Semantiek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Taalkunde
Theoretische taalkunde
Fonetiek
Fonologie
Morfologie
Syntaxis
Lexis
Semantiek
Lexicale semantiek
Statistische semantiek
Structurele semantiek
Prototype semantiek
Pragmatiek
Toegepaste taalkunde
Taalverwerving
Psycholinguïstiek
Sociolinguïstiek
Linguistische antropologie
Generatieve taalkunde
Cognitieve taalkunde
Computationele taalkunde
Descriptieve taalkunde
Historische taalkunde
Etymologie
Normatieve grammatica
Stilistiek
Vergelijkende taalkunde
Corpustaalkunde
Geschiedenis van de taalkunde
Lijst van taalkundigen
Unsolved problems
Voor semantiek in de logica, zie formele semantiek

De semantiek of semasiologie is de wetenschap die zich bezig houdt met de betekenis van taalkundige constructies zoals woorden (woordsemantiek) en zinnen (zinssemantiek). Ze heeft een hoog filosofisch gehalte. De studie van de betekenis van tekens en symbolen is een verwante wetenschap: de semiotiek.

Inhoud

[bewerk] Een van de theorieën

De semantiek tracht de meest adequate omschrijving te geven van de betekenis van een woord of zin. Daarbij onderscheidt ze de kern van een begrip en de grijze zone er omheen. Die grijze zone is geheel-omvattend, maar bevat meerdere grijze zones. Die zijn op hun beurt ook weer geheelomvattend. Essentieel is voor elke afzonderlijke zone wel de 'input': de door waarnemingen opgedane informatie. Ook bij de mens kan het goed waarnemen tot nieuwe inzichten (begrip) leiden, door het bewustzijn te focussen op zo veel mogelijk verschillende invalshoeken (benaderingen). Door er bewust meerdere omschrijvingen aan te geven wordt in het onderbewustzijn een 'veelzijdig begrip' verkregen, welke naargelang veelomvattend kan zijn. Het bewust toespitsen op zintuiglijke waarnemingen (extravert zijn) vergroot zo de totale begrippen, die ieder afzonderlijk het bewuste begrip weer vergroten. Vervolgens wordt bewust bepaalde 'herkenningspunten' verkregen door intuïtie. Deze moet bewust onthouden worden en dus de input zijn voor het te vormen potentieel. Door te proberen het potentieel altijd te vergroten in vooruitstrevende zin, wordt op den duur ongetwijfeld de essentie duidelijk. Zo ook die van de mens, ten aanzien van zijn (het?) 'bestaan'. Wat vloeit voort uit de karakterisering van een levend wezen als een mens? Welke ethische posities omtrent abortus en euthanasie zijn er? Of nog trivialer, wat is de betekenis van stoel? Hoewel niet iedereen erbij stil staat, kunnen gegeven definities van een stoel erg stereotiep zijn. Ook in een aantal gezaghebbende woordenboeken krijgt hij vier poten. Echter in alle gevallen is het wel het menselijke bewustzijn (afzonderlijk of beter nog tezamen) wat er 'een bepaalde draai' aan kan geven.

[bewerk] Wetenschap

Het belang van de semantiek als wetenschap blijkt ook als we kunstmatige intelligentie in beeld nemen: hoe kan een robot of computer eventueel woorden of zinnen begrijpen als we niet of nauwelijks in staat zijn ze adequaat te definiëren?

[bewerk] Vormgeving

Binnen de industriële vormgeving wordt gesproken over de semantiek van vormen. Hiermee wordt bedoeld dat (een deel van) een voorwerp door zijn vorm aan de gebruiker kan laten weten welke functie het vervult of wat de gebruiker ermee kan doen. Zo wordt een cilindervormige knop met groeven aan de zijkant begrepen als draaiknop, terwijl andere knoppen door hun vorm laten zien dat men hem kan indrukken of verschuiven.

[bewerk] Zie ook


 
Persoonlijke instellingen