Hatsjepsoet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hatsjepsoet
Hatsjepsut, Amensis
Hatshepsut.jpg
Farao van de 18e Dynastie
Periode ca. 1479 v.Chr. - 1458 v.Chr.
Voorganger Thoetmosis II
Opvolger Thoetmosis III
Vader Thoetmosis I
Moeder Ahmose
Hatsjepsoet in Egyptische hiërogliefen
serekh of Horusnaam
G5
wsr s t
D28
D28
D28
Srxtail.jpg
Nebtynaam
G16
M13
t
M4 M4 M4
Gouden Horusnaam
G8
G5 S24
O34
N17
N17
praenomen of troonnaam
M23
t
L2
t
Hiero Ca1.svg
ra mAat D28
Hiero Ca2.svg
nomen of geboortenaam
G39 N5
 
Hiero Ca1.svg
i mn
n
W9
t
F4
t
A51
Hiero Ca2.svg
Portaal  Portaalicoon   Egyptologie

Hatsjepsoet is zowel de eerste vrouw van farao Thoetmosis II als een farao van de 18e Dynastie van het Oude Egypte. Bijzonder aan haar was dat ze een van de zeldzame vrouwelijke farao's was. Haar naam betekent "eerste onder de vrouwen", en haar tweede naam Maätkare "rechtvaardig is de ka van Ra". Hatsjepsoet heeft naar schatting ongeveer 22 jaar geregeerd, dit is langer dan iedere andere vrouwelijke monarch in het Oude Egypte. Men weet dit door de bestudering van oude teksten van Sextus Iulius Africanus en Flavius Josephus die de lijst overnamen van Manetho.

Biografie en regering[bewerken]

De ouders van Hatsjepsoet waren farao Thoetmosis I en koningin Ahmose. Thoetmosis I had tevens een zoon met koningin Moetnofret, Thoetmosis II geheten, die de erfopvolger van zijn vader zou gaan worden. Met deze halfbroer had Hatsjepsoet samen een dochter, Neferoere, met wie de latere Thoetmosis III zou trouwen. Hatsjepsoet werd benoemd in de zeer invloedrijke functie met de titel van Godsvrouw van Amon. Aangenomen wordt dat Hatsjepsoet ook een sterke invloed op Thoetmosis II had. Na diens dood was ze een tijd regentes voor de kleine Thoetmosis III; ze was door een raad als geschikt gekozen omdat ze een tante van hem was. In het begin van haar regentschap modelleerde ze zich naar de vrouwen van de farao's in de nabije historie.

Maar toen Thoetmosis III de gerechtigde leeftijd bereikte begon Hatsjepsoet zich te gedragen naar haar ideale model: Neferoesobek, een koningin en vervolgens heerser uit de 12e dynastie uit Egypte. Na zeven jaar regentschap ging ze nog verder dan Neferoesobek, ze kroonde zichzelf als officiële koning van Opper- en Neder-Egypte. Daarvoor moest ze de functie van Godsvrouw van Amon wel neerleggen, maar die gaf ze toen door aan haar dochter.

In deze periode ging ze een zeer androgyn gedrag vertonen om zich te doen gelden, ze is op diverse plaatsen afgebeeld met mannelijk bovenlichaam en/of mannenkleding en zelfs met de ceremoniële baard. In sommige teksten wordt ze afwisselend met "hij" en "zij" aangeduid, omdat er geen officiële benaming voor vrouwelijke farao bestond.

Het idee dat een vrouw koning werd was in die tijd zeer ongebruikelijk. Er wordt beweerd dat haar opvolger (haar stiefzoon) het zo een schande voor zijn familie vond, dat hij al haar inscripties professioneel liet wegbeitelen zodat het leek alsof ze nooit had bestaan.[1]. In diverse Oud-Egyptische koningslijsten wordt ze niet genoemd. Hatsjepsoets positie was vrij stevig, vanwege de voorspoed in het land en talentvolle medewerkers, met name Hapoeseneb, de hogepriester van Amon en Senenmoet. Vanwege de goede relatie tussen met laatst genoemde is wel gesuggereerd dat ze geliefden waren. Een aanwijzing hiervoor is dat Hatsjepsoet toestond dat Senenmoet zijn afbeelding en naam naast die van haar op een van de deuren van het Djeser-djeseroe mocht zetten. Een andere sterke aanwijzing is dat Senenmoet twee tombes liet uithouwen vlakbij Hatsjepsoets tombe. Desondanks wordt in wetenschappelijke kringen nog niet als feit aangenomen dat Hatsjepsoet en Senenmoet geliefden waren. Het enige wat ze kunnen vaststellen is dat hij een ambtenaar was die directe toegang had tot de koningin.

