Thoetmosis III

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Thoetmosis III
Misphris, Misphragmuthosis, Tutmoze III

Periode	ca. 1479-1425 v.Chr.
Voorganger	Hatsjepsoet
Opvolger	Amenhotep II

Vader	Thoetmosis II
Moeder	Isis

Thoetmosis III in Egyptische hiërogliefen

serekh of Horusnaam

Nebtynaam

Gouden Horusnaam

praenomen of troonnaam

nomen of geboortenaam

Thoetmosis III (ca. 1490-1436 v. Chr.), was de zesde farao in de 18^e Dynastie van het Nieuwe Rijk in de Egyptische Oudheid. Zijn bekende naam Thoetmosis betekent: Geboren uit Thoth. Zijn tweede naam die de koning frequent gebruikte is Mencheppere: "De grote van Ra is bevestigd".

Inhoud

1 Biografie
- 1.1 Relatie met Hatsjepsoet
2 Militaire prestaties en imperium
3 Bouwwerken
4 Externe bronnen

[bewerk] Biografie

Thoetmosis III was de zoon van Thoetmosis II en een bijvrouw, Isis. De jonge troonopvolger werd in theorie koning nadat Thoetmosis II overleed. Zijn stiefmoeder (Hatsjepsoet) trad namelijk als co-regent op en werd zelfs farao, wat ongekend was in die tijd. Eenmaal volwassen regeerde Thoetmosis III samen met Hatsjepsoet, zij het dat hij een ondergeschikte rol had. Gedurende 22 jaar moest hij haar heerschappij tolereren. Thoetmosis III trouwde met de jongste dochter van Hatsjepsoet, Meritre en kreeg met haar een zoon: Amenhotep II. Na de dood van Hatsjepsoet regeerde hij 32 jaar lang over Egypte tot zijn 45e regeringsjaar. Thoetmosis III regeerde van 24 april 1479 tot 11 maart 1425 voor Christus volgens de Middel Chronologie (Engels: Middle Chronology). Men stelt daarmee zijn regeringsjaren op.

[bewerk] Relatie met Hatsjepsoet

Tot voor kort was er een algemene theorie dat na de dood van haar echtgenoot (Thoetmosis II), Hatsjepsoet de troon van Thoetmosis III usurpeerde. Hoewel Thoetmosis III een co-regent was tijdens de regering van Hatsjepsoet, hebben de vroege historici gespeculeerd dat Thoetmosis III nooit zijn stiefmoeder vergaf dat zij hem de troon ontzegde. Recent is deze theorie herzien, aangezien de vraag is gerezen waarom Hatsjepsoet een boze erfgenaam zou toestaan om het bevel over het leger te voeren. Deze mening wordt verder gesteund door het feit dat er geen sterk bewijsmateriaal is gevonden dat aantoont dat Thoetmosis III zijn troon terug wilde hebben. Hier kan aan worden toegevoegd dat monumenten van Hatsjepsoet ongeveer 30 jaar na haar dood beschadigd werden. De beschadigingen komen waarschijnlijk voor rekening van de afvallige koning Achnaton.

[bewerk] Militaire prestaties en imperium

Thoetmosis III was ongetwijfeld een militair genie. Hij voerde een actief expansionistische politiek en wordt wel eens de "Napoleon van Egypte" genoemd omdat hij wel 350 steden heeft veroverd. Zijn gebied reikte uiteindelijk van de Eufraat tot aan de grens van Nubië; dit alles bereikte hij in 17 militaire campagnes. Hij was de eerste farao die de grens van de Eufraat overschreed, tijdens zijn gevecht tegen de Mitanni. Zijn oorlogen zijn gedocumenteerd op de muren van de Amontempel in Karnak.

Hij wordt beschouwd als een van de meest oorlogszuchtige farao’s; hij maakte van Egypte een grote mogendheid. Er is veel bekend over de oorlogen van Thoetmosis III, omdat zijn legeraanvoerder Thanuny erover geschreven heeft. Thoetmosis’ vele veroveringen werden mogelijk gemaakt door de grote verbetering van de wapens. Zijn leger maakte ook gebruik van boten.

Eerste campagne: Na Hatsjepsoet’s dood ondernam Thoetmosis III zijn eerste grote militaire campagne. Hij vertrok uit Egypte en ging landinwaarts in de richting van de stad Megiddo. Om in Megiddo te komen had Thoetmosis III wel een probleem. Het Karmelgebergte (in het huidige Israel) lag nog tussen zijn leger en Megiddo. Er waren 3 mogelijke routes: zowel de noordelijke als zuidelijke routen gingen rond de berg en werden door zijn militaire adviseurs als veilig beschouwd, maar Thoetmosis vond zijn adviseurs maar lafaards en koos een route dwars over de bergen heen. Een slimme keuze, want zo kwamen ze op een veel strategischere plaats uit, net buiten de stad Megiddo. De Egyptenaren konden het gebied (Kanaän) makkelijk veroveren, maar de vijand had de kans gegrepen de stad binnen te vluchten. Na een maandenlange oorlog veroverde Thoetmosis’ leger die ook. De slag om Megiddo is waarschijnlijk de grootste oorlog die Thoetmosis’ ooit uitvocht. Hiermee vergrootte hij zijn rijk ook aanzienlijk.
De tweede, derde en vierde campagne dienden vooral om rijkdom uit de verschillende overwonnen gebieden te vergaren. Tijdens zijn vierde veldtocht zou hij ook een fort hebben laten bouwen in het zuiden van Libanon.

Zijn vijfde, zesde en zevende veldtocht vond plaats in Syrië. Tijdens zijn vijfde veldtocht veroverde hij een aantal steden, vnl. in het zuiden van Syrië. Tijdens zijn zesde veldtocht veroverde hij meer Syrische steden, vnl. in het westen. Er kwamen toen geregeld opstanden voor bij de plaatselijke bevolking. Om daar een einde aan te maken, besloot Thoetmosis III om familieleden van hooggeplaatste als gijzelaars mee te nemen. Niettemin rebelleerde Syrië opnieuw, dus moest Thoetmosis er opnieuw naar toe. Tijdens zijn zevende veroveringstocht nam hij een aantal havensteden in. Om verder oproer te voorkomen, nam hij een groot deel van het graan in beslag dat hij vnl. gebruikte om zijn leger te voeden. Zo kon Syrië dat graan niet meer verkopen en werd het snel heel arm. Hierdoor kon het land ook geen opstand meer financieren.

Achtste veldtocht: Nadat Thoetmosis III de Syrische steden onder controle had gekregen, wou hij zijn rijk in noordelijke richting uitbreiden. Daardoor moest hij het koninkrijk Mitanni aanvallen, wat tegenwoordig Koerdistan heet. Hiervoor moest hij echter de Eufraat oversteken. Om hierin te slagen, trok hij noordwaarts om boten te laten maken. Hiermee trok hij verder door de al overwonnen gebieden. Ondertussen plunderden ze nog wat, waardoor het op een zoveelste Syrische veldtocht leek. Ze staken snel de Eufraat in hun boten over en konden zo een verrassingsaanval uitvoeren. De koning van Mitanni was helemaal niet voorbereid en zijn leger kon dat van Thoetmosis niet tegenhouden. Toetmosis nam zonder moeite alle steden in plunderde die.

Thoetmosis’ negende veldtocht was slechts een kleine plundertocht in Syrië. Tijdens zijn tiende militaire campagne werd er wel veel gevochten. De koning van Mitanni had ondertussen een groot leger op de been gebracht. Thoetmosis won de oorlog wel, maar het was zeker geen grote overwinning.

De beschrijvingen van de elfde en twaalfde militaire campagne zijn verloren gegaan. Zijn dertiende campagne was een kleine veldtocht in wat nu centraal-Syrië is.

Het volgende jaar, zijn 39ste jaar, begon hij zijn veertiende campagne. Deze was tegen de Shasu. De locatie van deze campagne is onmogelijk met zekerheid vast te stellen, omdat de Shasu nomaden waren en van het Phoenicië, het huidige Libanon, via Transjordanië tot Edom gewoond kunnen hebben. Zijn laatste Aziatische campagne is beter gedocumenteerd. Op een gegeven moment in Thoetmosis' 42ste regeringsjaar zijn de Mitanni kennelijk in opstand gekomen in alle grote steden van Syrië. Thoetmosis verplaatste zijn troepen en ging via de kust noordwaarts en sloeg de opstanden neer in de Arke vlakte en trok verder op tot Tunip. Na het veroveren van Tunip richte hij zich op Kadesh. Hij viel 3 omliggende Mitannische garnizoenen aan en versloeg ze. Hij keerde daarna terug naar Egypte. Zijn overwinning in zijn campagne was niet helemaal compleet omdat hij Kadesh niet had veroverd; de blijvende trouw van Tunip als bondgenoot was niet verzekerd, zoals na zijn eigen dood zou blijven.

Nubische campagne De laatste campagne van Thoetmosis III was in zijn 50e regeerjaar. Hij viel Nubië aan, maar kon niet heel veel grondgebied veroveren. Hoewel geen enkele farao voor hem zo ver was doorgedrongen, had de Egyptische cultuur zich hier door de jaren heen al wel verspreid.