Made (Noord-Brabant)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Made
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Made (Noord-Brabant)
Made (Noord-Brabant)
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Drimmelen
Coördinaten 51° 40' NB, 4° 47' OL
Algemeen
Inwoners 11.340 [1]
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Made (Brabants: de May) is een dorp met circa 11.340 inwoners in de gemeente Drimmelen in de provincie Noord-Brabant. Tot 1997 vormden Made samen met Drimmelen, Oud-Drimmelen en de buurtschappen Stuivezand en Plukmade de gemeente Made en Drimmelen. Bij de gemeentelijke herindeling in 1997 zijn hier een aantal plaatsen aan toegevoegd. Dit zijn Blauwe Sluis, Lage Zwaluwe, Hooge Zwaluwe, Helkant, Wagenberg en Terheijden. Deze gemeente heette oorspronkelijk Made, maar later is de naam veranderd in Drimmelen, hoewel het gemeentehuis in Made bleef staan.

Toponymie[bewerken]

De naam Made komt van Die Meede, ofwel stadweide (vergelijk het Engelse woord meadow)

Geschiedenis[bewerken]

De Made ontstond als een verzameling boerderijen op de stadsweide (Die Meede) van de stad Geertruidenberg. Made hoorde aldus bij het Baljuwschap Zuid-Holland. In 1346 werd toestemming gegeven om huizen op deze weide te bouwen. In 1514 waren er in Made, samen met Stuivenberg, 105 haardsteden. In 1511 werd door het kapittel van Geertruidenberg toestemming gegeven om een kapel te bouwen. Oorspronkelijk was dit een Mariakapel, maar al spoedig werd ze aan de Heilige Adrianus gewijd. Het was een dochterkerk van de Geertruidskerk te Geertruidenberg. In 1573 werd echter de katholieke godsdienst verboden, zodat de kerk nooit een parochiekerk is geworden. Pas in 1610 kwam er een officiële predikant.

Made werd pas in 1795 losgemaakt van Geertruidenberg, en werd enkele jaren later bij decreet van Napoleon met het iets noordelijker gelegen vissersdorp Drimmelen samengevoegd tot één gemeente: Made en Drimmelen.[2] Inmiddels heeft Made meer inwoners dan Geertruidenberg. Vooral na de Tweede Wereldoorlog breidde Made sterk uit in zuidelijke richting.

In 1997, bij een grootschalige gemeentelijke herindeling, werden de gemeentegrenzen weer gewijzigd. De gemeenten Made en Drimmelen, Terheijden en Hooge en Lage Zwaluwe werden samengevoegd en gingen in eerste instantie verder onder de naam Made. Later werd de naam van de gemeente gewijzigd in Drimmelen. Het gemeentehuis bevindt zich echter nog steeds in Made en dat is tevens de hoofdplaats van de gemeente.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Raadhuis

Merkwaardig voor Made is de stervormige structuur van de straten in het centrum. Het middelpunt van deze structuur wordt gevormd door het Molenplein (Gaymansplantsoen), waar eens een windmolen stond.

  • De Hervormde kerk aan Patronaatsweg 27 stamt uit 1511.
  • De Sint-Bernarduskerk aan Kerkstraat 8 is een bakstenen neogotische driebeukige kruiskerk met geveltorentje uit 1870. Architect was J. Verheyen. De naastgelegen pastorie stamt uit dezelfde tijd.
  • De Kloosterkapel van de Zusters van Liefde aan Kerkstraat 10 maakte deel uit van een kloostercomplex uit 1901. Het klooster werd gesloopt, maar de kapel werd behouden. Architect was Leonardus Goyaerts. De zusters kwamen in 1853 naar Made, en verzorgden onderwijs voor meisjes, en een kleuterschool. Het klooster was gewijd aan Maria Magdalena.
  • De voormalige Sint-Blasiuskerk aan Zuideindsestraat 3 is een bakstenen kerk in de stijl van de Amsterdamse School uit 1930. Architect was J. Oomen. In 2007 werd de kerk onttrokken aan de eredienst en er werden appartementen in gebouwd die in 2009 zijn betrokken. Delen van het kerkinterieur zijn nog zichtbaar. De inventaris is over naburige kerken verdeeld.
  • De bakstenen watertoren uit 1948.
  • Het voormalig raadhuis aan de Nieuwstraat 2 is een neoclassicistisch gebouw uit 1875. Het heeft een schilddak met dakruiter en werd ontworpen door J. Verheyen.
  • Enkele 19e-eeuwse woonhuizen, zoals Marktstraat 2-8 en Godfried Schalkenstraat 33. Op Kerkstraat 2 bevindt zich een 19e-eeuws herenhuis met schilddak. Het neoclassicistisch herenhuis aan Kerkstraat 8a, nu in gebruik als café "Het oud mannenhuis", stamt uit omstreeks 1840, en heeft mogelijk een oudere kern.
  • "Windmolen "Hoop Doet Leven" aan Geraniumstraat 7 is een beltmolen gebouwd in 1867, die nog steeds als korenmolen in gebruik is.

