Frans Kellendonk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frans Kellendonk
Afbeelding gewenst
Algemene informatie
Volledige naam Franciscus Gerardus Petrus Kellendonk
Geboren 7 januari 1951, Nijmegen
Overleden 15 februari 1990, Amsterdam
Land Vlag van Nederland Nederland
Beroep schrijver, vertaler
Werk
Bekende werken Mystiek lichaam (1986)
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Franciscus Gerardus Petrus (Frans) Kellendonk (Nijmegen, 7 januari 1951Amsterdam, 15 februari 1990) was een Nederlandse schrijver, anglist en vertaler. Zijn bekendste boek is Mystiek lichaam (roman, 1986).

Leven en werk[bewerken]

Familie en jeugd[bewerken]

Kellendonk werd in 1951 geboren als eerste kind en enige zoon in een gezin waarin nog drie dochters werden geboren. Zijn vader was aannemer. Al tijdens zijn lagere school schreef en tekende hij (hij maakte stripverhalen) en gaf een 'familiekrant' uit. In 1965 overleed zijn grootvader, F. Kellendonk, aan wie hij het korte verhaal Chapelle ardente opdroeg. Hij deed examen gymnasium alpha.

Studies en academische loopbaan[bewerken]

Kellendonk studeerde Engelse Taal en Cultuur aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, tegenwoordig Radboud Universiteit en een studiejaar (1973-1974) in Birmingham; hij studeerde af in Nijmegen en promoveerde op een dissertatie over het 17e-eeuwse uitgevershuis van John & Richard Marriott, uitgevers die vooral bekend werden door uitgaven van de dichter John Donne. Ten tijde van zijn promotie gaf hij in zijn in het proefschrift opgenomen CV aan: "Na zijn doctoraalexamen in 1975 is hij werkzaam geweest als leraar, vertaler, literair auteur, recensent, tijdschriftredakteur, wetenschappelijk bibliotheekmedewerker [...] en docent Engelse letterkunde. Momenteel werkt hij als zelfstandig schrijver in Amsterdam". Nadien was hij werkzaam aan de Universiteit Utrecht, de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam. In 1979 werkte Kellendonk enkele maanden als vakreferent bij de Universiteitsbibliotheek Leiden. Hij gebruikte zijn Leidse ervaringen bij het schrijven van de roman Letter en geest.

Schrijversloopbaan[bewerken]

Kellendonk debuteerde in mei 1977 met de verhalenbundel Bouwval waarvoor hij de in dat jaar ingestelde Anton Wachterprijs kreeg toegekend. Vanaf 1978 was hij redacteur bij het tijdschrift De Revisor, tot 1983. Kellendonk werd minstens zo bekend als vertaler en zijn vertalingen waren zijn eerste publicaties uit het Engels met bekende romans als bijvoorbeeld Laurence Sternes Een sentimentele reis door Frankrijk en Italië en De moeilijke jaren van Henry James.

Zijn laatste roman Mystiek lichaam (1986) werd een van zijn bekendste werken. Het boek werd uitgebreid besproken, bekroond met de Ferdinand Bordewijk Prijs en genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. Het boek leverde Kellendonk echter ook beschuldigingen op van antisemitisme en homofobie. In kringen van homoseksuelen (Kellendonk was zelf homoseksueel) was zijn visie op homoseksualiteit als "steriele levensstijl" omstreden. Kellendonk verweerde zich tegen deze kritiek met het klassieke argument dat een auteur niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de denkbeelden van zijn romanpersonages. Al voor de publicatie van dat boek openbaarden zich bij Kellendonk de eerste verschijnselen van aids. Een boek over de affaire-Kerwin Duinmeijer, dat hij in voorbereiding had, bleef daardoor onvoltooid.

