Beleg van IJsselstein (1482)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Beleg van IJsselstein
Onderdeel van de Stichtse Oorlog
Datum 26 augustus - 16 september 1482
Locatie IJsselstein
Resultaat IJsselstein blijft in handen van haar bewoners
Strijdende partijen
Hoeken
Hertogdom Kleef
Kabeljauwen
Bourgondië
Leiders en commandanten
Engelbrecht van Kleef
Jan III van Montfoort
Reynier van Broekhuyzen
Frederik van Egmont
Joost van Lalaing
Troepensterkte
* Ca 4000 Utrechtse krijgsvolk
* 2000 Kleefse huurlingen
* Burger bevolking?
* Ca 8000 kijgsvolk
* 4000 huurlingen
* 300 ruiters
Verliezen
150 soldaten onbekend
Oorlog tussen de Hoeken en Kabeljauwen tussen 1350 - 1490

Eerste stroming
Slag bij Naarden · Kabeljauwse verbondsakte (1350) · Hoekse verbondsakte · Slag bij Veere (1351) · Slag bij Zwartewaal (1351) · Beleg van Medemblik (1351) · Beleg van Geertruidenberg (1351-1352) · Slag bij Soest (1356) · Beleg van Heusden (1358) · Beleg van Heemskerk (1358) · Beleg van Delft (1359) · Beleg van Kasteel Altena
Tweede stroming
Beleg van IJsselstein (1416-17) · Beleg van Gorinchem (1417) · Beleg van Dordrecht (1418) · Inname van Rotterdam (1418) · Zoen van Woudrichem (1419) · Beleg van Leiden (1420) · Beleg van Geertruidenberg (1420) · Beleg van Bergen (1424-1425) · Beleg van Schoonhoven (1425) · Slag bij Alphen aan den Rijn (1425) · Slag bij Brouwershaven (1426) · Kennemer opstand (1426) · Beleg van Haarlem (1426) · Slag bij Hoorn (1426) · Beleg van Amersfoort (1427) · Slag bij Wieringen (1427) · Beleg van Zevenbergen (1427) · Beleg van Gouda (1428) · Zoen van Delft (1428)
Derde stroming
Eerste Utrechtse Burgeroorlog (1456-1458)· Beleg van Deventer (1456) · Plundering van IJsselstein (1470) · Inname van Den Haag (1479) · Tweede Utrechtse Burgeroorlog (1481-1483) · Beleg van Leiden (1481) · Slag bij Scherpenzeel (1481) · Inname van Dordrecht (1481) · Slag bij Vreeswijk (1481) · Inname van Eemnes (1481) · Slag bij Westbroek (1481) · Inname van Hoorn (1482) · Beleg van IJsselstein (1482) · Beleg van Rhenen (1483) · Beleg van Montfoort (1483) · Beleg van Utrecht (1483)
Vierde stroming (Jonker Fransenoorlog)
Inname van Rotterdam (1488) · Mislukte invallen van Schiedam (1488-90) · Bestorming van Schoonhoven (1488) · Inname van Woerden (1488) · inname van Geertruidenberg (1489) · Aanslag op Delft (1489) · Slag op de Lek (1489) · Beleg van Gouda (1489) · Beleg van Rotterdam (1490) · Slag bij Moordrecht (1490) · Beleg van Montfoort (1490) · Slag bij Brouwershaven (1490)

Het Beleg van IJsselstein vond plaats tussen 26 augustus en 16 september 1482[1] tijdens de Stichtse Oorlog, een fase van de Hoekse en Kabeljauwse Twisten.

Achtergrond[bewerken]

In december 1481 was Engelbrecht van Kleef in de stad Utrecht aangekomen en werd kort daarna benoemd tot ruwaard en heer van het Sticht Utrecht als tegenhanger en opvolger van David van Bourgondië. In 1482 werkte enkele steden en dorpen in het Stichtse achterland de keuze op Van Kleef tegen, Engelbrecht trok dan ook met zijn leger op stroop en plundertocht door het Sticht, hij roofde tot aan Naarden en legde Amerongen gedeeltelijk in de as.