Monumenten[bewerken]

Zie ook:

Natuur en landschap[bewerken]

Het dorp ligt op de grens van de hoger gelegen Brabantse zandgronden en de klei van de grote rivieren, de zogeheten Naad van Brabant. Made wordt omringd door landbouwgebied en in het zuiden afgegrensd door een autoweg, de Maasroute. Aan de overkant daarvan ligt de voormalige Linie van Den Hout, tegenwoordig een natuurgebied. Ook ten noorden van de autoweg ligt nog een restant hiervan, nu een parkje.

Economie[bewerken]

De landbouw is nog steeds een voorname bron van inkomsten voor een deel van de inwoners van Made en (vooral) de uitgestrekte buitengebieden. Behalve traditionele boerenbedrijven zijn er veel moderne glastuinbouwbedrijven te vinden.

Deze bedrijven profiteren van de goedkope restwarmte van de nabijgelegen Amercentrale, die een groot deel van Zuid-Nederland van elektriciteit voorziet. Verder kent Made vooral veel lokaal en regionaal georiënteerde bedrijvigheid en dienstverlening.

Het voorzieningenniveau is relatief hoog.

Winkelen[bewerken]

In de doorgaande hoofdstraat zijn diverse winkels. De markt wordt gehouden op woensdag van 09.00- 12.00 uur. Deze markt is te vinden in de Marktstraat. De meeste winkels zijn gevestigd in de Marktstraat, Nieuwstraat en Den Deel.

Evenementen[bewerken]

Made heeft een rijke geschiedenis aan evenementen. Gezien de grootte van het dorp, zijn de evenementen in het dorp van hoge kwaliteit en met hoge bezoekersaantallen. Zo vindt elk jaar het Made's Powerweekend plaats. Een tractorpulling evenement met circa 18.000 bezoekers. Ook het carnaval wordt uitgebreid gevierd. En ook de jaarlijkse muziekmarathon De Top 100 Made Live, waarbij door regionale coverbands de top 100 live ten gehore wordt gebracht.

In het voorjaar wordt de wielerwedstrijd Profronde van Made verreden.

Media[bewerken]

  • Omroep Drimmelen (radio- en televisiezender, kabelkrant en internet)
  • Weekblad 't Carillon

Recreatie[bewerken]

Made beschikt over een aantal verenigingen zoals:

Sportverenigingen[bewerken]

  • TTV Die Meede (Tafeltennis)
  • Badmintonclub De Ligne
  • Madese Hockey Club
  • Madese Tennisvereniging
  • Judoclub Made
  • Madese Boys (Voetbal)
  • Majaheicha
  • Jola Olympus (Volleybal)
  • Handbal Vereniging Made (hvm)
  • Sportvereniging de Zwaluwen
  • Scouting Made

Muziekverenigingen[bewerken]

  • Harmonie en tamboerskorps St. Caecilia
  • Drumfanfare Hercules
  • Slagwerkgroep BAM
  • Prinselijke Hofkapel De Blaoskaffers (carnaval)
  • 't Mays Kwartierke
  • Harmonieke
  • Vals Alarm
  • T 'Mays Kaboal
  • CVK Amadeus

Accommodatie[bewerken]

  • Zwembad de Randoet

Musicalverenigingen[bewerken]

  • Stichting MMT

Verkeer en vervoer[bewerken]

Made is bereikbaar via de A59. Afslag 32.

Openbaar vervoer[bewerken]

Busdienst verzorgd door Veolia Transport Nederland via:

  • lijn 224 Oosterhout – Den Hout – Made - Drimmelen (buurtbus)
  • lijn 123 Breda - Terheijden - Wagenberg - Made - Geertruidenberg - Raamsdonksveer

De spoorlijn, langs het noorden van Made, vervoert enkel nog goederen van en naar Oosterhout. Vele jaren geleden liep deze spoorlijn echter als personenvervoer door tot 's-Hertogenbosch.

Geboren[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Den Hout, Wagenberg, Hooge Zwaluwe, Drimmelen, Geertruidenberg

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties