Irene der Nederlanden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Irene van Lippe-Biesterfeld)
Ga naar: navigatie, zoeken
Irene
1939
Irene in 2015
Irene in 2015
Prinses der Nederlanden,
Prinses van Oranje-Nassau
Periode 1939-heden
Vader Bernhard van Lippe-Biesterfeld
Moeder Juliana
Dynastie Oranje-Nassau
Broers/zussen Beatrix (1938), Margriet (1943) en Christina (1947),
halfzussen: Alicia (1952) en Alexia (1967)
Kinderen Carlos (1970), Margarita (1972), Jaime (1972) en Carolina (1974)
Stamboom.png Stamboom

Irene Emma Elisabeth, Prinses der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, Prinses van Lippe-Biesterfeld (Baarn, 5 augustus 1939) is het tweede kind van koningin Juliana der Nederlanden en prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld. Officieel is haar aanspreektitel Hare Koninklijke Hoogheid prinses Irene der Nederlanden. In het dagelijks leven noemt ze zich het liefst prinses Irene van Lippe-Biesterfeld.

Jeugd[bewerken]

Prinses Irene met haar oudere zus Beatrix en haar ouders

Prinses Irene werd geboren op Paleis Soestdijk in Baarn. Haar naam betekent "vrede" en werd gekozen in verband met de gespannen toestand in Europa ten tijde van haar geboorte. Op 10 mei 1940 viel het Duitse leger van Adolf Hitler Nederland binnen. Enkele dagen later vluchtten haar ouders met prinses Irene, haar oudere zus Beatrix en haar grootmoeder koningin Wilhelmina naar Londen. Zij werd - uit vrees voor Duitse luchtaanvallen - in het geheim gedoopt in de kapel van Buckingham Palace; de echtgenote van koning George VI, koningin Elisabeth, was hierbij één van haar peten. Haar vader en grootmoeder bleven in Engeland en Irene ging met haar moeder en zus naar Canada waar haar zusje Margriet geboren werd. Tijdens de oorlogsjaren vernoemt koningin Wilhelmina haar kleindochter in een brigade, de zogenoemde Prinses Irene Brigade. Na de bevrijding van Nederland keerden Irene en haar familie op 2 augustus 1945 terug naar Paleis Soestdijk. Hier werd in 1947 haar jongste zusje prinses Christina geboren. In 1948 werd haar moeder koningin van Nederland. Irene bezocht samen met haar zussen de school (Werkplaats Kindergemeenschap) van onderwijsvernieuwer Kees Boeke. Die beviel niet en in het voorjaar van 1951 verlieten Irene en haar twee oudste zussen deze school. Irene en Beatrix volgden vervolgens onderwijs aan het Incrementum, een voor hen opgezette dependance van Het Baarnsch Lyceum. In 1957 slaagt zij hier voor de MMS-opleiding.

Irene is net als haar zussen scout geweest. Zij was kabouter met de naam "Kabouter Snelvoet" en later was zij zeeverkenner.

Op 5 augustus 1957 wordt prinses Irene staatsrechtelijk meerderjarig en mag voor het eerst officieel de opening van de Staten-Generaal meemaken. Tot en met 1963 vergezelt Irene trouw haar ouders op de derde dinsdag van september in de Ridderzaal. In 1962 is Irene een van de bruidsmeisjes van de Griekse prinses en latere koningin Sophia als zij in het huwelijk treedt met de latere koning van Spanje Juan Carlos.

Studie[bewerken]

Na de MMS volgt Irene diverse cursussen aan de Universiteit van Lausanne. Vervolgens studeerde ze aan de Rijksuniversiteit Utrecht vier jaar Spaanse taal- en letterkunde. In 1963 slaagt Irene voor haar examen tolk-vertaler Spaans.

