Klassiek Chinees

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Klassiek Chinees
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 文言文
Vereenvoudigd 文言文
Hanyu pinyin wényánwén
Jyutping (Standaardkantonees) man4 jin4 man6
Standaardkantonees Man Yien Mǎn
HK-romanisatie (Standaardkantonees) Man Yin Man
Yale (Standaardkantonees) màhn yìhn mahn

Klassiek Chinees of wenyanwen is een oude schrijfvorm van het Chinees. Men gebruikt traditioneel Chinese karakters om het te schrijven, omdat in de Volksrepubliek China het vereenvoudigde schrift wordt gehanteerd. In Hongkong en op Taiwan gebruikt men nog steeds traditioneel Chinese karakters. Hoe het wenyanwen werd uitgesproken is niet bekend, maar men vermoedt dat de uitspraak dicht aanleunt bij het huidige Kantonees en vijf tonen (plus neutrale toon) zou gehad hebben in plaats van de vier tonen in het moderne Mandarijn. Beroemde boeken in het wenyanwen zijn onder andere: Sanzijing, Mozi, Sunzi bingfa, Qianziwen, Shijing, Shiji, Lunyu, Daodejing en Yijing.

Kenmerken[bewerken]

Enkele woorden die in wenyanwen worden gebruikt en in het baihuawen niet[bewerken]

  • 吾 (wú) = ik, wij
  • 汝 (rǔ) = jij
  • 爾 (ěr) = jij
  • 其 (qí) = zijn, haar, het (bezittelijk voornaamwoord)
  • 曰 (yuē) = spreken
  • 遣 (qiǎn) = sturen, wegzenden
  • 鬻 (yù) = verkopen
  • 誨 (huì) = onderwijzen
  • 俄而 (é'ér) =eventjes, moment
  • 譽 (yù) = beroemd
  • 弗 (fú) = niet
  • 憶 (yì) = denken, herinneren
  • 當戶 (dāng hù) = tegenover de deur
  • 點兵 (diǎnbīng) = soldaten verzamelen, leger inspecteren
  • 明堂 (míng táng) = vooroudervereringsritueel van de keizer
  • 天子 (tiānzǐ) = keizer

Woorden die in wenyanwen een andere betekenis hebben dan baihua[bewerken]

Deze woorden uit het wenyan zijn valse vrienden van het baihua.

  • 者 (zhě) = deze, deze die
  • 也 (yě) = (eindpartikel van het naamwoordelijk gezegde), (partikel van modaliteit)
  • 矣 (yǐ) = al, (partikel van aspect), (partikel van modaliteit)
  • 乎 (hū) = (vraagpartikel)
  • 之 (zhī) = hem, haar, hen, het, (partikel van onderschikking), gaan naar
  • 非 (fēi) = niet
  • 冀 (jì) = hopen op
  • 以 (yǐ) = met, doordat, omdat, vanwege
  • 爺 (yé) = vader (respectvolle, formele term)
  • 胡 (hú) = Chinese minderheden in Noord-China
  • 安 (ān) = hoe, waar, pas vanaf late Han-dynastie huidige betekenis "rust", "vrede"

Grammatica van het Klassiek Chinees[bewerken]

Chinese woorden en karakters worden ook wel biaoyiwenzi 表意文字 genoemd (letterlijk: tekens die een betekenis uitdrukken). Dit is voornamelijk toepasbaar op het modern Chinees, waar een woord vaak uit twee of meer karakters bestaat. In het Klassiek Chinees is het echter perfect mogelijk dat één karakter ook als één woord gebruikt kan worden. Een voorbeeld: zi 子 (wat ook “zoon” en “u” betekent) heeft ook de betekenis “meester”. De Chinese naam van Confucius is echter Kongfuzi 孔夫子, wat “Grote/Wijze Meester Kong” betekent.

De grammatica van het Klassiek Chinees vormt de basis voor het moderne Chinees, maar kent enkele fundamentele verschillen. Het wenyanwen maakt gebruik van dezelfde basisconstructie als het moderne Chinees (onderwerp-werkwoord-voorwerp), maar vaak wordt het onderwerp verzwegen.

Bijvoorbeeld: “hij eet een perzik” wordt in het modern Chinees “他吃油桃”, terwijl dit in het Klassiek Chinees “食桃” wordt. Het onderwerp wordt weggelaten in de zin en moet afgeleid worden uit de context. Het woord voor “perzik” werd in het wenyan uitgedrukt als één karakter, opnieuw uitgaande van het principe “één karakter, één woord”.

Eén van de belangrijkste verschillen met het modern Chinees is het gebruik van partikels in het wenyan, zoals dit ook in het moderne Japans gedaan wordt. Deze partikels kunnen wijzen op een emotie (verbazing, verontwaardiging, ...) of op een puur grammaticale nuance in de zin. Het karakter shan 善, wat "goed" betekent, werd in het wenyan gebruikt om te zeggen of iets goed was (kwalitatief) of om toestemming te geven. Als iemand als antwoord op een voorstel "善" als antwoord geeft, betekent dat dat hij akkoord is, maar verder geen emotie wenst uit te drukken. Indien hij echter "shan zai 善哉!" zegt, is dat een uitroep van enthousiasme.

Literatuur[bewerken]

Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Klassiek Chinese uitgave van Wikipedia.