Pacificatie van Gent
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Pacificatie van Gent (ook: Bevrediging van Gent) is een op 8 november 1576 gesloten overeenkomst tussen de gewesten Holland en Zeeland, Willem van Oranje en hun bondgenoten uit de rest van de Nederlanden om zich aaneen te sluiten in een zogeheten Generale Unie. Dit politieke succes van Willem van Oranje was mogelijk dankzij de Spaanse Furie, de plundering op 4 november 1576 van Antwerpen door Spaanse soldaten die hun achterstallige soldij wilden aanvullen. Hierdoor was onder alle gezindten in de Lage Landen een sterk anti-Spaanse stemming ontstaan.
Inhoud |
[bewerken] Aanleiding
De pogingen van Filips II om het protestantisme te onderdrukken en om regering, rechtspraak en vooral belasting te hervormen en te centraliseren leidden tot een opstand in de Lage Landen. De Stadhouder van de Spaanse koning Willem van Nassau, prins van Oranje, liep over naar de opstandelingen. Hoewel er ook in het Zuiden veel wrevel tegen de koning was, begon de openlijke opstand in Holland (Den Briel op 1 april 1572) en Zeeland. Koning Filips II behaalde wel wat militaire successen, maar de opstand werd er niet mee bedwongen; hij ging bovendien bankroet aan de hoge kosten van de huurlingen. Dezen gingen in 1576 muiten wegens gebrek aan soldij, met name in Antwerpen; dit werd de Spaanse Furie genoemd. Gent werd door aanhangers van Oranje overgenomen en de Staten van Brabant riepen eigenhandig de Staten-Generaal bijeen. Met de Pacificatie van Gent (1576) sloten de Staten van Brabant, Vlaanderen, Artois en Henegouwen een overeenkomst met de Staten van Holland en Zeeland, en namen de Prins van Oranje aan als hun stadhouder.
[bewerken] Hoofdpunten
In de 'Pacificatie van Gent' werden de volgende afspraken gemaakt:
- De Spaanse Troepen dienden de Nederlanden te verlaten;
- De Staten-Generaal zou op eigen initiatief bij elkaar mogen komen en niet alleen op initiatief van de vorst;
- Er moest een amnestieregeling komen voor de opstandelingen;
- De oude privileges van de wereldlijke en kerkelijke instanties moesten worden hersteld (de erkenning van de koning van Spanje als soeverein stond niet ter discussie);
- Nederlandse edelen zouden moeten instaan voor het bestuur van de Nederlanden in plaats van Spanjaarden;
- Willem van Oranje zou als regeringsleider in de Nederlanden fungeren naast de landvoogd.
[bewerken] Vervolg
De godsdienstkwestie (wat te doen met de tegenstellingen tussen katholieken en protestanten) werd niet opgelost, maar doorgeschoven naar de eerste vergadering van de Staten-Generaal. De reden hiervoor was de interne verdeeldheid: de gewesten Holland en Zeeland werden overheerst door calvinisten, de overige gewesten waren nog grotendeels katholiek. In Friesland waren de Wederdopers, volgelingen van de Friese reformator Menno Simonsz, sterk vertegenwoordigd. Wel werd afgesproken dat tot een definitieve overeenkomst de beide geloven naast elkaar zouden moeten bestaan.
Het vredesverdrag werd bekrachtigd op 7 januari 1577 in Brussel door de Staten-Generaal van de Nederlanden. Deze Eerste Unie van Brussel hield in dat Zeeland en Holland, Buren en Bommel alleen het calvinisme werd toegestaan en in de andere gewesten alleen de katholieke godsdienst, maar de besturen mochten de calvinisten niet vervolgen. De prins van Oranje werd erkend als stadhouder van Holland en Zeeland.
De Pacificatie van Gent leek het grote ideaal van Willem van Oranje, nl. eenheid van de 17 gewesten van de Lage Landen op basis van godsdienstvrijheid, binnen handbereik te brengen. Al snel bleek dit ideaal niet haalbaar. Drie jaar later vielen de noordelijke en zuidelijke Nederlanden uiteen in de Unie van Utrecht (Nadere Unie) en de Unie van Atrecht.
[bewerken] Enkele van de ondertekenaars van de Pacificatie van Gent
- Elbertus Leoninus (eig. Elbert de Leeuw) (1519/1520 - 1598), Ned. rechtsgeleerde
- Paulus Buys (Pauwels Buis), heer van Vliet en Capelle (1531 - 1594), Ned. staatsman
- Filips van Marnix van Sint-Aldegonde (1540 - 1598)
- Andries de Jonghe, burgemeester van Middelburg
- Willem van Zuylen van Nyveldt, heer van Geraardsbergen
- Jan van der Linden (abt van Sinte Geertruyden tot Loven)
- Jan de Mol
- Jan de Pennantz
- Arnould van Dorp
- Quinten du Pretz
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
 |
Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Pacificatie van Gent op de Nederlandstalige Wikisource. |
