Beleg van Montfoort (1490)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Beleg van Monfoort
Onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten
Datum 2 mei - 8 augustus 1490
Locatie Montfoort
Resultaat Montfoort geeft zich over aan het landelijk gezag
Strijdende partijen
Hoeken
stad Montfoort
Kabeljauwen
Bourgondische-Habsburgse Nederlanden
Leiders en commandanten
Jan III van Montfoort Albrecht van Saksen
Oorlog tussen de Hoeken en Kabeljauwen tussen 1350 - 1490

Eerste stroming
Slag bij Naarden · Kabeljauwse verbondsakte (1350) · Hoekse verbondsakte · Slag bij Veere (1351) · Slag bij Zwartewaal (1351) · Beleg van Medemblik (1351) · Beleg van Geertruidenberg (1351-1352) · Slag bij Soest (1356) · Beleg van Heusden (1358) · Beleg van Heemskerk (1358) · Beleg van Delft (1359) · Beleg van Kasteel Altena
Tweede stroming
Beleg van IJsselstein (1416-17) · Beleg van Gorinchem (1417) · Beleg van Dordrecht (1418) · Inname van Rotterdam (1418) · Zoen van Woudrichem (1419) · Beleg van Leiden (1420) · Beleg van Geertruidenberg (1420) · Beleg van Bergen (1424-1425) · Beleg van Schoonhoven (1425) · Slag bij Alphen aan den Rijn (1425) · Slag bij Brouwershaven (1426) · Kennemer opstand (1426) · Beleg van Haarlem (1426) · Slag bij Hoorn (1426) · Beleg van Amersfoort (1427) · Slag bij Wieringen (1427) · Beleg van Zevenbergen (1427) · Beleg van Gouda (1428) · Zoen van Delft (1428)
Derde stroming
Eerste Utrechtse Burgeroorlog (1456-1458)· Beleg van Deventer (1456) · Plundering van IJsselstein (1470) · Inname van Den Haag (1479) · Tweede Utrechtse Burgeroorlog (1481-1483) · Beleg van Leiden (1481) · Slag bij Scherpenzeel (1481) · Inname van Dordrecht (1481) · Slag bij Vreeswijk (1481) · Inname van Eemnes (1481) · Slag bij Westbroek (1481) · Inname van Hoorn (1482) · Beleg van IJsselstein (1482) · Beleg van Rhenen (1483) · Beleg van Montfoort (1483) · Beleg van Utrecht (1483)
Vierde stroming (Jonker Fransenoorlog)
Inname van Rotterdam (1488) · Mislukte invallen van Schiedam (1488-90) · Bestorming van Schoonhoven (1488) · Inname van Woerden (1488) · inname van Geertruidenberg (1489) · Aanslag op Delft (1489) · Slag op de Lek (1489) · Beleg van Gouda (1489) · Beleg van Rotterdam (1490) · Slag bij Moordrecht (1490) · Beleg van Montfoort (1490) · Slag bij Brouwershaven (1490)

Een 16e eeuwse pentekening van R.Roghman van het nog "intakte" kasteel van Montfoort.

Het Beleg van Montfoort vond plaats tussen 2 mei en 8 augustus 1490 tijdens de Jonker Fransenoorlog, de laatste fase van de 150 jaar durende de Hoekse en Kabeljauwse twisten.

Aan het begin van de Jonker Fransenoorlog sloot Jan van Montfoort een verbond met Frans van Brederode en zijn gevolg om gezamenlijk een machtsgreep in Holland en Utrecht te doen.

Achtergrond[bewerken | brontekst bewerken]

In de nacht van 26 op 27 december 1488 hadden Jan III van Montfoort en zijn zoon Zweder het kasteel van Woerden overmeesterd [1], - Het verhaal gaat dat de burggraaf van Montfoort met een ladder naar een opening in het kasteel klom en op onbewaakt ogenblik een verlaten zaal binnen kon komen. Iedereen was in slaap gevallen waaronder de slotvoogd Arend van IJsselstein, een bastaard zoon van Willem van Egmond-IJsselstein. In het hele land werd verontwaardigd gereageerd, want hoe kon het, op dat moment het best beveiligde kasteel van het land overwonnen worden.