Hatsjepsoet herstelde de internationale handelsbetrekkingen die verloren waren gegaan in de strijd tegen de Hyksos. Ze bereidde zich voor en gaf opdracht voor een handelsexpeditie naar het land Poent, waarschijnlijk Zuid-Soedan of Eritrea. De expeditie bestond uit vijf boten, elke zeventig meter lang, met aantal zeilen, elk schip behuisde 210 man en in elk boot zaten goederen om te ruilen. Een van die goederen was mirre, het favoriete parfum van de farao. De missie keerde terug met vijf boten met diverse waren waaronder 30 levende bomen en hun wortels, dit was de eerste keer dat beschreven is dat (vreemde) bomen werden vervoerd om te herplanten. Ze liet de bomen planten rondom haar dodentempel in Deir el-Bahri.

Hatsjepsoet overleed toen ze op middelbare leeftijd was. Een natuurlijke dood is mogelijk, vermits er geen bewijs is van een gewelddadig einde van haar leven. Haar mummie is niet geïdentificeerd in de Deir el-Bahri cache. Er is een ongeïdentificeerde vrouwelijke mummie min of meer aan haar toegeschreven.

De Egyptische egyptoloog Zahi Hawass kwam met het nieuws dat de mummie van Hatsjepsoet is gevonden. Op 27 juni 2007 werd bevestigd dat de Egyptische mummie KV60a die zich in het in 1903 door Howard Carter in de Vallei der Koningen ontdekte graf DK 60 bevond, van koningin Hatsjepsoet is[2]. DNA-onderzoek van een kies heeft dat uitgewezen, zegt het hoofd van de Egyptische oudheidkundige dienst. De mummie was gedurende twee maanden voor onderzoek naar het Egyptische Museum in Caïro gebracht. Maar er zijn ook egyptologen die het bewijs dat Hawass presenteerde veel te summier vinden en deze conclusie dan ook van de hand wijzen.

Propaganda[bewerken]

Hatsjepsoet was een meester in propaganda; de meeste heersers bedreven (en bedrijven) propaganda, Hatsjepsoet staat er in haar tijd het meest erom bekend. De meeste van haar propaganda werd gesteund door de hogepriesters van Thebe en dit had ze nodig. Hatsjepsoet liet zich afbeelden met alle regalia van de farao onder andere met de baard. Opvallend is dat ze weinig te zien is als vrouw.

Er wordt vaak gezegd dat ze uit de annalen van de geschiedenis is geschrapt door haar stiefzoon Thoetmosis III. Door sommigen wordt beweerd dat Hatsjepsoet haar stiefzoon 20 jaar lang heeft opgesloten om zo haar regentschap te verlengen. Hij zou haar geschrapt hebben uit wraak voor haar regentschap(en mogelijk zijn gevangenschap), waardoor hij pas laat effectief kon gaan regeren. Thoetmosis III wordt ook beschuldigd van het vernielen van haar afbeelding op vele plaatsen. Tegenwoordig zijn egyptologen er meer van overtuigd dat hij haar schrapte omdat een vrouwelijke farao een anomalie was die in het conservatieve Egypte niet aan het hoofd kon staan.

Er zijn verschillende redenen om dit aan te nemen:

  • enerzijds liet Thoetmosis III haar wensen na haar dood inwilligen en
  • anderzijds gebeurde de damnatio memoriae pas twintig jaar na haar dood.

Ook lijkt het erop dat Hatsjepsoet in de laatste jaren van haar regering Thoetmosis III meer beslissingskracht gaf. Er is ook wel verondersteld dat er nog een dochter van Hatsjepsoet in leven was aan het einde van de regering van Thoetmosis en dat hij haar (en haar mogelijke nazaten) van de opvolging wilde uitsluiten.

Bouwwerken[bewerken]

Onder Hatsjepsoets regering werd er in Egypte meer gebouwd dan ooit. Ze overtrof de grote bouwactiviteiten van de Middenrijk. Ze werkte samen met twee architecten, Ineni, die ook al bij haar vader in dienst had gezeten, en Senenmoet. Tijdens haar rijk zijn er zoveel beelden gemaakt dat nu veel musea er wel een paar van hebben.

Afbeeldingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties