Aramide

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Technora)
Ga naar: navigatie, zoeken

Aramiden vormen een groep van polyamiden, die bereid worden uit aromatische monomeren.

Vezels gesponnen uit para-aramide hebben een bijzonder grote treksterkte, laag gewicht en kleine rek en ze zijn bestand tegen relatief hoge temperaturen. De treksterkte van para-aramidevezels is ongeveer 5 tot 8 keer zo hoog als die van staal bij gelijk gewicht. Aramiden werden voor het eerst in de jaren 1950 in de laboratoria van DuPont gesynthetiseerd. In 1964 synthetiseerde Stephanie Kwolek para-aramiden. De oplossing van dit polymeer vormde vloeibare kristallen (liquid crystals) waardoor uit deze oplossing zeer sterke vezels konden worden gesponnen. Naast DuPont heeft ook AKZO dit polymeer in die tijd weten te spinnen op laboratoriumschaal. Over de technische rechten is een jarenlange patentstrijd geweest tussen de beide firma's. Later in de jaren 1970 heeft AKZO dit product op de markt gebracht onder de naam Twaron, nu onderdeel van Teijin Aramid. Een andere para-aramide variant is Technora, ontwikkeld door Teijin in Japan en nu ook onderdeel van Teijin Aramid. Technora is ongeveer 10% sterker dan Twaron en Kevlar, maar niet geschikt voor kogelwerende vesten of asbestvervanging.

De handelsnamen die DuPont gebruikt zijn Kevlar (voor para-aramide) en Nomex (voor meta-aramide).

Para-aramide .... = waterstofbruggen tussen de ketens onderling

Chemisch gezien is aramide (eigenlijk polyaramide) verwant met nylon (polyamide). Specifiek is de aanwezigheid van een aromatische groep (benzeenring) in de keten waar bij nylon een enkelvoudige reeks koolstofatomen zit. De structuurformule van para-aramide is hiernaast weergegeven. Ook de waterstofbruggen tussen de ketens onderling zijn getoond. Deze zijn medeverantwoordelijk voor de grote sterkte van de vezel.

Gebruik en eigenschappen[bewerken]

Aramidevezels worden onder andere gebruikt in kogel- en scherfwerende vesten, sleep- en hijskabels, zeilen voor competitieboten, kano's en kajaks, brandwerende kleding, remvoeringen en sterke en lichte composieten. Het wordt ook gebruikt voor spullen voor extreme sporten, beschermende kleding voor dierenverzorgers, composiet voor vliegtuigen, lekvrije fietsbanden, bootzeilen, ter vervanging van asbest, soms in luidsprekers en recent ook in de bladen van modelhelikopters.

Meta-aramide wordt vooral gebruikt als hittebestendig textiel in brandwerende kleding.

Wanneer de polymeer gesponnen wordt, dan resulteert dat in een para-aramide met een enorme kracht die hitte- en snijbestendig is. Para-aramide draden corroderen niet en hun kracht wordt niet verzwakt door onderdompeling in water. De kracht om kogels te stoppen neemt echter wel af als de aramide nat is, tenzij deze speciaal waterbestendig gemaakt is.

Belangrijkste industriële toepassingen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

  • Dyneema (een andere supersterke vezel die echter niet op aramide gebaseerd is)