Nadat Frans van Brederode en zijn volgelingen waren vertrokken uit Rotterdam in augustus 1489, had zijn bondgenoot Jan III van Montfoort het zelf ook druk om zijn veroverde gebieden te behouden. Hij wist in de wintermaanden van 1489 de omringende gebieden te brandschatten en kwam zelfs tot de poorten van de steden Amsterdam, Leiden en Haarlem. De pas benoemde stadhouder 'Albrecht van Saksen' zag zich genoodzaakt om Woerden te gaan belegeren en liet een blokhuis bouwen aan de Rijn. Jan III van Montfoort trok zich niks aan van deze machtsblokkade en op een nieuwe plundertocht, wist hij de stad Naarden op 12 oktober 1489 binnen te komen en vervolgens te plunderen. Op 28 oktober 1489 deed hij dit ook met Oudewater, waar hij met 600 krijgsmannen de stad binnenviel[2], Bij deze inval werden 16 burgers gedood. De dorpen Bodegraven en Stolwijk moesten het ook nog zwaar ontgelden bij de terugtocht van de Hoekse roversbenden.

Beleg[bewerken | brontekst bewerken]

Op 2 mei 1490 trok Albrecht van Saksen na velen klachten te hebben aangehoord vanuit Gouda op naar Montfoort. In het contigent van Bourgondische-Habsburgse troepen zaten heren als Engelbrecht II van Nassau en Frederik van Egmont en werden er katapulten, stormrammen en loopgravers meegenomen. Vier maanden ging het beleg duren en er zou veel bloedvergieten zijn geweest aan beidde kanten[3].

Tijdens het opzetten van het kamp werd besloten om zich alleen op Montfoort te richten en het beleg op Woerden af te blazen. De aanvallen speelde zich voornamelijk af aan de kasteel kant van de stad, waar met bootjes in de grachten via bestormingsladders op verschillende bolwerken probeerde te komen. Bij een van de aanvallen zou Wilhelmina van Naaldwijk, vrouw van de "burggraaf", zich heldhaftig verdedigd hebben. Tijdens het beleg probeerde Lodewijk en Willem van Montfoort (broer en neef) te bemiddelen in het conflict, maar Albrecht van Saksen wilde niet buigen. Het moraal in het Montfoortse kamp moet zeer gedaald zijn, na het horen over de nederlaag die hun "Hoekse strijdmakkers" hadden geleden bij de Slag bij Brouwershaven op 23 juli 1490. Voornamelijk over de laatste weken van het beleg (eind juli) wordt melding gemaakt van drie bestormingen, bij deze derde aanval werd een bolwerk bemachtigd waar grotendeels de zoetwater voorziening aanwezig was, de burggraaf van Montfoort moest zich nu wel overgeven anders zouden hij en zijn bevolking sterven van de dorst.

De steden Leiden, Haarlem en Amsterdam namen ook deel aan het beleg, omdat ze zoveel last hadden van de Hoekse rebellen. In Amsterdam werd een dagvaart op 29 april 1490 afgekondigd om geld en strijdkrachten beschikbaar te stellen voor het beleg. Op 26 juni 1490 werd uiteindelijk vanuit Amsterdam naar Montfoort gemarcheerd en er werden schepen ingezet voor deze strijd, er werd hiervoor 12.000 Andriesguldens uitgegeven door de stad[4]

Nasleep[bewerken | brontekst bewerken]

In augustus 1490 werd een verdrag gesloten waar Jan III van Montfoort moest beloven nooit meer oorlog te voeren in het land van Holland, het kasteel + stad van Woerden uit handen moest geven en Maximiliaan van Oostenrijk als ook zijn zoon Filips de Schone als zijn landsheren moest erkennen[5]. Hij werd echter wel weer hersteld als "burggraaf" van Montfoort, als hij beloofde geen onderdak te verlenen aan "Hoekse bannelingen"