AKO Literatuurprijs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De AKO Literatuurprijs is een Nederlandse literatuurprijs die wordt uitgereikt sinds 1987 en genoemd is naar de Amsterdamsche Kiosk Onderneming.

Toelichting[bewerken]

AKO Literatuurprijs. Beeld in gegoten eersteklas brons. Hoogte: 20 cm.

De prijs is ingesteld door de winkelketen Amsterdamsche Kiosk Onderneming, onderdeel van uitgeversbedrijf Audax, waarmee AKO het lezen van literatuur wil bevorderen en de belangstelling voor boeken wil vergroten. Aan de prijs is een bedrag van € 50 000 verbonden en een sculptuur van Eugène Peters.

De prijs werd van 1997 tot en met 1999 gesponsord door de Belgische Generale Bank. In die periode heette de prijs Generale Bank Literatuurprijs. Na de overname van de Generale Bank door Fortis werd de naam in 1999 Fortis Literatuurprijs, maar onder die naam is de prijs nooit uitgereikt. In 2000 werd boekhandelketen AKO weer sponsor van de prijs en werd de naam weer AKO Literatuurprijs. De AKO Literatuurprijs is bij een onafhankelijke stichting ondergebracht. Het bestuur van de Stichting Jaarlijkse Literatuurprijs voor fictie en non-fictie telt zes leden; voorzitter is Winnie Sorgdrager.

In 2005 ontstond er een rel omdat het controversiële weblog GeenStijl.nl beweerde dat de winnaar van de AKO Literatuurprijs al vast stond voordat de jury een keuze had gemaakt. Volgens Geenstijl was de 'shortlist van genomineerden' slechts bedoeld om de verkoopcijfers op te drijven. Volgens Geenstijl zou Tommy Wieringa de winnaar zijn met zijn boek Joe Speedboot. De bewering, die breed uitgemeten werd in de media, bleek onjuist want Jan Siebelink won met Knielen op een bed violen; het werd een nationale bestseller.

Juryvoorzitter Hans Dijkstal zei in 2005 het vreemd te vinden dat voor een Nederlandse literatuurprijs Engelse termen worden gebezigd als longlist en shortlist. Naar aanleiding daarvan is een oproep geplaatst in het tijdschrift Onze Taal; daaruit zijn de nieuwe benamingen voortgekomen: tiplijst voor de eerste selectie door de jury van 25 boeken en toplijst voor de zes genomineerden. Deze termen worden sindsdien gehanteerd.

Te nomineren boeken moeten zijn verschenen tussen 1 juli van het jaar waarin de prijs wordt uitgereikt en 1 juli van het voorgaande jaar.

Samen met de Libris Literatuur Prijs en de Gouden Uil vormt de AKO Literatuurprijs een "uitgelezen" trio omwille van het hoge prijzengeld.

In 2011 werd de AKO Literatuurprijs voor de vijfentwintigste keer uitgereikt.

Jury[bewerken]

De jury bestaat uit recensenten uit België en Nederland. De juryvoorzitter wisselt per jaar en is afkomstig uit het openbare leven, vaak de politiek. De literatuurprijs kende de volgende voorzitters:

Winnaars[bewerken]

Nominaties[bewerken]

