Lucebert

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lucebert
Lucebert (1987)
Lucebert (1987)
Algemene informatie
Volledige naam Lubertus Jacobus Swaanswijk
Geboren 15 september 1924
Overleden 10 mei 1994
Land Nederland
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Alles van waarde is weerloos
citaat Lucebert op de gevel van een café in Gent
Beverwijk

Lucebert, pseudoniem van Lubertus Jacobus Swaanswijk, ( Amsterdam, 15 september 1924Alkmaar, 10 mei 1994 ) was een Nederlands dichter en schilder. Als dichter werd hij gezien als de voorman van de beweging van de Vijftigers, een progressieve groep dichters die na de Tweede Wereldoorlog begon te experimenteren met vorm en inhoud; als schilder was hij nauw betrokken bij de Amsterdams poot van de experimentele Cobra-groep.

Levensloop[bewerken]

Luceberts vader was huisschilder en had een eigen zaak. Luceberts tekentalent werd ontdekt na de ULO toen hij bij zijn vader begon te werken. Met een beurs ging hij een half jaar naar het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs in 1938. Daarna sloeg hij aan het zwerven. Toen hij in 1947 het aanbod van het Franciscanessenklooster in Heemskerk kreeg om voor kost en inwoning een enorme wandschildering te maken, ging hij daarmee akkoord. Omdat de zusters de wandschildering niet konden waarderen, hebben zij het geheel laten overschilderen met witte verf.

Hij maakte deel uit van verschillende dichterscollectieven, waaronder IPA, Contact en later de Cel Majakovski, met Gerrit Kouwenaar en Jan Elburg. Deze laatste, die verwees naar de Russische dichter Vladimir Majakovski, zou opgaan in de Experimentele Groep in Holland.

In 1949 trad Lucebert op als voorman van de Beweging van Vijftig of de Vijftigers, de groep experimentele dichters die destijds veel stof deed opwaaien. In 1949, ten tijde van de Politionele Acties, debuteerde hij met het gedicht Minnebrief aan onze gemartelde bruid Indonesia. De bundel Triangel in de jungle / de dieren der democratie, verscheen in 1951. Al snel werd hij gezien als de Keizer der Vijftigers.

In 1953 ontmoette hij in een café zijn toekomstige echtgenote, Tony Koek. Ze gingen in Bergen in Noord-Holland wonen en zouden onafscheidelijk blijven[1].

In de jaren zestig legde hij zich vooral toe op de beeldende kunst, die destijds 'figuratief-expressionistisch' genoemd werd. Zijn schilderwerk, dat vooral in het begin sterk beïnvloed was door Cobra, geeft blijk van een vrij pessimistisch wereldbeeld.

Vanaf 1981 brak met de bundel Oogsten in de dwaaltuin een nieuwe creatieve dichtperiode aan, waarin zijn poëzie zwarter en toch ook socialer was.

Lucebert overleed in 1994 op 69-jarige leeftijd in een ziekenhuis te Alkmaar. Hij liet zijn echtgenote, Tony Swaanswijk-Koek (1927-Bergen, 9 maart 2011), vijf kinderen en twaalf kleinkinderen achter.

Tegenwoordig wordt Lucebert beschouwd als één van de grootste Nederlandstalige dichters van de twintigste eeuw. De meeste van zijn gedichten zijn gebundeld in Gedichten 1948-1963, en recenter in Verzamelde Werken, 1e druk, september 2002.

Invloed[bewerken]

Bekend van hem is de dichtregel Alles van waarde is weerloos uit het gedicht De zeer oude zingt uit 1974. De zin staat sinds de jaren 80 (of eerder) nabij Station Rotterdam Blaak in grote neon-letters op de dakrand van de Willem de Kooning academie, inclusief zijn naam. Ook op de gevel van café Trefpunt in Gent staat de dichtregel.

Het gedicht Poëzie is kinderspel uit 1968 staat sinds november 1995 in zijn geheel op een muur van het gebouw van het Vlietlandcollege aan de Apollolaan in Leiden, in het kader van een 'muurgedichtenproject'.[2][3] Hij schreef ook een liedtekst voor de Zangeres Zonder Naam (Mary Servaes), namelijk De soldatenmoeder. Ook zijn gedicht Visser van ma yuan (1953) is erg bekend.

Prijzen[bewerken]

Werken[bewerken]

  • 1951 - Triangel in de jungle / de dieren der democratie
  • 1952 - Apocrief / de analphabetische naam
  • 1952 - De amsterdamse school
  • 1953 - Van de afgrond en de luchtmens
  • 1955 - Alfabel
  • 1957 - Amulet
  • 1959 - Val voor vliegengod
  • 1965 - Gedichten 1948-1963 (onder redactie van Simon Vinkenoog)
  • 1965 - Mooi uitzicht & andere kurioziteiten
  • 1972 - En morgen de hele wereld
  • 1974 - Verzamelde gedichten
  • 1974 - 'Ongebundelde gedichten'
  • 1981 - Oogsten in de dwaaltuin
  • 1982 - De moerasruiter uit het paradijs
  • 1989 - Troost de hysterische robot
  • 1993 - Na de helft van het leven
  • 1993 - Van de roerloze woelgeest
  • 1994 - Van de maltentige losbol
  • 2002 - Verzamelde gedichten
  • 2009 - Er is alles in de wereld (selectie door Ilja Leonard Pfeijffer)
  • 2011 - Unica (facsimile van 7 boekjes uit 1949-1951)
  • 2012 - Zij heeft haar naam vergeten

Musea[bewerken]

De werken van Lucebert zijn te zien in onder andere:

In 2006 schonk de Stichting Lucebert een collectie van ca. 200 schilderijen en 2000 werken op papier aan het rijk, in beheer bij het Instituut Collectie Nederland.

  • De tentoonstelling Lucebert (1924-1994) - Arbeiten auf Papier is in 2007 te zien geweest in de Kunstsammlungen der Veste Coburg.[4]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. NRC Handelsblad, 26-3-2011, p.55
  2. Lucebert. Poëzie is kinderspel
  3. Lucebert. Alles van waarde...
  4. (de) Porzellanikon. Kunstsammlungen der Veste Coburg