Thoth (mythologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Thoth
Egyptische god
Thoth, Djehoety, Tehuti, Tahuti, Djehuty, Tetu, Techu, Thot, profeet Idris,
G26 t
Z4

Thoth in hiërogliefen
Cultuscentrum Hermopolis Magna
Gedaante Man met ibiskop
Dierlijke verschijning Baviaan en ibis
Associatie maan, god van de schrijvers, wijsheid en kalender
Griekse god Hermes (mythologie)
Thoth.svg
Portaal  Portaalicoon   Egyptologie
Thot (Ramesseum met ibiskop)

Thoth of Djehoety was de Egyptische god van de maan, de magie, de kalender, de schrijfkunst en de wijsheid. Hij had volgens de mythologie het schrift uitgevonden en die kennis doorgegeven aan de mensheid. Hij trad op in de onderwereld bij het wegen van het hart, noteerde het oordeel van Maät en bracht de overledene tot bij Osiris. De baviaan met het mooie gezicht was een epitheton voor Thoth. Hij werd beschouwd als de zelfgeconcipieerde en zelfvoortgebrachte, die Een was. Zijn Egyptische naam Djehoety of Tehuti is afgeleid van de oudste naam voor 'ibis', namelijk djehoe / tehu.

Dieren[bewerken]

Thoths heilige dier is dan ook de Ibis en zijn attributen zijn de schrijftafel en griffel. De associatie met de vogel komt doordat bij de overstroming van de Nijl de ibissen terugkeren naar Egypte en zo een periode op de kalender aangeven. Ook werden er schrijfpennen gemaakt van hun veren.

Hij wordt ook vaak afgebeeld als een baviaan. De baviaan staat symbool voor opkomende zon en oorsprong van de schepping. Deze dieren maken immers in koor een schril geluid vlak voor dageraad, waarmee zij deze 'aankondigen'.

Maät[bewerken]

Thot staat samen met Maät in de bark van Ra. Volgens de Egyptische mythologie ontstond hij samen met haar. Maät is de godin die de waarachtigheid, rechtvaardigheid en kosmische orde (Egyptisch ma-at) personifiëert. Zij bestaat ten minste reeds vanaf het Oude Rijk en wordt in de piramideteksten genoemd, achter de zonnegod Ra staand[1]. Maät kan als de vrouwelijke tegenhanger van Thoth worden gezien. Op afbeeldingen bij mummies en graven stonden beiden aan de zijde van Ra, volgens de mythe waarin deze uit de afgrond van Noe verrees. Hun ontstaan viel dus samen, ook met dat van Ra.[2].

Thoth afgebeeld als baviaan met zonneschijf, Louvre, Parijs.

Isis[bewerken]

In de strijd tussen Seth en Horus, probeerde Isis het leven van haar broer Seth te redden. Horus werd daar zo kwaad om, dat hij het hoofd van zijn moeder Isis eraf hakte. Thoth heeft Isis toen magisch geheeld door haar een koeienhoofd te geven.

Hermes[bewerken]

Zijn belangrijkste cultuscentrum ligt in Hermopolis Magna (Egyptisch Chemenoe), waar er nog twee massieve beelden van deze god zijn bewaard. De stad dankt haar Griekse naam aan de god, want in latere tijden werd Thoth geïdentificeerd met Hermes en aangeduid als Hermes Trismegistus. "Trismegistos" (of Latijn "Ter Maximus") duidt als epitheton bij de klassieke schrijvers op de grootheid van Thoth en betekent "driemaal grootste". Aan hem werd later een geschrift toegeschreven, waarop de alchemisten zich beriepen.

Noten[bewerken]

  1. (PT 1582)
  2. Budge, E.A. Wallis The Gods of the Egyptians - Studies in Egyptian Mythology, Vol. 1, p. 400

Zie ook[bewerken]