Ted van Lieshout

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ted van Lieshout
Ted van Lieshout.jpg
Algemene informatie
Volledige naam Theodorus Adrianus van Lieshout
Geboren 21 december 1955, Eindhoven
Land Vlag van Nederland Nederland
Werk
Jaren actief 1984 - heden
Uitgeverij Leopold
Dbnl-profiel
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Theodorus Adrianus (Ted) van Lieshout (Eindhoven, 21 december 1955) is een Nederlandse schrijver, dichter, scenarist en beeldend kunstenaar.

Biografie[bewerken]

Jeugd[bewerken]

Ted van Lieshout werd geboren op 21 december 1955 in Eindhoven en komt uit een gezin van twaalf kinderen. Hij verloor zijn vader op jonge leeftijd. Ook heeft hij in zijn jeugd een relatie gehad met een volwassen man. Hier vertelt hij over in het boek "Mijn Meneer" en in de documentaire Ik zal uw naam niet noemen, uitgezonden op 7 (herhaling op 12) februari 2012 in de documentairereeks 'Het uur van de wolf' bij de NTR.

Carrière[bewerken]

Op zijn negentiende ging Van Lieshout aan de kunstacademie te Amsterdam studeren. In datzelfde jaar werden er zes van zijn gedichten gepubliceerd in een debutantenbundel. Vijf jaar later ging hij aan de slag als gediplomeerd illustrator en grafisch ontwerper. Zijn werkzaamheden bestonden voornamelijk uit het ontwerpen van boekomslagen voor uitgeverijen en het maken van tekeningen voor kranten en tijdschriften. In 1984 verschenen zijn eerste gedichten en verhalen in "De Blauw Geruite Kiel", de kinderkrant van Vrij Nederland. Twee jaar later (1986) kwam hij met zijn eerste boeken op de proppen : de jeugdroman “Raafs Reizend Theater” (Van Goor) en de eerste dichtbundel “Van verdriet kun je grappige hoedjes vouwen” bij Leopold. Inmiddels heeft hij meer dan vijftig boeken geschreven, die meerdere malen bekroond werden.

Sinds 1984 schrijft Van Lieshout scènes en liedjes voor verschillende televisieprogramma’s zoals Sesamstraat en (van 1988 tot 2008) Het Klokhuis. Voor de NCRV schreef hij het hoorspel “Kabouters bestaan niet, tenzij ze bestaan”. Hij had een belangrijk schrijversaandeel in de NPS-serie "De Mankementenshow" en schreef mee aan de series "Vrienden voor het leven" en "De André van Duinshow". Voorts schreef hij de korte televisiefilms “Ben stout...” en “Toyboy”. Daarnaast schreef en bewerkte hij liedjes voor Jenny Arean, Karin Bloemen en Lenette van Dongen.

In 2004 en 2005 was Ted van Lieshout de vijfde Leonardo-hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg. Deze leerstoel, voor dubbeltalenten, werd eerder bekleed door Hugo Brandt Corstius, Rutger Kopland, Jan Terlouw en Leo Vroman.

In 2006 was hij gastcurator bij het Rotterdamse kindermuseum Villa Zebra, waarvoor hij de tentoonstelling "Bang Bootje" ontwierp.

In 2009 werd de driejaarlijkse Theo Thijssen-prijs (60.000 euro) aan hem toegekend voor zijn hele oeuvre.

De afgelopen jaren werkte hij mee aan drie voorstellingen van Muziektheatergezelschap MaxTak. Twee van de liedjes uit de voorstelling "Ik en de koningin" werden genomineerd voor de Willem Wilminkprijs voor het beste kinderlied. "Onberispelijk" won de prijs.

In 2012 kreeg hij een Zilveren Griffel en de Woutertje Pieterseprijs voor zijn innoverende dichtbundel "Driedelig paard". In dat jaar verscheen ook het eerste deel van de prentenboekenserie die hij maakt met illustrator Philip Hopman over een kleuter die een boerderij runt: "Boer Boris". In 2014 verschijnt het vierde deel: "Boer Boris wil geen feest!" Het tweede deel, "Boer Boris gaat naar zee", is Prentenboek van het Jaar 2015; het derde deel, "Boer Boris in de sneeuw", werd in 2014 onderscheiden met een Vlag & Wimpel.

Werk[bewerken]

Karakteristieken[bewerken]

Een typisch kenmerk van de gedichten van Ted van Lieshout, is dat ze herkenbaar overkomen. Ze handelen over dagelijkse dingen, maar hij weet ze door zijn schrijfstijl een speciale toets te geven. In het gedicht "Moeders" bijvoorbeeld, staat in de zevende versregel dat de ik - persoon zijn moeder 'voorbij elleboogt'. Op poëtische wijze zegt Van Lieshout hier dat het kind in tegenstelling tot zijn moeder vooruit wil gaan en niet wil blijven stilstaan bij de tijd. Typerend is tevens de melancholie. In zijn gedichten kijkt hij vaak terug naar vervlogen tijden. Deze jeugdherinneringen zijn herkenbaar voor zijn lezers. Iedereen kan zich wel een moment voor de geest halen zoals in het gedicht “Zomer”: een mooie dag aan zee als kleine jongen of meisje en zorgeloos genieten van de zon, de zee en het strand. Ted van Lieshout put veel inspiratie uit zijn eigen leven en er is dan ook een autobiografisch karakter te vinden in zijn gedichten. In de meeste gedichten zijn enjambementen en versbrekingen terug te vinden. Zij zorgen ervoor dat het gedicht in één vloeiende lijn kan gelezen worden. Typerend zijn vooral de tekeningen die men bij de gedichten kan terugvinden. Zij geven letterlijk of symbolisch de inhoud van het gedicht weer.

Publicaties[bewerken]

Naast kinder- en jeugdliteratuur schrijft Ted van Lieshout ook voor televisie en toneel. Enkele van zijn werken zijn vertaald in het Deens, Duits, Engels, Estlands, Frans, Italiaans, Koreaans, Noors, Spaans en Zweeds, en zijn tevens in enkele landen bekroond.

  • 1986 - Raafs reizend theater (Van Goor / 2e druk 1996)
  • 1986 - Van verdriet kun je grappige hoedjes vouwen (Leopold)
  • 1987 - Als ik geen naam had kwam ik in de Noordzee uit (Leopold)
  • 1987 - Luitje en de limonademoeder (Van Goor)
  • 1988 - Kaatje Koe (Zwijsen)
  • 1988 - Och, ik elleboog me er wel doorheen (Leopold / 3e druk 1988)
  • 1988 - De allerliefste jongen van de hele wereld (Van Goor)
  • 1989 - Kind te huur (Van Goor)
  • 1990 - Mijn botjes zijn bekleed met deftig vel (Leopold)
  • 1990 - Giel heeft een geheim (Zwijsen)
  • 1990 - Ik ben een held (Van Goor)
  • 1991 - Majlent : jongen in meisjesdagen (Van Goor)
  • 1992 - Het droevige leven van Weggedaantje Stippelmuis (Leopold)
  • 1992 - Wat drink je? O, pies! (Van Goor)
  • 1992 - Multiple noise (Leopold)
  • 1993 - De winkel van Wimper (Van Goor)
  • 1993 - Toen oma weg was (Zwijsen)
  • 1994 - Begin een torentje van niks : gedichten en tekeningen (Leopold)
  • 1995 - Herrie : klein voorleesboek over een grote schreeuwlelijk (Van Goor)
  • 1995 - Van, als & och : gedichten en tekeningen (Leopold)
  • 1996 - Mijn tuin, mijn tuin (Querido / 2e druk 1997)
  • 1996 - Gebr. (Van Goor / 5e druk 2002)
  • 1997 - Een lichtblauw kleurpotlood en een hollend huis (Leopold / 2e druk 1998)
  • 1998 - Stil leven : een tentoonstelling (SUN / 2e druk 1999)
  • 1999 - Zeer kleine liefde (Leopold)
  • 2000 - Het is een straf als je zo mooi moet zijn als ik (Leopold)
  • 2001 - Klein groen koffertje (Leopold)
  • 2002 - Papieren Museum 1: Heer Beeld, ik wil u niet ontrieven (Leopold)
  • 2003 - Luitje, Wimper & Pipet (Van Goor)
  • 2003 - Jij bent mijn mooiste landschap & 300 andere gedichten en tekeningen (Leopold)
  • 2004 - Papieren Museum 2: Ik schrijf men komt binnen (Leopold)
  • 2004 - Goochelaar! (Van Goor)
  • 2005 - Mama! Waar heb jij het geluk gelaten? : gedichten & prenten (Leopold)
  • 2006 - Ik en de koningin (Nieuw Amsterdam)
  • 2006 - Van Ansjovis tot Zwijntje (Leopold)
  • 2007 - 3 (Tel- en Kijkboek 3) (Nieuw Amsterdam)
  • 2007 - Papieren Museum 3: De engel met twee neuzen (Leopold)
  • 2008 - Twee ons liefde (Leopold)
  • 2008 - Kwam dat zien! Kwam dat zien! (redactie; Querido)
  • 2008 - Spin op sokken (Leopold)
  • 2008 - 4 (Tel- en Kijkboek 4) (Nieuw Amsterdam)
  • 2008 - Ik ben een held (herziene uitgave; Nieuw Amsterdam)
  • 2009 - Ik wil een naam van chocola (redactie; Querido)
  • 2009 - Hou van mij (Verzamelde Gedichten) (Leopold)
  • 2009 - 1 (Tel- en Kijkboek 1) (Nieuw Amsterdam)
  • 2009 - Koekjes! (CPNB)
  • 2009 - Gebr. (heruitgave; Nieuw Amsterdam)
  • 2009 - An Elephant Came By (Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds)
  • 2010 - Wie heeft hier met verf lopen smijten? (redactie; Querido)
  • 2010 - 2 (Tel- en Kijkboek 2) (Rijksmuseum / Nieuw Amsterdam / Gottmer)
  • 2010 - Sinterklaas Ahoi! (Leopold)
  • 2011 - Gebr. (heruitgave; Gottmer)
  • 2011 - Driedelig paard (Leopold)
  • 2011 - Het woordje liefde (MatchBoox)
  • 2011 - Vijf draken verslagen (redactie; Querido)
  • 2011 - Stil leven (heruitgave; Gottmer)
  • 2011 - Ik ben een held [deel 1 in de Ted van Lieshout Bibliotheek] (heruitgave; Gottmer)
  • 2011 - Ik ben een goochelaar [deel 2 in de Ted van Lieshout Bibliotheek] (heruitgave van "Goochelaar!"; Gottmer)
  • 2012 - Mijn meneer (Querido)
  • 2012 - Luitje en de limonademoeder [deel 3 in de Ted van Lieshout Bibliotheek] (heruitgave; Gottmer)
  • 2012 - Giel heeft een geheim [deel 4 in de Ted van Lieshout Bibliotheek] (heruitgave; Gottmer)
  • 2012 - Er zit een feest in mij! (redactie; Querido)
  • 2012 - Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder (Leopold)
  • 2012 - Boer Boris (Gottmer)
  • 2013 - De allerliefste jongen van de hele wereld [deel 5 in de Ted van Lieshout Bibliotheek] (heruitgave; Gottmer)
  • 2013 - Boer Boris gaat naar zee (Gottmer)
  • 2013 - Nu in handige meeneemverpakking (Querido)
  • 2013 - Boer Boris in de sneeuw (Gottmer)
  • 2014 - Het rijmt (Leopold)
  • 2014 - Herrie [deel 6 in de Ted van Lieshout Bibliotheek] (heruitgave; Gottmer)

Bekroningen[bewerken]

  • 1987 - Vlag en Wimpel (tekst) voor Van verdriet kun je grappige hoedjes vouwen.
  • 1989 - Vlag en Wimpel (tekst) voor De allerliefste jongen van de hele wereld
  • 1989 - Zilveren Griffel voor Och, ik elleboog me er wel doorheen
  • 1989 - Charlotte Köhler Stipendium (voor oeuvre)
  • 1991 - Zilveren Griffel voor Mijn botjes zijn bekleed met deftig vel
  • 1991 - Vlag en Wimpel (tekst) voor Ik ben een held
  • 1991 - Tip van de Nederlandse Kinderjury 6 t/m 9 jaar voor Ik ben een held
  • 1994 - Vlag en Wimpel (tekst) voor Toen oma weg was
  • 1995 - Gouden Griffel voor Begin een torentje van niks : gedichten en tekeningen
  • 1997 - Zilveren Zoen voor Gebr.
  • 1997 - Zilveren Griffel voor Mijn tuin, mijn tuin
  • 1999 - Zilveren Zoen voor Stil leven : een tentoonstelling
  • 1999 - Deutscher Jugendliteraturpreis (jeugdboek) voor Gebr.
  • 2001 - Nienke van Hichtumprijs voor Zeer kleine liefde
  • 2003 - Nominatie Gouden Uil voor Papieren Museum 1
  • 2006 - Zilveren Griffel voor Mama! Waar heb jij het geluk gelaten?
  • 2007 - Nominatie Gouden Uil voor Van Ansjovis tot Zwijntje
  • 2009 - Pluim van de maand voor Spin op sokken
  • 2009 - Theo Thijssen-prijs (staatsprijs voor oeuvre)
  • 2009 - Zilveren Griffel voor Spin op sokken
  • 2010 - Zilveren Griffel voor Hou van mij
  • 2010 - Vlag en Wimpel (samenstelling) voor Ik wil een naam van chocola
  • 2010 - Leesgoedprijs
  • 2010 - Willem Wilminkprijs voor Onberispelijk (lied uit de theatervoorstelling: Ik en de koningin)
  • 2012 - Woutertje Pieterse Prijs voor Driedelig paard
  • 2012 - Zilveren Griffel voor Driedelig paard
  • 2012 - Vlag en Wimpel (samenstelling) voor Vijf draken verslagen
  • 2014 - Nominatie Hans Christian Andersen Award (internationale oeuvreprijs)
  • 2014 - Prentenboek van het Jaar 2015: Boer Boris gaat naar zee
  • 2014 - Nominatie de Gouden Poëziemedaille voor Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder
  • 2014 - Poëziester voor Joris Jan Bas uit: Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder
  • 2014 - Vlag en Wimpel voor Boer Boris in de sneeuw

Trivia[bewerken]

Van Van Lieshouts jeugdboek 'Gebr.' zijn ongeveer tien theatervoorstellingen gemaakt, waaronder Broers van de Vlaamse muziek/theater-groep De eilandverkaveling en Gebr. van de Rotterdamse Schouwburg. De laatste bewerking was Bruder (2008) van de Duitse poppenspeler Christian Glötzner.

'Koekjes!' bereikte de eerste plaats in de CPNB Bestseller Top 60 in oktober 2009. 'Mijn meneer' stond in 2012 eveneens in de top 60. Over de totstandkoming van dit boek maakte Arno Kranenborg de documentaire 'Ik zal uw naam niet noemen', die werd uitgezonden in 2012 door de NTR in het kader van de serie 'Het uur van de wolf'. In die documentaire zíngt Van Lieshout.

'Boer Boris gaat naar zee', het tweede deel van de serie boeken van Van Lieshout & Philip Hopman over een klein jongetje dat een boerderij draaiend houdt, is gekozen tot Prentenboek van het Jaar. Tijdens de Nationale Voorleesdagen van januari 2015 staat dit boek in de aandacht.

Externe links[bewerken]