Sesamstraat

Sesamstraat
Taal	Nederlands
Gerelateerde series	Sesame Street
Uitzendingen
Start	4 januari 1976
Seizoenen	36
Zender(s)	NTR
Portaal    Media

Sesamstraat is een Nederlandse bewerking van de Amerikaanse kinderserie Sesame Street.

Geschiedenis

Op 10 november 1969 begon in de Verenigde Staten Sesame Street: een educatief programma dat kinderen in achterstandswijken spelenderwijs van hun leerachterstand wilde afhelpen.

Dolph Kohnstamm publiceerde in maart 1970 een artikel in Vrij Nederland over de effecten die Sesame Street ook in Nederland zou kunnen hebben. Op 11 juni 1972 werd er als proef een aflevering van de Amerikaanse versie in Nederland uitgezonden, voorzien van commentaar door onder anderen Dick Bruna en Thijs Chanowski.

In 1974 werd door de VARA een proefaflevering gemaakt van de Nederlandse versie, die de (werk)titel Sesamplein meekreeg, met een echt plein als decor. Sesamplein ging uiteindelijk niet door, omdat de NOS en de toenmalige BRT besloten hadden het programma samen te maken. Op 4 januari 1976 werd de eerste reguliere Nederlands-Vlaamse versie van Sesamstraat uitgezonden. De proefaflevering werd op 3 januari 1996 uiteindelijk toch nog uitgezonden en wel ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan van Sesamstraat. Dat jaar werd ook een speciale verjaardagsaflevering gemaakt.

Sesamstraat was jarenlang een samenwerkingsproject van de NOS en de BRT, omdat het maken van het programma voor alleen de NOS of de BRT te duur was, mede door de rechten die afgedragen moesten worden aan Children's Television Workshop in New York. Van alle acteurs is de Vlaamse Sien Diels het langst aan het programma verbonden: zij speelt al vanaf het begin mee en anno 2012 nog altijd.

Indeling programma

Het Nederlandse programma begint tegenwoordig met een scène in de straat met het fantasiebeest Tommie (stem en spel: Bert Plagman), de muis Ieniemienie (stem en spel: Catherine van Woerden), de vogel Pino (stem en spel: Renée Menschaar) en/of het biggetje Purk (stem en spel: Judith Broersen) aangevuld met menselijke personages. In deze beginscène komen zaken als sociale omgang aan bod, bijvoorbeeld eerlijk delen, ruzie, vriendschap en verdriet.

De Nederlandse filmpjes worden afgewisseld met nagesynchroniseerde Amerikaanse tekenfilmpjes waarin letters en cijfers geleerd worden en filmpjes met poppen van Jim Henson, beter bekend als de Muppets. Belangrijk onderdeel is ook de belevenissen van Amerikaanse Muppets zoals Bert en Ernie. Het programma bestaat voor 40% uit Amerikaanse items en 60% uit Nederlandse. Er zijn ruim 30 Nederlandse schrijvers die hun bijdrage leveren aan het programma in de vorm van scenario's voor straatscènes, gedichten, liedteksten en voorleesverhalen. De liedjes gezongen door de Nederlandse personages worden gecomponeerd door Henny Vrienten (Tot 1999 was Harry Bannink hiervoor verantwoordelijk). Het programma wordt meestal afgesloten door een van de Sesamstraat-acteurs die een verhaaltje voorleest voor een klein groepje kinderen.

In de jaren tachtig was er ook met enige regelmaat een optreden van een Nederlandse band in Sesamstraat, die kinderliedjes ten gehore bracht. Onder meer Klein Orkest en Circus Custers gaven acte de présence.

In oktober 2007 werd bekendgemaakt dat Sesamstraat er in september 2008 twee nieuwe bewoners bij zou krijgen. De personages Angsthaas en Stuntkip kwamen de familie in de bekendste straat van Nederland vergezellen. Er was ruimte voor meer bewoners, omdat de duur van het programma werd verlengd van 15 naar 25 minuten. Het zou een jaar duren voor Angsthaas en Stuntkip daadwerkelijk op de buis te zien waren, omdat het tijd vergde om de types te ontwikkelen. Het tweetal werd bedacht door de Nederlandse schrijvers van Sesamstraat, maar de poppen die worden gebruikt komen uit de stal van Jim Henson.

Terugkerende onderdelen

Tegenwoordig heeft Sesamstraat een aantal onderdelen die vaker terugkeren:

Hedendaags

• Ben ik het?

Arjan heeft een foto van een van de bewoners van Sesamstraat. De anderen proberen door middel van vragen als "Is het een meneer?" en "Heeft die persoon zwart haar?" uit te vinden wie het is.

• Ieniemienies knutselclub

Ieniemienie knutselt samen met een aantal anderen iets in elkaar.

• De vraag van vandaag

Iemand uit Sesamstraat stelt de kijker een meerkeuzevraag over een van de Nederlandse scènes, bijvoorbeeld "Was de bal waarmee Tommie speelde geel, blauw of rood?"

Niet meer terugkerende onderdelen

• Koken met Rik

Rik maakt een eenvoudig gerecht klaar voor een klant. Tommie is zijn assistent en stelt altijd eerst een boterham met pindakaas voor, maar Rik is vastberaden een gerecht te maken. Als dat gerecht dan klaar is, blijkt dat de klant het niet goed vindt. Zonder dat Rik hem kan tegenhouden, geeft Tommie de klant een boterham met pindakaas, die hij zich goed laat smaken. Rik heeft dus voor niets zijn best gedaan.

• Het wiel van geluk

De spelshow uit Sesamstraat, gepresenteerd door Paula. Op het wiel liggen de letters van het alfabet en tweemaal de bonus. Wanneer de kandidaten uitkomen op de bonus winnen zij een extra prijs. Er moet een woord van drie letters worden gevonden, dit is altijd een voorwerp uit de winkel. De bedoeling is dat de twee kandidaten het woord maken door het rad op de drie letters te draaien.

• Alle cijfers zwemmen in het water

Deze spelshow werd gepresenteerd door Tommie. Ieniemienie was zijn assistent en Pino vormde het zogenoemde huisorkest. De kandidaat was degene met de betreffende letter of cijfer onder zijn stoel. In het cijfer- en lettermeer zwom een cijfer of letter die door de kandidaat moest worden geraden.

Rel rond het uitzenduur

Op dit moment wordt Sesamstraat rond 17.30 uur uitgezonden, en er is een voornemen dit te vervroegen naar 17.00 uur. Dat zou volgens de medewerkers van dit educatieve kinderprogramma anders moeten. Vroeger werd Sesamstraat namelijk om 18.30 uitgezonden. Na etenstijd, en voor bedtijd. Daar is ook een stereotiepe opvoedersuitspraak uit voortgekomen: "Eerst Sesamstraat, dan naar bed". Dat is nu niet meer zo. Veel ouders zijn om vijf uur nog op hun werk, of staan in de keuken. Deze mensen kunnen niet meer met hun kind kijken naar het programma. De kijkcijfers zijn mede hierdoor de laatste jaren sterk gezakt, momenteel kijken er nog 30 à 40.000 mensen.

Er ontstond in april 2009 enig protest tegen het vroege uitzendtijdstip, zo werd een speciale website opgezet en Aart Staartjes dreigde met opstappen als het tijdstip niet gewijzigd zou worden. Toen Staartjes besefte dat er niets zou veranderen, heeft hij besloten om toch te blijven. Hij realiseerde zich dat het voor hem een te groot gemis zou zijn en verklaarde liever laf te zijn dan het programma te moeten missen.

Opnames

In ongeveer zes weken per jaar wordt al het materiaal voor 120 afleveringen opgenomen in studio 2 van het Mediapark in Hilversum. Daarna wordt het decor weer opgeborgen om de studio voor andere programma's te gebruiken. Vaak vragen bezoekers (met kinderen) of ze de straat kunnen bezichtigen, maar aan zo'n verzoek kan dus niet worden voldaan. De afleveringen worden gedurende het jaar drie maal bij Z@ppelin vertoond. De thema-afleveringen, voor bijvoorbeeld Sinterklaas, komen slechts één keer op televisie.

Sesamstraat-acteurs

De meeste acteurs spelen onder hun eigen voornaam. Dus Lot Lohr speelt de rol van Lot en Frank Groothof speelt de rol van Frank.

• Elvan Akyıldız (1997-heden)
• Joeki Broedelet (1988-1990)
• Sien Diels (1976-heden)
• Joyce Clements (1980-1981)
• Mamoun Elyounoussi (2006-heden)
• Lex Goudsmit (1984-1999)
• Frank Groothof (1983-heden)
• Gerda Havertong (1984-heden)

• Piet Hendriks (1976-1984)
• Annet van Heusden (1976-1981)
• Rik Hoogendoorn (1992-2007)
• Rudy Kuhn (1980-1985)
• Gerard Kuster (1982-1987)
• Lot Lohr (1988-heden)
• Esther Prins (1984-1987)

• Paula Sleyp (1982-2010)
• Arjan Smit (2008-heden)
• Aart Staartjes (1984-heden)
• Hakim Traïdia (1985-heden)
• Mieke Verstraete (Magda) (1978-1982)
• Martin van Waardenberg (Buurman Baasje) (2002-heden)

Bekende poppen

Zie de lijst van Muppets voor een uitgebreider overzicht

Amerikaans (met Nederlandse stemmen)

• Abby Cadabby
• Bert en Ernie
• Don Music
• Elmo
• Graaf Tel
• Grover
• Harry Monster
• Henk Glimlach
• Jipjips
• Kermit de Kikker
• Koekiemonster
• Miesje Mooi

• Mumford
• Oscar
• Professor Nobel Prijs
• Roosevelt Jopie
• Rosita
• Sherlock Humburg
• Simon Sound
• Teevee Monster
• Tweekoppig Monster
• Vergeetachtige Jan
• Zoë

Nederlands

• Angsthaas en Stuntkip
• Ieniemienie
• Pino
• Purk
• Tommie
• Troel

Duetten

Sinds 2009 zingen de Sesamstraatbewoners af en toe samen met Bekende Nederlanders. Deze speciale gastrollen zijn dan te zien op donderdag- of vrijdagavond. De meeste nummers komen van het originele Sesamstraatalbum "Vriendjes Voor Altijd", andere nummers zijn niet te vinden op uitgebrachte albums of zijn speciaal voor het duet geschreven. Sinds november 2010 zijn er ook duetten te zien met Bekende Vlamingen.

Uitzending	BN'er / BV	Sesamstraatbewoner	Lied	Album
29 oktober 2009	Edsilia Rombley	Pino	Stoepkrijt	Vriendjes Voor Altijd
6 november 2009	Ernst Daniël Smid	Ieniemienie	Zing Mij Maar Na	Onbekend
12 november 2009	Willeke Alberti	Ieniemienie	De Boom	Vriendjes Voor Altijd
20 november 2009	Huub van der Lubbe	Tommie	Trappetje Naar De Maan	Onbekend
27 november 2009	Trijntje Oosterhuis	Ieniemienie	Zeg Zal Ik Je Eens Even Wat Vertellen	Vriendjes Voor Altijd
3 december 2009	Guus Meeuwis	Pino	Goudvis	Onbekend
11 december 2009	Hind	Pino	Ik Weet Heus Wel Waar Ik Woon	Vriendjes Voor Altijd
18 december 2009	André van Duin	Pino	Mijn Achterkant	Vriendjes Voor Altijd
8 januari 2010	Pete Philly	Tommie	Onder Mijn Bed	Vriendjes Voor Altijd
15 januari 2010	Nick & Simon	Tommie	Kop In De Wolken	Onbekend
29 januari 2010	Alain Clark	Tommie	Ik Moet In Bad	Vriendjes Voor Altijd
7 november 2010	Wouter Hamel	Ieniemienie	Om De Beurt	Onbekend
14 oktober 2011	Acda en De Munnik	Pino	Laten We Schuilen	Onbekend
7 november 2011	Waylon	Tommie	Morgen Ben Ik Jarig	Onbekend

Trivia

Over het programma

• Tijdens de opnames met de poppen is er altijd een reservepop aanwezig, voor het geval er iets misgaat.
• De Sesamstraat bestaat echt, namelijk in Almere, Enschede en Nijmegen. In Duitsland en Oostenrijk komt de naam Sesamstraße minstens acht keer voor.
• Madurodam organiseerde in 2008 en 2009 de expositie 'Sesamstraat in Madurodam'.
• Uit een onderzoek door de VARA is gebleken, dat de gemiddelde leeftijd van de kijkers 49 jaar is.
• Op 19 september 2010 is de theatershow 'Het mooiste van Sesamstraat' in première gegaan. De voorstelling toerde tot eind januari 2011 langs de theaters.
• In 2010 won Sesamstraat na twee keer eerder te zijn genomineerd de Gouden Stuiver voor beste kinderprogramma.
• In 2011 ontstond er ophef toen de jaarlijkse aflevering met Sinterklaas geschrapt werd door de NPO.

Over de acteurs

• Aart Staartjes wordt vaak "meneer Aart" genoemd. Hij draagt een bruin pak met een ridderorde, heeft vaak wat te klagen en kan slecht tegen zijn verlies.
• Martin van Waardenberg heet in de serie "Buurman Baasje", een bijnaam die Tommie de boze buurman uit de Maanzaadstraat gaf toen deze tegen hem zei: "Zeg baasje, kun jij even stoppen met dat lawaai?".
• Mieke Verstraete speelde Magda, de zuster van Piet (Hendriks).
• Gerda Havertong speelt tegenwoordig vaker de rol van Peetje, haar zus, die overduidelijk Surinaams is qua kleding en accent.
• Paula Sleyp heeft een tijdje De Barones gespeeld, een in het paars grijsgeklede dame met een Frans accent, ze noemde Meneer Aart stoïcijns Monsieur Baart.
• Rik Hoogendoorn werd in 2007 uit de serie gezet vanwege een conflict met de NPS over de herhalingen en het geld dat de acteurs daarvoor krijgen.

Externe links

• Officiële website
• (en)  Sesamstraat in de Internet Movie Database

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Wikiquote

Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Sesamstraat.

Televisieprogramma's van de NPS

Andere Tijden · De Flat van Ali B · De Meiden van Halal · De school van Prem · Dichtbij Nederland · Dunya & Desie · Groot Dictee der Nederlandse Taal · Groot Kinderdictee der Nederlandse Taal · Het Klokhuis · Het uur van de wolf · Holland Doc · Kunststof TV · Met het mes op tafel · NOVA* · Pauw & Witteman*** · Premtime · Raymann is Laat · Sesamstraat · Sinterklaasjournaal · Stellenbosch** · Waltz** · Zembla *: In samenwerking met VARA en NOS       **: In samenwerking met VARA en VPRO       ***: In samenwerking met VARA

Sesamstraat

Acteurs: Elvan Akyıldız · Joekie Broedelet · Joyce Clements · Sien Diels · Mamoun Elyounoussi · Lex Goudsmit · Frank Groothof · Gerda Havertong (Peetje) · Piet Hendriks · Annet van Heusden · Rik Hoogendoorn · Rudy Kuhn · Gerard Kuster · Lot Lohr · Esther Prins · Paula Sleyp · Arjan Smit · Aart Staartjes · Hakim Traïdia · Mieke Verstraete (Magda) · Martin van Waardenberg (Buurman Baasje) Poppenspelers: Lindai Boogerman · Marijke Boon · Judith Broersen · Leo Dijkgraaf · Dirk Grijspeirt · Jogchem Jalink · Theo Joling · Marike Koek · Eric-Jan Lens · Stef van der Linden · Erik J. Meijer · Renée Menschaar · Leo Petersen · Bert Plagman · Martin Pragt · Catherine van Woerden · Daphne Zandberg Poppenspelers: Fran Brill · Leslie Carrara · Kevin Clash · Jim Henson · Richard Hunt · Eric Jacobson · Jerry Nelson · Frank Oz · Martin P. Robinson · David Rudman · Caroll Spinney · Steve Whitmire Personages: Angsthaas en Stuntkip · Ieniemienie · Mano · Pino · Purk · Tommie · Troel Personages: Abby Caddaby · Bert en Ernie · Big Bird · Don Music · Elmo · Graaf Tel · Grover · Harry Monster · Henk Glimlach · Jipjips · Kermit de Kikker · Koekiemonster · Miesje Mooi · Mumford · Oscar · Roosevelt Jopie · Rosita · Sherlock Humburg · Simon Sound · Snuffleupagus · Teevee Monster · Tweekoppig Monster · Vergeetachtige Jan · Zoë Nasynchronisatie: Marjolein Algera · Doris Baaten · Bram Bart · Hein Boele · Hans Boskamp · Bill van Dijk · Paul Haenen · Hans Hoekman · Hellen Huisman · Alfred Lagarde · Lucie de Lange · Stan Limburg · Maria Lindes · Fred Meijer · Hero Muller · Reinder van der Naalt · Cees van Oyen · Peter Piekos · Dick Poons · Sjef Poort · Edward Reekers · Wim T. Schippers · Marlies Somers · Peggy Vrijens · Olaf Wijnants

De Muppets en andere Jim Henson-projecten