Nacht van de Poëzie
De Nacht van de Poëzie - kortweg "De Nacht" - gold meer dan 25 jaar als het best bezochte podiumevenement van de Nederlandse letteren. De Nacht werd tot 2007 in maart gehouden in de grote zaal van Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht en trok doorgaans 2500 bezoekers. Door de verbouwing van het Muziekcentrum werd de Nacht in 2009 eenmalig overgeslagen. Met ingang van 2010, tot het nieuwe onderkomen van Vredenburg gereed zal zijn, wordt de Nacht gehouden in de Utrechtse Stadsschouwburg.
Naast de Utrechtse Nacht van de Poëzie zijn in recente jaren ook (kleinschalige) Nachten van de Poëzie georganiseerd in onder andere Willemstad, Delft, Mol (België) en op Texel.
[bewerken] Opzet
Een reeks van meestal tussen de twintig en dertig belangrijk geachte Nederlandse dichters treedt op: zowel toegankelijke als minder toegankelijke dichters, gevestigde namen en aankomend talent. Het evenement begint om 20.00 uur en eindigt meestal tegen 4.00 uur in de ochtend. In het kenmerkende, door architect Herman Hertzberger ontworpen gebouw met vele nisjes en hoekjes waren behalve deze dichterparade, gelijktijdig ook een boekenmarkt en een presentatie van kleine uitgevers, literaire tijdschriften en andere. In 2008 moest de boekenmarkt vervallen, omdat de tijdelijke locatie in Leidsche Rijn hiertoe geen mogelijkheden bood. In 2010 werd de boekenmarkt echter in ere hersteld in de nieuwe locatie, de Utrechtse Stadsschouwburg.
[bewerken] Historie
De eerste aanzet tot de Nacht van de Poëzie was waarschijnlijk "Poëzie in Carré", een legendarische avond die in 1966 door Simon Vinkenoog werd georganiseerd in Carré, Amsterdam. De avond was onder andere het debuut van de 21-jarige Jules Deelder. De eerste zogeheten "Nacht van de Poëzie" vond plaats in Vorst-Nationaal, in België. In 1975, 1980 en 1984 volgden een tweede, derde en vierde nacht; respectievelijk in Kortrijk, Vorst-Nationaal en Brussel. Tussendoor vond in het Concertgebouw in Amsterdam nog een mislukte reprise plaats van Poëzie in Carré. Vaak kwamen de dichter nauwelijks boven het boe-geroep uit. "Het ging er onwaarschijnlijk onprofessioneel aan toe" aldus dichter Tom Lanoye [1]. De eerste Utrechtse Nacht van de Poëzie vond plaats op zaterdag 23 november 1980 in Muziekcentrum Vredenburg. Die Nacht was bedoeld als een eenmalig evenement en maakte deel uit van de zogenaamde Belgisch-Nederlandse Tiendaagse. In februari 1982 werd een tweede editie georganiseerd. Sindsdien werd de Nacht een vast onderdeel van de agenda van Vredenburg. Drijvende kracht was lange tijd Anneke van Dijk, jarenlang bekend als "de moeder van de Nacht" [2]. De formule werd voortgezet met hoge bezoekersaantallen en veel aandacht van pers en media. In maart 2007 vond de Nacht voor de 27e en voorlopig laatste keer plaats volgens de oude formule. Nadat Anneke van Dijk in 2007 afscheid nam van Vredenburg en het muziekcentrum verwikkeld raakte in complicaties rond de verbouwing en directiewisselingen, raakte de Nacht in het slop. In 2008 werd de Nacht in verband met de verbouwing verhuisd naar Vredenburg Leidsche Rijn, een tijdelijke vervangende locatie, in de volksmond "De Rode Doos" geheten. De Nacht werd uitgesteld tot september, waarmee een jarenlange traditie was doorbroken. De boekenmarkt bleef achterwege en de hoeveelheid dichters werd teruggebracht tot 12. Het bezoekersaantal was laag: rond de 500 man. In 2009 werd de Nacht ingepland in december, maar in september afgelast. Vredenburg stelde "in ieder geval tot aan de oplevering van het Muziekpaleis, het nieuwe onderkomen van Vredenburg, geen Nacht meer te organiseren." Na een protestactie van diverse dichters[3] kwam Vredenburg terug op deze beslissing; de 29ste Nacht van de Poëzie vond plaats in de Stadsschouwburg van Utrecht op 18 september 2010. Vredenburg blijft de Nacht tot nader order jaarlijks organiseren in september op deze locatie, totdat het nieuwe onderkomen van Vredenburg gereed zal zijn.
[bewerken] Personen
Vooraanstaande dichters/schrijvers die in de Nacht optraden waren onder anderen Lucebert, Rutger Kopland, Hugo Claus, Harry Mulisch, Bernlef, Remco Campert, Anna Enquist, Cees Buddingh', Ingmar Heytze, Gerrit Komrij, Leo Vroman, Jan Wolkers, Fritzi Harmsen van Beek, Herman de Coninck, Jean Pierre Rawie, Johnny van Doorn, Jules Deelder, Gerrit Kouwenaar, Willem Jan Otten, Ilja Leonard Pfeijffer, Anneke Brassinga, Annie M.G. Schmidt, Bert Schierbeek, Neeltje Maria Min,Judith Herzberg en vele anderen. De entr'actes stonden op naam van onder andere de Zangeres Zonder Naam, Kamagurka en Ischa Meijer als De Dikke Man.
Anton Korteweg en Piet Piryns verzorgden jarenlang de presentatie van de Nacht. In 2007 werd Anton Korteweg vervangen door Menno Wigman - zodat dichter Korteweg eindelijk zelf eens kon voordragen in de Nacht. Piet Piryns werd in 2008 geëerd, omdat hij de Nacht voor de 25e keer presenteerde. Alexis de Roode vervulde in 2007 de rol van hekkensluiter en was daarmee de laatste dichter die in het oude Vredenburg optrad. De jonge dichter Maarten Das was in 2008 de laatste dichter in de "Rode Doos". De traditie van de Nacht van de Poëzie wil, dat de hekkensluiter het jaar daarop de Nacht mag openen. Voor deze rol wordt altijd een jonge, beginnende dichter gevraagd. Het leek er even op dat Das enkele jaren zou moeten wachten voor hij zijn recht kon uitoefenen. Dankzij de herstart in de Utrechtse Stadsschouwburg mocht Das, na wat oud-presentator Piet Piryns het 'schrikkeljaar' 2009 noemde, de 29ste Nacht op 18 september 2010 openen. De presentatie was in handen van Ingmar Heytze en Jeroen van Merwijk.
Noten
|