Zijn stilistische vaardigheid werd geroemd, zijn onmodieuze cultuurkritiek werd ook verguisd. Kellendonk werd een conservatief wereldbeeld verweten. Ook verweet men hem zijn opvatting dat het van gemakzucht getuigde om godsdienstigheid over de gehele linie als passé te beschouwen. Hij wilde in zijn werk moderne opvattingen contrasteren met traditionele om zo de geldigheid van beide te onderzoeken. In dit licht hield Kellendonk in 1987 de Albert Verwey-lezingen aan de universiteit van Leiden. Hij behandelde de Altaergeheimnissen van Vondel, een dichtwerk dat doortrokken is van christelijke mystiek. Deze lezingen, waarin hij theologische en literatuurkritische inzichten met elkaar vervlocht, werden gepubliceerd onder de titel Geschilderd eten.

Kellendonk overleed een maand na zijn 39e verjaardag en werd begraven op de Amsterdamse begraafplaats Zorgvlied.

Postuum[bewerken]

Het complete werk[bewerken]

Volgens Kellendonks eigen nagelaten aanwijzingen werd in 1992 Het complete werk uitgegeven, aldus de verantwoording achterin, maar de inhoudsopgave komt niet met de verantwoording overeen wat de afdeling "Dagwerk" betreft, want die staat onder afdeling III en zou in IV moeten. In 2006 begon uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep met het opnieuw uitgeven van het werk van Kellendonk. In december 2010 verscheen een selectie uit Kellendonks dagboeken in het jaarboek van De Revisor.

Stichting Frans Kellendonk Fonds[bewerken]

In het dubbelnummer van De Revisor van maart 1991 werd de oprichting van de Stichting Frans Kellendonk Fonds bekend gemaakt. De stichting, zo werd gemeld, was opgericht door de erfgenamen en "stelt zich ten doel de nagedachtenis aan de schrijver levend te houden". Daarbij werd tevens de Frans Kellendonk-prijs aangekondigd; deze wordt sinds 1993 elke drie jaar uitgereikt. Het dagelijks bestuur van de stichting bestond in 1991 uit: oud-bibliothecaris Ernst Braches, J. Duyx en uitgever Laurens van Krevelen.

Archief[bewerken]

De Stichting Frans Kellendonk Fonds is eigenaar van de nagelaten documenten van de schrijver. Dit archief berust sinds 2006 in de Bibliotheek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, Universiteitsbibliotheek Leiden. Alleen negen dossiers inzake de roman Mystiek lichaam zijn in 2005 door de stichting verkocht aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, die deze als jublieumgeschenk heeft geschonken aan het Nederlands Letterkundig Museum waar ze sindsdien berusten.

Bibliografie[bewerken]

Vertalingen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • De Revisor 18 (1991) 1-2 (maart) [dubbel themanummer: Frans Kellendonk 1951-1990].
  • Rolf Bosboom, Zuilen van stof. Het oeuvre van Frans Kellendonk. Nijmegen, 1994.
  • 'Oprecht veinzen'. Over Frans Kellendonk. Den Haag, 1998 (Schrijversprentenboek 43)
  • Identikit. Bijschriften bij de expositie Frans Kellendonk 'Oprecht veinzen'. Den Haag, 1998 [bij een expositie in het Letterkundig Museum]
  • Tijn Boon, Het koppige hoofd dat niet wilde scheuren. Over Frans Kellendonk. Amsterdam, 1998.
  • Ernst Braches, Uit de stilte. Amsterdam, 2002.
  • Sprekend!!! Lezingen over het leven en werk van Frans Kellendonk (1951-1990). Nijmegen, 2006.
  • Ernst Braches, Spoken zien in letter en geest. [Z.p.], 2006.
  • Janus Linmans, Legato con amore in un volume. De Leidse universiteitsbibliotheek in Letter en Geest van Frans Kellendonk. Leiden, 2006.
  • André Bouwman, Het Kellendonk-archief. Inventaris. Met een overzicht van Frans Kellendonks gepubliceerde werk 1963-1990 door Ernst Braches. Leiden, 2008.
  • Matthieu Sergier, Ethiek van de lectuur. Frans Kellendonk en de (h)erkenning van de andersheid. Gent, [2012].