Julia Culp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Julia Culp

Julia Bertha Culp (Groningen, 6 oktober 1880 - Amsterdam, 13 oktober 1970), bijgenaamd "de Nederlandse nachtegaal", was in de jaren 1901-1919 een wereldberoemde mezzosopraan.

Julia Culp was een van de grootste Nederlandse zangeressen van Lieder (vooral Brahms, Wolf, Schumann en Schubert). Ze beschikte over een volmaakte ademtechniek en was beroemd om haar "subtiele frasering en intelligente tekstinterpretatie".[1] Haar vaste begeleiders waren Erich J. Wolff en na diens dood in 1913 Coenraad V. Bos.

Leven en werk[bewerken]

Ze werd in 1880 geboren in de Folkingestraat in Groningen als dochter van Baruch Culp, contrabassist in het Orchest der Vereeniging De Harmonie, en Sara Cohen. Al op zevenjarige leeftijd kreeg ze een viool in haar handen gedrukt om op te studeren. Op elfjarige leeftijd had ze haar eerste optreden, op een feestavond van de Groninger zangvereniging Crescendo. Haar eerste optreden als zangeres vond op 30 december 1893 plaats in de 'Groote Bovenzaal der Harmonie'. In de zomer van 1896 ging ze naar de muziekschool van Toonkunst in Amsterdam, waar ze zang studeerde bij de operazangeres Cornélie van Zanten en piano bij Jean-Baptiste Charles de Pauw. In 1900 behaalde ze haar einddiploma. Al eerder trad ze in het openbaar op, begeleid door Kor Kuiler.

Haar zangcarrière nam al snel een grote vlucht. De Duits-Amerikaanse orkestdirecteur Wilhelm Berger zorgde ervoor dat ze op 18 oktober 1901 in Saal Bechstein in Berlijn kon optreden. Dit was het begin van een glanzende internationale zangcarrière die haar door heel Europa en Amerika zou brengen. Tijdens haar carrière trad ze op met veel beroemde componisten, dirigenten, zangers en andere musici, zoals Edward Grieg, Richard Strauss, Camille Saint-Saëns, Enrico Caruso, Otto Klemperer, Willem Mengelberg, Pablo Casals, Percy Grainger, Enrique Granados en Thomas Beecham.

Al in 1902 zong ze voor koningin Wilhelmina en in 1903 voor de Duitse keizerin Augusta Victoria. In 1913 maakte ze haar Amerikaanse debuut in Carnegie Hall in New York. Ze werd de hemel in geprezen en al snel werd ze "The Dutch Nightingale" (de Nederlandse nachtegaal) genoemd. In 1916 zong ze voor president Woodrow Wilson in het Witte Huis.

Julia Culp maakte zo'n 90 plaatopnames in de periode 1906-1924. In de Verenigde Staten maakt ze 41 opnames voor het label Victor in de periode 1914-1917 en in 1924.

Op 29 juni 1905 trouwde zij met Erich Merten en vestigde zich in Zehlendorff bij Berlijn. Nadat het huwelijk stuk liep en ze rond 1918 de Tsjechische industrieel Wilhelm Ginzkey leerde kennen, liet ze zich van Merten scheiden. Op 23 juli 1919 trad ze in het huwelijk met de 24 jaar oudere Ginzkey, waardoor ze de Tsjecho-Slowaakse nationaliteit verkreeg. Ze vestigden zich in Wenen. Hierbij liet de joodse Julia zich ook tot katholiek omdopen. Tevens beëindigde ze op dat moment haar zangcarrière. Haar echtgenoot zou verklaard hebben dat hij wenste dat zij voortaan thuis bleef, maar zelf gaf zij later te kennen dat zij het concertleven als een last had ervaren, zodat zij blij was dat dit voorbij was.[2] Zij trad alleen bij zeer speciale gelegenheden nog op en gaf zanglessen.

In 1934 overleed haar man. Inmiddels waren de nazi's aan de macht gekomen. Na de Anschluss keerde Culp terug naar Nederland, waar zij introk bij haar zuster, de pianiste Betsy Rijkens-Culp,[noot 1] in een flat in de zogenaamde Wolkenkrabber aan het Daniël Willinkplein (het huidige Victorieplein) in Amsterdam. In 1938 herkreeg ze de Nederlandse nationaliteit. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, liep ze als Joodse ook in Nederland gevaar. Uiteindelijk moest ze onderduiken. Na de oorlog keerden de zusters terug naar hun flat in de Wolkenkrabber. Het duurde tot 1951 voordat Julia, na een moeizame juridische strijd, haar bezittingen terugkreeg uit het inmiddels communistische Tsjecho-Slowakije. Zij gaf nog wat lessen, maar na Betsy's dood in 1958 leidde "Juultje" een teruggetrokken bestaan tot haar dood op 90-jarige leeftijd.

Voetnoten

  1. Niet te verwarren met haar nicht Betsy Dornay-Culp (1883-1976), ook pianiste. Beide Betsy's hebben Culp vaak begeleid.

Bronnen

Referenties

  1. Aldus de Encarta/Winkler Prins Encyclopedie
  2. Bibeb: Julia Culp, interview uit 1955, in: Bibeb in Holland, p. 87-90. A.W. Bruna & Zoon, Utrecht, 1958.