Kapelle (Zeeland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kapelle
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Kapelle
Kapelle (Zeeland)
Kapelle (Zeeland)
Situering
Provincie Zeeland
Gemeente Kapelle
Coördinaten 51° 30′ NB, 3° 57′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2011) 7019
Overig
Postcode 4420-4421
Netnummer 0113
Belangrijke verkeersaders A58, N289, NS Zeeuwse Lijn
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Kapelle (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een dorp op Zuid-Beveland in de Nederlandse provincie Zeeland. Het is de hoofdplaats van de gemeente Kapelle. Op 1 januari 2011 woonden er 7019 mensen, een daling van 58 t.o.v. 2010.

Historie[bewerken]

Kastelen rond de kern van Kapelle

De oudste sporen van bewoning dateren uit de Romeinse tijd. Er zijn potscherven gevonden uit de 3e eeuw. Het huidige Kapelle is ontstaan langs de oevers van een grote kreek die in de tiende eeuw door Zuid-Beveland liep. Rond die tijd groeiden diverse kleine nederzettingen, zoals Maalstede en Dijkwel, naar elkaar toe. Dijkwel, gelegen ten zuidwesten van de huidige kern, bestond uit slechts enkele huizen en dankte zijn naam aan een dijkdoorbraak waarbij een weel was ontstaan. Maalstede is als oudste vestigingsplaats te beschouwen. Daar stond de eerste kapel waaraan het dorp zijn naam dankt. De kapel hoorde bij het kasteel van de heren van Maalstede. In het begin was dit waarschijnlijk slechts een houten verdedigingstoren op een kasteelbergje maar in de loop der eeuwen groeide het uit tot een imposant kasteel. In de dertiende eeuw werd er een nieuwe kapel opgericht op de huidige locatie, mede onder invloed van de heren van Maalstede transformeerde deze kapel tot één der grootste dorpskerken van Zeeland. In de veertiende eeuw kwam er een nieuwe adellijke familie in Kapelle wonen: de heren van Bruelis, zij bouwden een kasteel dat iets dichter bij het huidige kerkplein gelegen was. Andere vernoemenswaardige bouwwerken waren Gistellis, Poucques, Pronkenburg en het mottekasteel Duivelsberg. Het eilandje van het kasteel Maalstede bestaat nog en de plek waar de funderingen van kasteel Bruelis lagen is behouden. Ook de Duivelsberg is nog terug te vinden als een lichte verhoging van het landschap in de wijk Eliwerve. De andere gebouwen moeten het voorlopig doen met vermeldingen op straatnaambordjes.

Door de totstandkoming van de Postweg in de 18e eeuw komt Kapelle aan een belangrijke route te liggen. In 1850 wordt begonnen met de aanleg van het kanaal door Zuid-Beveland, na negentien jaar werd het geopend. Het vormt de oostelijke grens van de huidige gemeente. De aanleg van de spoorlijn Bergen op Zoom - Vlissingen in 1872 is eveneens van belang. Door de opkomst van de moderne fruitteelt en de daarmee verbonden bedrijvigheid, veiling en mechanisatiebedrijven, maakt Kapelle een snelle groei door vanaf het begin van de 20e eeuw. Diverse nieuwe wijken en bouwplannen worden uitgevoerd. Eind jaren 30 komt de nieuwe rijksweg tot stand, waarna begin jaren 70 de vierbaans snelweg (A58) gereed komt.

Bronnen

  • Gemeente Kapelle
  • De geschiedenis van Kapelle (Z..-B.); van Ysseldijk
  • Historisch Jaarboek voor Zuid Beveland; Heemkundige Kring de Bevelanden; deel 3 1977 & deel 12 1986
  • Tegenwoordige staat van Zeeland deel 2; Tirion

Wijken[bewerken]

Kapelle bestaat uit een aantal wijken: Centrum, Overtieringe, Eliwerve, Zuidhoek

Scholen[bewerken]

In Kapelle zijn negen scholen waarvan vijf voor basisonderwijs (Het Honk, ‘t Kleine Honk, De Linge, Juliana van Stolbergschool en De Moolhoek), twee voor speciaal (basis)onderwijs (Eben-Haëzerschool en Samuëlschool) en een school voor voortgezet onderwijs (Isaac Beekman Academie). Ook is er een Imko-Middenstandsavondschool.

