissen van Congolezen of de mondelinge geschiedenisoverdracht. Volgens hem steunt Van Reybrouck te veel op analyses van auteurs en "informanten" die het neokoloniale perspectief genegen zijn. Volgens De Witte, past het boek van Van Reybrouck in een nieuwe "pensée unique" waarbij een kritische kijk op koloniale rijken en neokoloniale interventies wordt weggewuifd als "negativistisch", "onproductief", "gauchistisch", na een periode van relatieve openheid tussen pakweg 1995 en 2000, niet toevallig de periode waarin hij zelf publiceerde. [2]

Van Reybrouck heeft op bepaalde kritiek bij voorbaat geantwoord door zijn boek te situeren als een werk met een meer volwassen kijk op het koloniaal verleden, zonder te vervallen in koloniaal triomfalisme maar evenmin in postkoloniale zelfkastijding [3]

Publicatie[bewerken]

Prijzen[bewerken]

Het werk ontving in 2010 drie belangrijke literaire prijzen

Literatuur[bewerken]

  • Boekbespreking door Karel De Gucht
  • Frans HELLEMANS: David Van Reybrouck: "Leopold II was geen Hitler", in: Knack, 22 cecember 2010, blz. 82-85.

Referenties[bewerken]

  1. De geplande vertalingen
  2. "David Van Reybrouck masseert westerse bemoeienissen in Congo weg"
  3. Zie: Interview in Jeune Afrique