Meeuwen (vogels)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Meeuwen
Geelpootmeeuw (Larus michahellis)
Geelpootmeeuw (Larus michahellis)
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Charadriiformes (Steltloperachtigen)
Familie
Laridae
Rafinesque, 1815
Kleine mantelmeeuw (Larus fuscus)
Kleine mantelmeeuw (Larus fuscus)
Lavameeuw (Leucophaeus fuliginosus)
Lavameeuw (Leucophaeus fuliginosus)
Reuzenstern (Hydroprogne caspia)
Reuzenstern (Hydroprogne caspia)
Kokmeeuw (Chroicocephalus ridibundus)
Kokmeeuw (Chroicocephalus ridibundus)
Afbeeldingen Meeuwen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Meeuwen op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels
Krijsen van meeuwen
Vista-kmixdocked.png
Krijsen van meeuwen aan een stil, verlaten Noordzeestrand (Terschelling) (download·info)

Meeuwen zijn zeevogels uit de familie Laridae en de orde steltloperachtigen (Charadriiformes). Er zijn 102 soorten benoemd.[1] Het zijn over het algemeen middelgrote tot vrij grote vogels, meestal grijs of wit, vaak met zwarte tekeningen op kop en snavel. Ze hebben een typische schelle, krijsende roep. De snavel is stevig en vrij lang, de poten zijn voorzien van zwemvliezen. De "echte" meeuwen variëren in formaat van de dwergmeeuw (120 g en 29 cm) tot de grote mantelmeeuw (1,75 kg en 76 cm).

De sterns worden volgens de IOC World Bird List ook tot deze familie gerekend en vormen daar een onderfamilie of een geslachtengroep. Heel vaak worden de sterns nog opgevoerd als een eigen familie (de Sternidae). Gemiddeld zijn sterns slanker en kleiner, met een ranke, puntige snavel. De reuzenstern is echter groter dan veel kleine soorten "echte" meeuwen. De dwergstern is kleiner dan de kleinste meeuw.

Biologie en gedrag[bewerken]

De meeste meeuwen, met name de soorten uit het geslacht Larus, zijn carnivoor en ze eten zowel aas als levende prooien. De prooidieren bestaan meestal uit krabben en visjes. Met uitzondering van de drieteenmeeuwen zijn meeuwen vogels van de kust en het binnenland die zelden ver op zee of in bossen te vinden zullen zijn. De grotere soorten krijgen na vier jaar hun volwassen verenkleed, bij de kleinere soorten is dit over het algemeen na twee jaar al het geval. De grootste soorten hebben een bijzonder hoge levensverwachting: er is een geval bekend van een zilvermeeuw die 49 jaar werd.

Meeuwen broeden in grote, drukke en lawaaierige kolonies. Ze leggen twee of drie gespikkelde eieren in een nest gemaakt van plantaardig materiaal. De jongen zijn nestvlieders; ze worden met donker gevlekt dons geboren en kunnen direct lopen.

Meeuwen (met name de grotere soorten) zijn vernuftige, nieuwsgierige en intelligente vogels. Ze spreiden complexe communicatiemethodes ten toon en hebben sterk ontwikkelde sociale structuren. Zo is in veel meeuwenkolonies defensief pestgedrag waar te nemen, waarmee potentiële vijanden op afstand worden gehouden. Sommige soorten, zoals de zilvermeeuw, hebben vaardigheden ontwikkeld om gereedschap te kunnen gebruiken. Vele soorten hebben zich op succesvolle wijze aangepast aan het menselijke milieu en zijn nu zeer algemeen in bewoonde gebieden. Andere soorten verkrijgen hun voedsel door middel van kleptoparasitisme.

Taxonomie[bewerken]

De taxonomie van meeuwen is erg ingewikkeld vanwege hun grote verspreidingsgebied en de veel voorkomende hybridisatie die leidt tot grote genetische spreiding tussen soorten. Sommige soorten werden wel als ringsoort beschouwd, maar door onderzoek uit 2004 wordt die hypothese in twijfel getrokken.[2] Tot voor kort werden de meeste soorten meeuwen bij het geslacht Larus ingedeeld, maar aan de hand van onderzoek aan mitochondriaal DNA is gebleken dat die indeling polyfyletisch is. Aangezien men binnen de hedendaagse taxononie zo veel mogelijk naar monofyletische taxa streeft, zijn de geslachten Ichthyaetus, Chroicocephalus, Leucophaeus, en Hydrocoloeus heropgericht.[3]

Hybridisatie tussen meeuwensoorten is een vrij algemeen verschijnsel, hoewel de frequentie afhangt van de specifiek betrokken soorten. Mede hierdoor is met name de taxonomie van de grote meeuwen uit het geslacht Larus zeer complex en er wordt ook wel aangenomen dat hybridisatie een rol kan hebben gespeeld bij de vorming van de diverse soorten.

In het dagelijks taalgebruik worden diverse meeuwensoorten ook wel aangeduid als 'zeemeeuw'. Deze term kan door de leek worden aangewend om een bepaalde algemene soort aan te duiden, maar heeft geen taxonomische status. In België en Nederland worden de kokmeeuw, zilvermeeuw en stormmeeuw het meest met deze naam aangeduid, aangezien die het meest algemeen zijn langs de kust.

Hieronder vind u een determinatietabel voor de meest voorkomende meeuwen aan de Nederlandse en Belgische kust.

Een determinatie tabel voor meeuwen.

Lijst van geslachten[bewerken]

(Volgens IOC World Bird List[1])

"Echte" meeuwen

Sterns

Afbeeldingen[bewerken]

Symboliek[bewerken]

De meeuw staat symbool voor vrijheid, maar ook voor zorgeloosheid, hoop en liefde. De NSB gebruikte het symbool van de meeuw in hun propaganda. Met name bij de jongerentak van de NSB, de Jeugdstorm, nam de meeuw een prominente plaats in. Tegenwoordig is de meeuw ook terug te vinden in het logo van de PVV (Partij Voor de Vrijheid). Een bekend (verfilmd) boek is dat van Richard Bach: Jonathan Livingstone Seagull. Het verhaal gaat over een meeuw die het vliegen op zich als een hoger doel gaat bezien en niet langer als iets functioneels. De meeuw is hier een metafoor voor de mens in de zoektocht naar het hogere.

Bereidingswijze[bewerken]

De meeuw wordt tegenwoordig nog nauwelijks gegeten. In de Middeleeuwen stond de meeuw echter wel vaak op het menu. Hij werd gekookt en vervolgens gevuld met veel kruiden zoals peper, saffraan en kaneel.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Gill, F., Wright, M. & Donsker, D. (2013). IOC World Bird Names (version 3.3). (en)
  2. Liebers, Dorit; de Knijff, Peter & Helbig, Andreas J. (2004): The herring gull complex is not a ring species. Proc. Roy. Soc. B 271(1542): 893-901. DOI:10.1098/rspb.2004.2679 volledig PDF-artikelelektronische bijlage
  3. Pons J.-M. ; Hassanin A. ; Crochet P.-A.(2005) Phylogenetic relationships within the Laridae (Charadriiformes: Aves) inferred from mitochondrial markers. Molecular phylogenetics and evolution 37(3):686-699.