Zuidelijke boomklipdas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zuidelijke boomklipdas
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2008)
Dendrohyrax arboreus
Dendrohyrax arboreus
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Mammalia (Zoogdieren)
Orde: Hyracoidea (Klipdasachtigen)
Familie: Procaviidae (Klipdassen)
Geslacht: Dendrohyrax (Boomklipdassen)
Soort
Dendrohyrax arboreus
(A. Smith, 1827)
Zuidelijke boomklipdas op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Zoogdieren

De zuidelijke boomklipdas of savanneklipdas (Dendrohyrax arboreus) is een klipdas uit zuidelijk en oostelijk Afrika. Het is een van de twee soorten boomklipdassen (Dendrohyrax). De andere soort is de westelijke boomklipdas (Dendrohyrax dorsalis) uit West- en Centraal-Afrika.

Kenmerken[bewerken]

De zuidelijke boomklipdas heeft een rond lichaam met een korte staart. De poten zijn kort en slank. Op de voeten zitten speciale, aan het leven in bomen aangepaste voetkussentjes. De kop is kort en puntig, met afgeronde oren en grote, donkere ogen. De vacht is dicht en zacht, en bleek grijzig bruin tot donkerbruin van kleur. Op de rug zit een kale plek, die 20 tot 40 millimeter lang is. De haren langs deze plek zijn roomwit van kleur, meer oranjerood in D.a. validus. De buik is gelig wit en de randen van de oren en lippen zijn witachtig van kleur. Ook de wenkbrauwen zijn lichter van kleur dan de rest van de vacht. De stijve tastharen zijn grijs. Het zicht, reukzin en gehoor zijn scherp.

De zuidelijke boomklipdas wordt 40 tot 70 centimeter lang en 1,5 tot 4,5 kilogram zwaar. Het staartje is 1 tot 3 centimeter lang.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

De zuidelijke boomklipdas leeft in bossen, van vochtige, met acacia's begroeide boomsavannes tot regenwouden, en in bergen tot in de afroalpiene weiden, op een hoogte van 4500 meter. Hij komt voor in Oost- en Zuidoost-Afrika, van Zuid-Soedan en Kenia tot het oosten van de Kaap (Zuid-Afrika). Ook op Zanzibar en Pemba komt hij voor. Het is een goede klimmer en beweegt zich met gemak door de bomen en struiken.

Leefwijze[bewerken]

De zuidelijke boomklipdas leeft solitair of in paren in een territorium. Hij is voornamelijk in de schemering en 's nachts actief; overdag schuilt hij in een nest in een boomholte, tussen dichte takken of tussen de wortels. Dieren die hoog in het Ruwenzori-gebergte leven, boven de boomgrens, zijn meer overdag actief en leven in kolonies tussen de rotsen. Zij rusten ook niet in een boomholte, maar in een rotsspleet. Om zijn aanwezigheid kenbaar te maken aan andere klipdassen, roept de zuidelijke boomklipdas geregeld gedurende de nacht. De roep is vrij luid bestaat uit een serie van grommen en piepen, die oplopen tot hoge schreeuwen en krijsen.

Één tot drie jongen worden geboren na een draagtijd van zeven à acht maanden.

De boomklipdas leeft van bladeren (liefst aromatische), vruchten, twijgen, schors en scheuten, die hij in de boomkruin vindt. Soms eet hij ook grotere insecten, hagedissen en vogeleieren. De boomklipdas komt soms ook op de grond om grassen, kruiden en varens te eten. Boven de boomgrens voedt hij zich voornamelijk met grassen en zeggen. Zelf valt de boomklipdas ten prooi aan grote uilen en kleine, nachtactieve katachtigen. Ook mensen vangen het dier, voor het huid en het vlees.

Ondersoorten[bewerken]

Er zijn verscheidene ondersoorten. Één daarvan, de oostelijke boomklipdas of bergklipdas (Dendrohyrax arboreus validus), wordt door veel onderzoekers als een aparte soort beschouwd. Deze ondersoort leeft op de eilanden Zanzibar en Pemba, langs de kust van Kenia en in Oost-Afrikaanse berggebieden als Usambara en rond de Kilimanjaro. Een andere ondersoort is Dendrohyras arboreus ruwenzorii uit de berggebieden van West-Oeganda en Oost-Congo. De Zuid-Afrikaanse subpopulatie wordt als kwetsbaar beschouwd, evenals de oostelijke boomklipdas.

Bronnen, noten en/of referenties