Inname van Dordrecht (1481)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Inname van Dordrecht
Onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten
Met enkele kleine roei-jachten werd Dordrecht ingenomen in 1481
Met enkele kleine roei-jachten werd Dordrecht ingenomen in 1481
Datum 6 april, 1481
Locatie Dordrecht, Holland
Strijdende partijen
Hoeksgezinde bestuur van Dordrecht Kabeljauwse voorstanders
Leiders en commandanten
* Gilles Adriaanszoon
* Adriaan Janszoon Westfaling
* Dirk Blaumont Govertszoon[1]
* Jan III van Egmont
Verliezen
tientallen
200 gevangenen
onbekend
Oorlog tussen de Hoeken en Kabeljauwen tussen 1350 - 1490

Eerste stroming
Slag bij Naarden · Kabeljauwse verbondsakte (1350) · Hoekse verbondsakte · Slag bij Veere (1351) · Slag bij Zwartewaal (1351) · Beleg van Medemblik (1351) · Beleg van Geertruidenberg (1351-1352) · Slag bij Soest (1356) · Beleg van Heusden (1358) · Beleg van Heemskerk (1358) · Beleg van Delft (1359) · Beleg van Kasteel Altena
Tweede stroming
Beleg van IJsselstein (1416-17) · Beleg van Gorinchem (1417) · Beleg van Dordrecht (1418) · Inname van Rotterdam (1418) · Zoen van Woudrichem (1419) · Beleg van Leiden (1420) · Beleg van Geertruidenberg (1420) · Beleg van Bergen (1424-1425) · Beleg van Schoonhoven (1425) · Slag bij Alphen aan den Rijn (1425) · Slag bij Brouwershaven (1426) · Kennemer opstand (1426) · Beleg van Haarlem (1426) · Slag bij Hoorn (1426) · Beleg van Amersfoort (1427) · Slag bij Wieringen (1427) · Beleg van Zevenbergen (1427) · Beleg van Gouda (1428) · Zoen van Delft (1428)
Derde stroming
Eerste Utrechtse Burgeroorlog (1456-1458)· Beleg van Deventer (1456) · Plundering van IJsselstein (1470) · Inname van Den Haag (1479) · Tweede Utrechtse Burgeroorlog (1481-1483) · Beleg van Leiden (1481) · Slag bij Scherpenzeel (1481) · Inname van Dordrecht (1481) · Slag bij Vreeswijk (1481) · Inname van Eemnes (1481) · Slag bij Westbroek (1481) · Inname van Hoorn (1482) · Beleg van IJsselstein (1482) · Beleg van Rhenen (1483) · Beleg van Montfoort (1483) · Beleg van Utrecht (1483)
Vierde stroming (Jonker Fransenoorlog)
Inname van Rotterdam (1488) · Mislukte invallen van Schiedam (1488-90) · Bestorming van Schoonhoven (1488) · Inname van Woerden (1488) · inname van Geertruidenberg (1489) · Aanslag op Delft (1489) · Slag op de Lek (1489) · Beleg van Gouda (1489) · Beleg van Rotterdam (1490) · Slag bij Moordrecht (1490) · Beleg van Montfoort (1490) · Slag bij Brouwershaven (1490)

De Inname van Dordrecht vond plaats op 6 april 1481 tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten[2].

Achtergrond[bewerken]

De stad Dordrecht was in de 15e eeuw een speelbal geworden van besturen die de ene keer Hoeks- waren en andermaal Kabeljauwsgezind. Bij het beleg van 1418 was de stad nog stevig in handen van de Kabeljauwsgezinde Jan VI van Beieren, maar toen deze door vergiftiging in 1425 om het leven kwam, viel de stad ten prooi aan de diverse op macht beluste bestuurders. In 1480 was de stad weer onder een Hoeks bestuur gekomen, maar de situatie escaleerde in 1481 nadat het bestuur steun had gegeven aan de Hoeken in Leiden, die onder Reynier van Broeckhuysen met belegeringen en ontzettingen bezig waren.

Inname[bewerken]

Tevens was Jan van Egmond beledigd door de Dordtse schout Adriaan Janszoon Westfaling en kondigde aan de stad te gaan innemen. Desondanks werd Dordrecht niet extra beveiligd. In de nacht van 5 op 6 april 1481 vertrokken twee schepen vanuit Gorinchem naar Dordrecht, met daarin verborgen Jan van Egmond, Kabeljauwse ballingen als jonker Anthonie, bastaard van Brabant, jonker Michiel, een bastaardbroeder van Jan III van Glymes, Otto van Egmont, 40 andere ballingen die Dordrecht in 1477 moesten ontvluchten en 150 Engelse soldaten onder leiding van Thomas Mauricezon[3]. De schepen werden de stad binnengelaten, omdat de bootsman genaamd Jan Mathijszoon een bekende was en ervan uit werd gegaan dat de twee schepen met rijshout en levensmiddelen beladen waren. De stad werd daardoor verrast[4]. Meteen daarna kwamen de mannen tevoorschijn en ging Van Egmond op zoek naar de bestuurders van de stad, als herkeningsteken droegen de mannen witten zakdoeken om hun polsen[5]. Hij kwam bij een grachtengordel waar Gilles Adriaanszoon, de toenmalige burgemeester, stond met vijf andere ambtsdragers. In de hectiek die ontstond zette Gilles Adriaanszoon een koperen pot op zijn hoofd in plaats van zijn helm[5]. Ze werden direct aangevallen en enkelen van hen werden dodelijk verwond. Een van hen, Adriaan Heimanszoon, vluchtte het water in, waar hij na een korte achtervolging gevangen werd genomen[6].

Er werden 200 burgers en ambtsdragers opgepakt, waarvan de belangrijkste schout Adriaan Janszoon en Dirk van Beaumont Govertszoon, die in 1477 burgemeester en tot 6 april 1481 schepen was. Ze werden na een proces in 's-Gravenhage op 2 augustus 1481 onthoofd.

Nasleep[bewerken]

Nadat Dordrecht was ingenomen, volgden al snel de Hoekse bolwerken Gouda, Oudewater en Schoonhoven en verviel Leiden ook weer terug aan het landelijk gezag. In juni 1481 stuurde het huis Bourgondië extra troepen naar Dordrecht om het gezag te handhaven[7]. Eind april 1482 werd vanuit Utrecht een poging door Hoekse ballingen ondernomen om Dordrecht bij verrassing in te nemen met circa 800 krijgsmannen. Mede door de sterke rivierstroming en het verzet van de burgers van Dordrecht konden de mannen uit Utrecht niet landen en moesten vluchten. Maximiliaan van Oostenrijk wist een aantal opstandelingen te achterhalen en liet ze onthoofden, de hoofden werden op een staak gezet en vertoond aan de vuilpoort[8]. In 1487 en in 1489 deden Hoekse ballingen opnieuw een poging om de stad aan hun kant te krijgen, de laatste keer werd het geprobeerd tijdens de Jonker Fransenoorlog. Historici spreken van een succesvolle list, die honderd jaar later opnieuw uitgevoerd zou worden met het Turfschip van Breda, tijdens de Tachtigjarige Oorlog onder leiding van Maurits van Oranje.

Een raamwerk in de Grote kerk van Dordrecht herinnert nog aan de inname van 1481. Tevens hebben diverse dichters in de 16e en 17e eeuw zich met dit voorval beziggehouden.