Franse militaire begraafplaats[bewerken]

Bioscoopjournaal uit 1950. Opening in Kapelle van een begraafplaats voor 234 Franse militairen die in de meidagen van 1940 in Nederland sneuvelden.

Op 16 mei 1940 vonden bij Kapelle felle gevechten plaats tussen Duitse troepen en Franse gemotoriseerde eenheden die Nederland te hulp waren geschoten. Een dag later werden 65 gesneuvelde Fransen door de plaatselijke bevolking ter aarde besteld.

Na de Tweede Wereldoorlog werden alle Franse militairen die tijdens deze oorlog in Nederland waren gesneuveld en die niet naar Frankrijk werden gerepatrieerd, hier samengebracht. Op 16 mei 1950 werd de Franse militaire begraafplaats officieel in gebruik genomen. Deze bevindt zich aan de rand van het dorp. Hier liggen 217 Franse militairen, 20 Marokkaanse en Algerijnse militairen die sneuvelden in Franse dienst en 1 Belgische militair. De Marokkaanse soldaten zijn overigens niet in Zeeland gesneuveld.[1]

Hervormde kerk

De hervormde kerk[bewerken]

In het dorp staat een hervormde kerk, waarvan het oudste deel van het koor uit circa 1300 dateert. Voor de reformatie was de kerk gewijd aan de maagd Maria. De sacristie dateert uit omstreeks 1400. Het schip dateert uit 1427 en werd omstreeks 1480 verhoogd. Het noorderkoor dateert uit de 15e eeuw en de grafkapel dateert uit de 16e eeuw. In 1503 werd de kerk tot kapittelkerk verheven. De kerk bezit bijzonder kerkmeubilair (een kansel uit 1600 en een doophek uit het midden van de 17e eeuw). De kerk heeft een fraaie toren met vier hoektorentjes, gebouwd in de 14e eeuw. De toren ligt aan het kerkplein.

Gereformeerde Gemeente[bewerken]

De snelst groeiende plaatselijke kerk is die van de Gereformeerde Gemeente. Telde deze gemeente in 1982 slechts 495 leden, dit aantal is in 2010 gegroeid naar 1.449 leden. Het in 1995 gebouwde kerkgebouw van de gemeente, de Petrakerk is te klein geworden. Het gebouw wordt in 2011 uitgebreid naar 1.350 zitplaatsen.

Prijscourant bij het 50jarig bestaan

Van der Have[bewerken]

Een belangrijke en beeldbepalende factor in het 20ste-eeuwse Kapelle is het bedrijf v/h van der Have. In 1879 begon de uit Oosterland afkomstige Daniël Johannes van der Have een boomkwekerij. Hij startte aan de Biezelingsestraat, op de plek van het oude landgoed Gistellis. In 1884 werd er een stuk grond gekocht van 2 ha, westelijk van de dorpskern, tussen de Dijkwelsestraat, de Goessestraatweg, de Kitskinderscheweg en het spoor. Op die plaats werd in 1885 begonnen met de bouw van villa Eureka.

De werkzaamheden werden uitgebreid met de zaaizadenhandel (rond 1914), en nadat zijn zoon afstudeerde als plantenveredelaar, een veredelingstak. Ook tuinarchitectuur behoorde tot de bezigheden van de van der Have's. Vanaf 1918 leverde het bedrijf elektriciteit voor de openbare verlichting. Van der Have was een van de eerste firma's die de vrije zatermiddag invoerde. Ook werd het loon tijdens ziekte doorbetaald. Van der Have groeide uit tot multinational en zo ontstond in de jaren negentig van de vorige eeuw de Koninklijke VanderHave Groep, die in 1996 zou opgaan in Advanta. Die op haar beurt in 2005 in handen kwam van het Franse Limagrain. De Kapelse vestiging houdt zich alleen nog bezig met veredeling, productie en verwerking van graszaden.

Overige bezienswaardigheden[bewerken]

Geboren in Kapelle[bewerken]

Afbeeldingen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. http://www.scribd.com/doc/31169685/Marokkanen-Vochten-Niet-in-Zeeland-HP-De-Tijd-9-Mei-2010