  • 1987 :
H.C. ten Berge - Het geheim van een opgewekt humeur
J. Bernlef - Publiek geheim
Inez van Dullemen - Het gevorkte beest
Hermine de Graaf - Aanklacht tegen onbekend
Frans Kellendonk - Mystiek lichaam
J. Ritzerfeld (ps. van Oscar Timmers) - Zee van Marmer
  • 1988 :
Remco Campert - Eetlezen
W.F. Hermans - Een heilige van de horlogerie
Tip Marugg - De morgen loeit weer aan
Geerten Meijsing - Veranderlijk en wisselvallig
Willem van Toorn - Een leeg landschap
Jacq Vogelaar - Terugschrijven
  • 1989 :
J. Bernlef - Vallende ster
Rudy Kousbroek - De onmogelijke liefde
Margriet de Moor - Op de rug gezien
Hélène Nolthenius - Een man uit het dal van Spoleto
Leo Pleysier - Wit is altijd schoon
Brigitte Raskin - Het koekoeksjong
  • 1990 :
Christine D'Haen - Zwarte sneeuw
Louis Ferron - Karelische nachten
Atte Jongstra - De psychologie van de zwavel
Gerrit Komrij - Humeuren en temperamenten
Joost Niemöller - Wraak
Frans Pointl - De kip die over de soep vloog
  • 1991 :
Adriaan van Dis - Het beloofde land
Patricia de Martelaere - Littekens
Geerten Meijsing - Altijd de vrouw
Michel van der Plas - Mijnheer Gezelle
P.F. Thomése - Zuidland
Anne Vegter - Verse bekken
  • 1992 :
Nico Dros - Noorderburen
Eric de Kuyper - Grand Hotel Solitude
Margriet de Moor - Eerst grijs dan wit dan blauw
Nelleke Noordervliet - Het oog van de engel
Jacq Vogelaar - De dood als meisje van acht
Joost Zwagerman - Vals licht
  • 1993 :
Hella Haasse - Heren van de thee
Kristien Hemmerechts - Kerst en andere liefdesverhalen
Harry Mulisch - De ontdekking van de hemel
Marcel Möring - Het grote verlangen
Willem Jan Otten - De wijde blik
Paul de Wispelaere - Het verkoolde alfabet
  • 1994 :
G.L. Durlacher - Quarantaine
Patricia de Martelaere - Een verlangen naar ontroostbaarheid
Nicolaas Matsier - Gesloten huis
Rascha Peper - Rico’s vleugels
F. Springer - Bandoeng-Bandung
Frida Vogels - De harde kern
  • 1995 :
Kees van Beijnum - Dichter op de Zeedijk
Geertrui Daem - Een vader voor Elizabeth
Adriaan van Dis - Indische Duinen
Tijs Goldschmidt - Darwins hofvijver
A.F.Th. van der Heijden - Asbestemming
Connie Palmen - De vriendschap
  • 1996 :
Rudy Kousbroek - Terug naar Negri Pan Erkoms
Charlotte Mutsaers - Paardejam
Frits van Oostrom - Maerlants wereld
Willem Otterspeer - Bolland
Manon Uphoff - Begeerte
Leon de Winter - Zionoco
  • 1997 :
Elsbeth Etty - Henriëtte Roland Holst
A.F.Th. van der Heijden - Het Hof van Barmhartigheid
A.F.Th. van der Heijden - Onder het plaveisel het moeras
Arthur Japin - De zwarte met het witte hart
Marcel Möring - In Babylon
K. Schippers - Poeder en wind
  • 1998 :
Frank Bleker & Ruud Elmendorp - Zwart glas
H.M. van den Brink - Over het water
Willem Brakman - Ante Diluvium
Frans Denissen - De gigolo van Irma Ideaal
Herman Franke - De verbeelding
Stefan Hertmans - Steden
  • 1999 :
Oscar van den Boogaard - Liefdesdood
Karel Glastra van Loon - De passievrucht
Joris Note - Kindergezang
Maria Stahlie - Zondagskinderen
Frank Westerman - De graanrepubliek
Henk van Woerden - Een mond vol glas
  • 2000 :
Arnon Grunberg - Fantoompijn
Bas Heijne - De wijde wereld
Paul Koeck - De bloedproever