Al jaren waren er al vijandigheden tussen de steden Utrecht en IJsselstein, dit omdat IJsselstein oorspronkelijk een door de bisschop van Utrecht gestichte nederzetting was. In latere tijden ging de stad juist een Hollandse politiek varen. Daarbij hadden de heren Van Montfoort ruzie met de heren van Egmont-IJsselstein.

Beleg[bewerken]

Op 26 augustus sloegen de Utrechters onder Van Montfoort en ruwaard van Kleef het beleg voor IJsselstein met circa 4000 man krijgsvolk. Het eerste plan was om de stad per stormloop te bemachtigen, maar men besloot de krijgsmacht in drie divisies op te delen. Een divisie vestigde zich aan de kruisweg die naar Lopik leidde (zuidwestkant van de vesting), de tweede divisie vestigde zich achter de IJsseldijk, en de laatste groep nam het Cisterienklooster in en stelde zwaar geschut op richting de stad IJsselstein[2]. In de volgende dagen nam het Utrechtse geschut bestaande uit grote donderbussen IJsselstein onder vuur, de schade was klein en de IJsselsteinse burgers maakte een stadsuitval, waarbij beidde partijen kleine verliezen leed. Elke dag waren er schermutselingen en gevechten tussen de stedelingen en de Utrechtse soldaten. Op 31 augustus kwam Reynier van Broeckhuysen vanuit Utrecht met vendels en 2000 Kleefse huursoldaten zich aansluiten bij het beleg. Nu dat het Kleefse leger was aangesloten, dachten de Utrechters de stad nu wel met een stormloop te veroveren, echter dachten de Kleefse huurlingen dat ze naar het sticht waren gekomen om alleen te plunderen en was het niet hun intentie om steden te gaan belegeren. Dit bracht onrust in het Utrechtse als Kleefse kamp[3].

In Schoonhoven was inmiddels Frederik van Egmont, heer van IJsselstein bezig om een leger op de been te brengen. Deze marcheerde op 16 september IJsselstein tegemoet, de Kleefse soldaten braken het beleg op, achterlatend 150 doden.[4]

Vanuit Schoonhoven waren 8000 manschappen geronseld en vertrokken onder leiding van Joost van Lalaing en Frederik van Egmont met een Hollandsleger onder leiding van Witman van Swindrecht, baljuw van Zuid Holland[5], onderweg werd dit leger nog aangevuld met 4000 huurlingen te voet en circa 300 ruiters te paard met de edelen Willem II van Croÿ, graaf van Solre en maarschalk Jean van Salazar in de gelederen[6]. Doordat het beleg werd opgebroken werd besloten tot het beleg van het slot Vronestein dat na enkele dagen werd gestaakt. Daarna trokken de gelederen naar het blokhuis op de Vaart waar een tweede slag bij Vreeswijk plaats vond, dat wel werd gewonnen. Hierna versplinterde de groepering in groepen en trok ieder zijn eigen weg.

Nasleep[bewerken]

Na het opbreken van het beleg werd er een samenkomst geregeld in 's-Hertogenbosch, waar de twee bisschoppen hun eisen op tafel konden leggen. De twee kwamen er niet uit en Engelbrecht van Kleef vervolgde zijn plundertochten in Wageningen en Rhenen. Terwijl Van Kleef uit Utrecht weg was wist David van Bourgondië op slinkse wijzen zich weer meester te maken van de stad Utrecht. Kort daarop wisten de aanhangers Van Kleef zich weer meester van de stad te maken en voerde David van Bourgondië af op een mestkar. Daarna kwam Maximiliaan van Oostenrijk naar Utrecht en sloeg het Beleg voor Utrecht. Na onderhandelingen werd er een vredesverdrag getekend, wat het einde betekende van de Stichtse Oorlog.

Referenties[bewerken]