Lunetten (Utrecht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lunetten
Subwijk van Utrecht
Lunetten binnen de gemeente Utrecht
Lunetten binnen de gemeente Utrecht
Kaart van Lunetten van Open Street Maps
Kaart van Lunetten van Open Street Maps
Kerngegevens
Gemeente Utrecht
Stadsdeel Utrecht-Zuid
Oppervlakte 276,4 ha  
Inwoners 11.564 (2011)[1]
Overig
Postcode(s) 3524
Website http://www.lunetten.nl/
Kunstwerk The Temple of Boom (1999) door Rob Birza, ook wel "De Champignon" genoemd, bij de toegangsweg naar Lunetten. Op deze plek stond eerst de roestige punt van een ander kunstwerk.

Lunetten is een subwijk van Zuid, bestaande uit de buurten Lunetten-Noord en Lunetten-Zuid van de stad Utrecht. Lunetten is een stedenbouwkundig experiment uit de jaren '70, waarin inspraak van toekomstige bewoners de leidraad was voor de ontwerpers. De betrokkenheid van de bewoners met de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte is ook vandaag de dag nog sterk en dit is een van de redenen dat de subwijk beter presteert vergeleken met meer gestandaardiseerde bloemkoolwijken en vormt een argument tegen de moderne stedenbouw.[2]

De naam van de subwijk verwijst naar de in het Beatrixpark aanwezige lunetten: halvemaanvormige verdedigingswerken die omgeven zijn met water. Deze lunetten op de Houtense Vlakte behoren tot de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ook de Limes, de noordelijke grensweg van het Romeinse Rijk, liep door Lunetten. Deze twee langste Nederlandse monumenten kruisen elkaar in het zuidwesten van de wijk.[3]

Ten zuiden en oosten van Lunetten liggen de autosnelwegen A12 en A27, met het verkeersplein Lunetten. In het noordoosten bevindt zich het treinstation. In het westen wordt de subwijk begrensd door de Waterlinieweg.

Geschiedenis van Lunetten[bewerken]

De aanwezigheid van de verdedigingswerken van de Hollandse Waterlinie rond het lunettengebied is lange tijd van grote invloed geweest op de inrichting van het gebied. De Kringenwet van 1853 bepaalde dat er in kringen rond om de verdedigingswerken slechts in beperkte mate gebouwd mocht worden teneinde een vrij schootsveld van de forten te handhaven. Dit hield in het algemeen in dat er helemaal niet gebouwd werd, of slechts houten constructies mochten worden neergezet die bij oorlogsdreiging snel neergehaald konden worden. Pas in 1963 werd de Kringenwet ingetrokken, maar toen bestonden er al plannen om de stad Utrecht uit te breiden in het lunettengebied.

Het plan Lunetten werd destijds gezien als de laatste uitbreiding van de stad, na de eerdere projecten Hoograven, Overvecht en Kanaleneiland. De intentie van het college van B en W was om aan deze laatste uitbreiding extra aandacht te schenken. Nu de ergste woningnood was opgelost wilde men geen wijk meer met alleen maar hoogbouw. Lunetten werd dan ook een van de eerste nieuwbouwprojecten in Nederland waarbij inspraak van de toekomstige bewoners plaatsvond. Uniek voor die tijd was ook de invloed die studenten biologie, planologie en stedenbouw kregen via hun plannen voor een 'leefbaar Lunetten'. Hun voorstellen hielden onder andere in dat de wijk niet op een opgehoogd platform zou worden aangelegd, maar dat de bestaande slootstructuur zo veel mogelijk zou worden behouden, en dat de ecologische waarde van de wijk zou worden versterkt door de aanleg van nieuwe parken en bomenrijen. De plannen gingen verder uit van een grote variatie in bouw, gemengd koop en huur.

Tussen 1976 en 1984 werd het project uitgevoerd. De eerste bewoners trokken op 29 juni 1977 in hun nieuwe woning. Niet alle vlekken konden gemengd worden opgeleverd, in de laatste jaren van de bouw zijn vooral koopwoningen gerealiseerd. In de periode tussen 1989 en 2002 heeft er langs de randen van Lunetten uitbreiding plaatsgevonden, wederom bestaand uit koopwoningen. In de laatste decennia is het percentage koopwoningen in de wijk verder toegenomen, na diverse acties van bewoners die hun woningcorporatie opriepen de woningen te koop aan te bieden aan de huurders.

Lunetten telt tegenwoordig ruim 11.000 inwoners.

Kenmerken[bewerken]

Kindvriendelijk[bewerken]

Lunetten is een zeer kindvriendelijke subwijk, doordat al het verkeer over een rondweg wordt geleid en het afslaande bestemmingsverkeer in doodlopende of op zichzelf teruglopende straten terecht komt. De via voetgangerspaden en steegjes aaneengesloten woonerven en grasveldjes, met elk unieke speeltoestellen, vormen voor de kinderen uit Lunetten een veilige ruimte om te spelen en elkaar op te zoeken. Naast speeltoestellen zijn er ook twee pierenbadjes die zomers druk bezocht worden door jonge stelletjes met kleine kinderen. De drie basisscholen liggen precies in het midden van Lunetten en hebben een gezamenlijk sportcomplex waarvan de buitenvelden ook buiten schooltijd gebruikt worden. Ook is er een kinderboerderij en een bouwspeeltuin aanwezig. Iets ten zuiden van Lunetten is sinds 2009 een recreatieplas.

Groen[bewerken]

Lunetten ligt ingeklemd tussen de Waterlinieweg, de spoorverbinding Utrecht-Den Bosch en het knooppunt Lunetten. Om geluidsoverlast te beperken zijn grote parken aangelegd die Lunetten bijna helemaal omsluiten. Enkel in het noordoosten van Lunetten, nabij het station, is geen park, waardoor men net niet volledig door het groen om Lunetten heen kan lopen. Lunetten wordt daarnaast doorkruist door tal van slootjes, waarvan een deel te bevaren is. In het noorden van Lunetten liggen meerdere forten in het Beatrixpark die gebruikt worden door onder andere de Scoutinggroep Salwega. Iets ten noorden van Lunetten ligt Amelisweerd, een van de laatste bossen in de directe omgeving van Utrecht. In Park de Koppel en het Beatrixpark liggen twee salamanderpoelen die zijn aangelegd om de amfibieën in de wijk beter te laten voortplanten [4]. In een westelijk deel van het Beatrixpark ligt een 'Natuurtuin', die is afgesloten voor het publiek. Het onderhoud van de natuur in Lunetten ligt deels bij bewoners, en deels bij de gemeente.

Ruim 80% van de inwoners van Lunetten stemde tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 op een linkse partij. Dit is iets hoger dan bij voorgaande verkiezingen.[5] Deze verkiezingen gingen voor de inwoners van Lunetten voornamelijk om de slechte luchtkwaliteit en de plannen van het college van Utrecht en het ministerie van Verkeer en Waterstaat om een nieuwe driebaanssnelweg aan te leggen door het park dat Lunetten van het snelwegknooppunt scheidt.[6]

Sportief[bewerken]

Sinds 1974 beschikt Lunetten over een sporthal en zijn er vele sportverenigingen zoals tennisvereniging 'At risk' en voetbalverenigingen DVSU, Faja Lobi KDS en R.U.C. op de velden bij Olympus actief. Oud-"burgemeester van de wijk", Herman Lubbers, had de hoop in Lunetten ooit een zwembad in te richten. Dat is er nog niet van gekomen. Elk jaar is er op de "wijkdag" een BOL (Bewoners Overleg Lunetten)-loop van 10 kilometer, die gebruik maakt van de paden door de vele parken in Lunetten. Ook worden er voor kinderen kortere tochten uitgezet. Vlak ten noordoosten van Lunetten liggen de sportvelden van sportvereniging Kampong en FC Utrecht. Verder kent Lunetten veel gratis sportvoorzieningen: voetbalveldjes, een straathockeyveld, een skatebaan en een fitnesscentrum.

Sociaal[bewerken]

Lunetten heeft een sterke sociale opbouw. Zo is er een Wijkgezondheidscentrum waar huisartsen, fysiotherapeuten, logopedisten en een apotheek zitten. Dit gezondheidscentrum ligt naast het winkelcentrum Zevenwouden. Tegenover het winkelcentrum ligt het wijkcentrum De Musketon, dat een grote diversiteit aan voorzieningen herbergt: een wijkcentrum, jongerencentrum, buitenschoolse opvang, crèche, theater, bibliotheek en vroeger ook een klein politiebureau. Dit cluster van voorzieningen ligt in de noordkant van Lunetten. Lunetten heeft ook veel zelfstandig en gezamenlijk wonen-projecten voor geestelijk gehandicapten.

Cultureel[bewerken]

In Lunetten zijn diverse culturele initiatieven. Zo organiseren wijkbewoners een cabaretprogramma in het theater van de Musketon. In deze zaal, die enkele honderden toeschouwers kan huisvesten, worden ook met enige regelmaat bijeenkomsten gehouden door bewonersverenigingen die zich inspannen voor de ontwikkeling van de wijk. O.a. theatersportgroep De Lunetics treedt vijf keer per jaar op in de Musketon. Ook is er elke maand een optreden van kindertheatergroep Retteketet (improvisatietheater). Deze groep is oorspronkelijk opgezet door ouders van basisschool De Spits uit Lunetten. Ze treden ook regelmatig op in Hoograven.

'Lumineus Lunetten' is een organisatie van bewoners die onder andere 'Gluren bij de Buren' in Lunetten organiseert, waar muzikale bewoners hun buren op voorstellingen trakteren in hun woonkamer. Enkele jaarlijkse gebeurtenissen in de wijk zijn onder meer de Wijkdag, de schoonmaakactie 'Lunetjes', de 'Dag van het Park', de vrijmarkt, Sint-Maarten, een Kerstmarkt en een Kinderkerstmarkt.

Trivia[bewerken]

  • Lunetten heeft een primeur met de langste (140 meter) lichtgewicht brug ter wereld met een gewicht van 400 ton (Viaduct Nieuwe Houtenseweg). Deze is geplaatst over de A27 in het weekend van 3 en 4 maart 2012.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Maarten Brinkman, Lunetten. Geschiedenis van een Utrechtse Nieuwbouwwijk ISBN 90-77030-15-8