Belediging

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een belediging is een krenkende uiting die iemands eer en goede naam kan aantasten.

Definitie[bewerken]

Er zijn twee soorten beledigingen. De bedoelde en onbedoelde belediging (ook wel blunder, flater of faux pas genoemd). Zich beledigd voelen is dan ook een subjectieve ervaring, want niet iedereen zal zich even snel aangevallen of vernederd voelen. Ook zijn er culturele, religieuze en nationale verschillen. In een kerk ziet men het als beledigend wanneer een man een hoed ophoudt, terwijl het in een synagoge net andersom is.

De meeste beledigingen gebeuren verbaal door scheldwoorden te gebruiken of iemand met iets negatiefs te vergelijken. Gezichtsuitdrukkingen of gebaren kunnen echter ook als belediging worden opgevat. Iets doen of juist nalaten kan ook een belediging vormen. Het negeren van een aangeboden handdruk is bijvoorbeeld in de meeste westerse landen een zware belediging. Een belediging kan door een individu worden opgevat als zodanig, maar ook door een groep. Zo kan bijvoorbeeld een groep mensen die in een bepaalde religie geloven, beledigd zijn of zich beledigd voelen door uitingen van andersdenkenden. In tegenstelling tot de persoonlijke belediging lenen echte en vermeende groepsbeledigingen zich goed voor politieke doeleinden.

Iemand beledigen wordt meestal als vrij onbeleefd en onvolwassen beschouwd. Kinderen zijn meer geneigd iemand (on)bedoeld te beledigen doordat zij veel rechtlijniger en minder geremd zijn. Ze missen nog inlevingsvermogen en zijn erg impulsief. Er wordt van ouders verwacht dat ze hun kinderen daarom tact en beleefdheid meegeven.

Beledigingen kunnen hun doel voorbij streven wanneer het doelwit op zijn beurt de belediger voor schut zet. Nog effectiever is onverstoorbaar blijven bij de belediging. Sommige mensen gebruiken zelfspot om beledigingen voor te zijn. Anderen maken van hun negatieve bijnaam een geuzennaam.

Situatie in Nederland[bewerken]

De volgende gevallen zijn afzonderlijk strafbaar gesteld in artikel 267:

  • belediging van een openbare instelling
  • belediging van een ambtenaar tijdens of wegens de rechtmatige uitoefening van zijn functie: de Hoge Raad heeft op 22 september 2009 geoordeeld dat uitlatingen van de woorden "sukkels", "klootzakken", "losers" en "kankerlijers" tegenover het openbaar gezag onder omstandigheden beledigend en dus strafbaar zijn (zie HR 22 september 2009, LJN BI5623).
  • belediging van een lid van de regering van een bevriende staat.

Belediging van de Koning(in) en directe familie, ook bekend als majesteitsschennis, is strafbaar via artikelen 111-113 WvS.

Gewone belediging kan alleen worden vervolgd door justitie als het slachtoffer bij de politie aangifte doet.

Situatie in België[bewerken]

Er wordt het onderscheid gemaakt tussen beledigingen door woorden en beledigingen door daden, geschriften, prenten of zinnebeelden. In beide gevallen moet er sprake zijn van openbaarheid of getuigen (artikel 444 Strafwetboek).

De belediging door woorden buiten de omstandigheden van openbaarheid werd eveneens bestraft. Dit artikel werd echter in 2004 afgeschaft en is dan ook niet meer strafbaar.[1]

Belgische Wet
Wet(boek): Strafwetboek
Artikel: 484
Omschrijving:

Hij die hetzij door daden, hetzij door geschriften, prenten of zinnebeelden iemand beledigt in een van de omstandigheden in artikel 444 bepaald, wordt gestraft met gevangenisstraf van acht dagen tot twee maanden en met geldboete van zesentwintig [euro] tot vijfhonderd [euro] of met een van die straffen alleen.
Met dezelfde straffen wordt gestraft hij die, in een van de omstandigheden in artikel 444 bepaald, iemand die drager is van het openbaar gezag of van de openbare macht of die met een openbare hoedanigheid is bekleed, door woorden beledigt in zijn hoedanigheid of wegens zijn bediening.

Soorten beledigingen[bewerken]

Mondelinge beledigingen[bewerken]

  • Scheldwoorden: hufter, kneus, mispunt, trut, kenau etc.;
    • Scheldwoorden met betrekking tot seksuele geaardheid: flikker, pot;
    • Seksueel getinte scheldwoorden: kutwijf, lul, slet, etc.;
    • Geslachtsdelen en lichaamsvloeistoffen: asshole (aarsgat), etter, snotneus, pisvlek, schijterd;
    • Scheldwoorden over het uiterlijk: puistenkop, brillenjood, flapoor, kaalkop, lelijkerd, Quasimodo, vetzak, spriet;
    • Scheldwoorden die incompetentie suggereren: zondagsrijder, klungel, sukkel, knoeier, fee-burner, geldverspiller;
    • Scheldwoorden die een lage intelligentie suggereren: domkop, stomkop, (rand)debiel, imbeciel, mongool, idioot, zakkenwasser;
    • Etnisch gerichte scheldwoorden: kut-Marokkaan, mof, kankerhollander, kaaskop, Vlaams boertje, geitenneuker, nazi, spaghettivreter, tacovreter, zandneger, hoofddoek, bleekneus;
    • Vergelijking met dieren, in het bijzonder wanneer dit dier binnen de eigen culturele invloedssfeer met negatieve connotaties is bezet: in de westerse wereld bijvoorbeeld de aap, en in de moslimwereld onreine dieren als het varken of de hond;
    • Vergelijking met bepaalde gedemoniseerde categorieën personen: fascist, nazi, pedofiel, dierenbeul, (kinder)moordenaar, fraudeur, dief, terrorist, junkie, bedrieger, valsspeler. Ook vergelijking met een gedemoniseerde man of vrouw komen vaak voor: Adolf Hitler, Marc Dutroux, Jack the Ripper, Jozef Stalin, Satan;
  • Het beledigen van andermans familie, met name de moeder;
  • Men voegt soms een negatief geladen bijvoeglijk naamwoord toe aan een zelfstandig naamwoord of eigennaam die op zichzelf genomen niet negatief geladen is: 'vieze homo', 'vuile katholiek', 'rottige Marokkaan', 'irritante vent', 'misselijk figuur', 'achterlijke Gerrit';
  • Iemand een negatieve bijnaam geven; "De schele", "de dikzak",...
  • Iemands nationale trots krenken door bijvoorbeeld het staatshoofd of de nationale geschiedenis te beschimpen;
  • Iemand in het gezicht uitlachen (pesten)
  • Iemand ten overstaan van derden belachelijk maken of voor schut zetten. Dit is ook mogelijk zonder direct scheldwoorden te gebruiken, bijvoorbeeld door de persoon niet aan het woord te laten, te overschreeuwen, voortdurend kritiek uit te oefenen of de ander op een andere wijze publiekelijk te vernederen;
  • Profaan taalgebruik en vloeken;
  • Laster en smaad: Iemand confronteren met onware beschuldigingen, bijvoorbeeld over overspel, misdrijven, professionele incompetentie, seksuele voorkeuren, et cetera.

Schriftelijke beledigingen[bewerken]

  • Het schrijven van een dreigbrief, haatbrief of hatemail;
  • Het publiceren van smaad of laster, of het bewust laten uitlekken van bepaalde informatie over de beledigde;
  • Het maken en publiceren van spotprenten;
  • Het publiceren van foto's en andere afbeeldingen waarop een persoon in een beschamende situatie is gefotografeerd, of die digitaal bewerkt zijn om de ander te belasteren (bijvoorbeeld in SS-kostuum of in een pornofoto);
  • Cyberpesten, iemand via het internet belachelijk maken.

Overige beledigingen[bewerken]

  • Het nalaten van normale beleefdheidsrituelen, zoals het weigeren van een handdruk;
  • Obscene of beledigende gebaren, zoals de middelvinger opsteken;
  • Iemand in het gezicht spuwen;
  • Iemand midden in een gesprek de rug toekeren;
  • Iemand in communicatie opzettelijk negeren
  • Wanneer iemand een praatje houdt, zeer nadrukkelijk andere dingen doen als telefoneren of documenten lezen;
  • (Op) iemands (dierbare) bezittingen urineren, defeceren, vomeren of anderszins bevuilen;
  • Iemands (dierbare) bezittingen wegmaken of vernielen;
  • Het vernielen, verbranden of bevuilen van iemands nationale vlag;
  • Het vernielen, verbranden of bevuilen van religieuze artefacten zoals een heilig boek, religieuze kalligrafie of religieuze gebouwen;
  • Moonen, het aan een ander toekeren van het ontblote achterwerk.
  • Voor moslims: iemand zijn schoenen toewerpen, zoals de Iraakse journalist Muntazer al-Zaidi dat op 14 december 2008 bij de Amerikaanse president Bush deed.

Onbedoelde beledigingen[bewerken]

Beledigingen zijn pas beledigingen als de beledigde zich gekwetst voelt. Omdat mensen weliswaar kunnen anticiperen maar niet kunnen voelen wat een ander voelt, komen door miscommunicaties onbewuste en onbedoelde beledigingen voor.

Vaak kan dit te maken hebben met cultuurverschillen, waardoor men snel de etiquette overtreedt en een faux pas begaat, bijvoorbeeld:

  • Niet op producten afdingen is voor een westerling normaal. In veel landen waar afdingen gebruikelijk is wordt niet afdingen geïnterpreteerd als een weigering met iemand een gesprek te beginnen.
  • Hoewel Chinezen vaak aan ronde tafels eten, hebben deze tafels wel degelijk een 'hoofd', dat voor de oudste en eerbiedwaardigste persoon gereserveerd is, namelijk de plaats tegenover de ingang of het pad waardoor de tafel genaderd wordt. Een onwetend niet-Chinees persoon die daar dus gaat zitten beledigt dus onbewust de rest van het gezelschap en in het bijzonder de persoon aan wie de plaats toekomt.
  • In Nederland is het vaak gebruikelijk dat men bij het eten wacht op de oudste vrouw of de gastvrouw. In andere landen begint men met eten als het eten op tafel staat en iedereen zit. Wie dit, onbewust van de Nederlandse etiquette, in een Nederlands gezelschap doet, beledigt daarmee de tafelgenoten en oudste of gastvrouw.
  • Een vrij bekend voorbeeld was de controverse over een voetbal met daarop alle afbeeldingen van de vlaggen van alle deelnemende landen aan het Wereldkampioenschap voetbal 2006. Onder deze vlaggen bevond zich ook die Saoedi-Arabië, met daarop de heilige shahadah. In de ogen van moslims betekende dit dus dat met de voet tegen een heilige tekst geschopt zou worden, wat in hun ogen beledigend was.
  • De Duitse afgevaardigde die de bepalingen van het Verdrag van Versailles voor het eerst te horen kreeg van de geallieerden, stond niet op zoals de etiquette vereiste. Zelf beweerde hij dat hij vreesde flauw te vallen als hij zou opstaan omdat hij geschokt was door de zware vredesvoorwaarden. De geallieerde afgezanten zagen het als een weloverwogen belediging. Lloyd George zou Georges Clemenceau (die van woede een briefopener in tweeën brak) hebben toegefluisterd: 'Zijn ze niet allemaal zo?'

Verschillen in perceptie of verwachtingen of (andere) miscommunicaties kunnen er eveneens voor zorgen dat iemand zich beledigd voelt:

  • Een beoordelingsgesprek bij een bedrijf waarbij de beoordeelde zich miskend voelt omdat hij bijvoorbeeld een promotie verwacht en niet krijgt, en geen genoegen neemt met de reden.
  • Iemand verwacht een reactie van een persoon of organisatie maar krijgt deze niet omdat deze persoon of organisatie in beslag is genomen door iets anders. Dit kan door die persoon als negeren en daarmee als belediging worden opgevat.
  • Opmerkingen, uitdrukkingen en grappen die de een niet en de ander wel als kwetsend ervaart. Een voorbeeld is het woord neger dat voor veel blanken niet maar voor sommige zwarten wel als kwetsend wordt ervaren. Een ander voorbeeld is zwarte humor: bijvoorbeeld het tappen van moppen over de Jodenvervolgingen. De verteller vindt de mop waarschijnlijk grappig, maar op de Joodse toehoorder die zijn familie in de kampen is verloren komt het kwetsend en respectloos over.

Beledigingen als een vorm van vermaak[bewerken]

Spotprenten, politieke cartoons of karikaturen kunnen ook als belediging bedoeld zijn. Schrijvers of muzikanten kunnen een stuk tekst, toneelstuk, roman, spotlied schrijven om een bepaalde persoon of bevolkingsgroep voor schut te zetten of iets aan te vallen. In sommige gevallen valt dit echter onder satire of parodie en is het strafrechtelijk niet vervolgbaar. Toch zijn er gevallen bekend waarbij men bepaalde artiesten via censuur heeft proberen bestrijden. De Belgische schrijver Herman Brusselmans staat erom bekend dat hij in zijn boeken en columns regelmatig Bekende Vlamingen beledigt. In 1999 voelde modeontwerpster Ann Demeulemeester zich hierdoor zo aangevallen dat ze juridisch Brusselmans' boek, "Guggenheimer Wast Witter" uit de handel liet nemen.

In de hiphop-cultuur is het dissen van rivaliserende artiesten en bands een populaire traditie. Dit kan gebeuren door een lied op te nemen dat de concurrent in haar teksten beledigt of in een rechtstreeks duel tussen twee rappers, bijgenaamd een battle.

Er zijn ook veel komieken die graag via beledigende grappen choqueren. Meestal gebeurt dit terwijl hun doelwit niet aanwezig is, maar er zijn ook komische acts die rechtstreeks op hun doelwitten afgaan en hen hierbij zo hard proberen te pesten dat ze woedend worden. Voorbeelden zijn onder meer Triumph, Dennis the Pennis en Yucko the Clown. In de VS is er ook een traditie die roasting heet, waarbij men een ironisch hommage aan een centrale gast brengt door hem zo veel mogelijk te beledigen.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Wet van 17 juni 2004 tot wijziging van de Nieuwe Gemeentewet
Icoontje WikiWoordenboek Zoek belediging op in het WikiWoordenboek.