Doeschka Meijsing - De tweede man
Thomas Rosenboom - Publieke werken
Allard Schröder - Grover
  • 2001 :
Jeroen Brouwers - Geheime kamers
Stefan Hertmans - Als op de eerste dag
Gerrit Krol - De vitalist
Willem G. van Maanen - Een huis van lief en leed
Geerten Meijsing - Dood meisje
Harry Mulisch - Siegfried
  • 2002 :
Paul Claes - De Kameleon
Renate Dorrestein - Zonder genade
Léon Hanssen - Sterven als een polemist; Menno ter Braak, deel twee 1930-1940
Allard Schröder - De hydrograaf
Frank Westerman - Ingenieurs van de ziel
  • 2003 :
Dik van der Meulen - Multatuli: Leven en werk van Eduard Douwes Dekker
Hella Haasse - Sleuteloog
Marek van der Jagt - Gstaad 95-98
Mensje van Keulen - Het andere gezicht
Thomas Rosenboom - De nieuwe man (roman)|De nieuwe man
Arjan Visser - De laatste dagen
  • 2004 :
Bernlef - Buiten is het maandag
Hafid Bouazza - Paravion
Pam Emmerik - Het wonder werkt
Arnon Grunberg - De asielzoeker
Kees 't Hart - Ter navolging
Ilja Leonard Pfeijffer - Het grote baggerboek
  • 2005:
Arnon Grunberg - De joodse messias
Patricia De Martelaere - Het onverwachte antwoord
Wanda Reisel - Witte liefde
Jan Siebelink - Knielen op een bed violen
Frank Westerman - El Negro en ik
Tommy Wieringa - Joe Speedboot
  • 2006:
Stefan Brijs - De engelenmaker
Hans Münstermann - De bekoring
Joris Note - Hoe ik mijn horloge stuksloeg
Frits van Oostrom - Stemmen op schrift
Dimitri Verhulst - De helaasheid der dingen
Christiaan Weijts - ART. 285b
  • 2007 :
Arnon Grunberg - Tirza
Adri van der Heijden - Het schervengericht
Willem G. van Maanen - Heb lief en zie niet om
Dimitri Verhulst - Mevrouw Verona daalt de heuvel af
Frank Westerman - Ararat
Joost Zwagerman - Transito
  • 2008 : (gekozen uit een aanbod van 346 Nederlandstalige boeken )
Machiel Bosman - Elisabeth De Flines
Tomas Lieske - Dünya
Doeschka Meijsing - Over De Liefde
Chris De Stoop - Het Complot Van België
Bianca Stigter - De Ontsproten Picasso
Leon de Winter - Het Recht Op Terugkeer
  • 2009 : (gekozen uit een aanbod van 390 Nederlandstalige boeken )
Joris van Casteren - Lelystad
Joke van Leeuwen - Alles nieuw
Erwin Mortier - Godenslaap
Carolina Trujillo - De terugkeer van Lupe García
Christiaan Weijts - Via Cappello 23
Tommy Wieringa - Caesarion
  • 2010 :
Kees van Beijnum - Een soort familie
Oscar van den Boogaard - Meer dan een minnaar
Tom Lanoye - Sprakeloos
Koen Peeters - De bloemen
Willem Jan Otten - Onze Lieve Vrouwe van de Schemering
David Van Reybrouck - Congo. Een geschiedenis
  • 2011 :
Jeroen Brouwers - Bittere bloemen
Peter Buwalda - Bonita Avenue
Arnon Grunberg - Huid en Haar
Marente de Moor - De Nederlandse maagd
Marja Pruis - Kus me, straf me
P.F. Thomése - De weldoener
  • 2012:
Stephan Enter - Grip
Arnon Grunberg - De man zonder ziekte
Mensje van Keulen - Liefde heeft geen hersens
Elvis Peeters - Dinsdag
Peter Terrin - Post mortem
Anton Valens - Het boek Ont
  • 2013 :
Martin Bossenbroek - De Boerenoorlog
Jan Brokken - De Vergelding
Wouter Gordijn - Hoe ik een beroemde Nederlander werd
Joke van Leeuwen - Feest van het begin
Ilja Leonard Pfeijffer - La Superba
Allard Schröder - De dode arm

Externe link[bewerken]