Overgang tot de Rooms-katholieke Kerk[bewerken]

Prinses Irene met prins Carlos Hugo op 9 februari 1964, een dag na de bekendmaking van hun verloving

Op 3 januari 1964 liet Irene zich in Rome (in de binnenkapel van Sint-Paulus buiten de Muren) door de Utrechtse kardinaal Alfrink herdopen tot lid van de Rooms-katholieke Kerk, zonder daar enige ruchtbaarheid aan te geven. Toen eind die maand bekend werd dat de prinses rooms-katholiek was geworden, verklaarde het hof dat dit strikt met het persoonlijke karakter van de prinses heeft te maken en niet politiek gezien moet worden. Er kwam echter wel kritiek uit de protestantse hoek, die zich bij orthodoxe protestanten concentreerde op de overgang überhaupt, terwijl gematigder en oecumenisch ingestelde hervormden vooral kritiek hadden op de herdoop van de prinses.

Huwelijk en gezin[bewerken]

Irene houdt haar zoon Carlos ten doop, onder het toeziend oog van haar moeder koningin Juliana (links) (10 februari 1970)
Irene in 1978

Vrij snel na de herdoop werd de verloving afgekondigd van Irene met de rooms-katholieke Carlos Hugo van Bourbon-Parma, een Fransman maar van Spaanse afkomst. Carlos Hugo was een destijds omstreden troonpretendent voor de Spaanse troon en de leider van de Carlisten. Minister-president Victor Marijnen (KVP) en de ministers Barend Biesheuvel (ARP), Ynso Scholten (CHU) en Edzo Toxopeus (VVD) stelden tijdens een nachtelijk beraad op Paleis Soestdijk Carlos Hugo de vraag: wilde hij vooraf aan het huwelijk zijn claim op de Spaanse troon intrekken en aftreden als leider van de Carlisten? Carlos Hugo gaf een ontkennend antwoord, waarop het viertal duidelijk maakte dat in dat geval het kabinet geen wettelijke toestemming voor het huwelijk wenste te geven, wat inhield dat er dan wel getrouwd kon worden, maar dat Irene haar eigen rechten op de Nederlandse troon zou verliezen.

Irene zag daarop af om voor haar voorgenomen huwelijk toestemming te vragen bij de Staten-Generaal en trouwde op 29 april dat jaar te Rome, in de basiliek van Santa Maria Maggiore, buiten aanwezigheid van het Nederlandse kabinet en leden van het Koninklijk Huis. Bij de huwelijksplechtigheid was onder meer wel Zita, de laatste keizerin van Oostenrijk, aanwezig. Het kerkelijk huwelijk werd gesloten door kardinaal Giobbe.[1] Diezelfde dag nog ontving paus Paulus VI het paar op audiëntie.[1] Nadat ze trouwde woonde Irene met haar echtgenoot en kinderen tot en met 1979 jaarlijks het bloemendefilé op Koninginnedag ter gelegenheid van de verjaardag van Juliana bij.

Irene en Carlos Hugo kregen vier kinderen:

  • Carlos Xavier Bernardo Sixto Marie (Carlos), de Hertog van Parma (27 januari 1970);
    • relatie met Brigitte Klynstra;
      • Carlos Hugo Roderik Sybren Klynstra (20 januari 1997)[2][3];
    • getrouwd in juni 2010 met Annemarie Gualthérie van Weezel;
      • Luisa Irene Constance Anna Maria (9 mei 2012);
      • Cecilia Maria Johanna Beatrix (17 oktober 2013).
      • Carlos Enrique Leonard (24 april 2016).
  • Margarita Maria Beatriz (Margarita) (13 oktober 1972);
    • getrouwd in mei 2008 met Tjalling Siebe ten Cate;
      • Julia Carolina Catharina (3 september 2008);
      • Paola Cecilia Laurentien (25 februari 2011).
  • Jaime Bernardo (Jaime) (13 oktober 1972);
    • getrouwd in oktober 2013 met Viktória Cservenyák;
      • Zita Clara (21 februari 2014);
      • Gloria Irene (9 mei 2016).
  • Maria Carolina Christina (Carolina) (23 juni 1974);
    • getrouwd in april 2012 met Albert Brenninkmeijer;
      • Alaïa-Maria Irene Cecile (20 mei 2014);
      • Xavier Albert Alphons (16 december 2015).

Carlistische beweging[bewerken]

Carlos Hugo mocht Spanje niet in van dictator Franco omdat hij zijn aanspraak op de Spaanse troon wilde doen gelden. Franco had Juan-Carlos de kleinzoon van de laatste koning Alfonso XIII, tot zijn opvolger bestemd en niet de kandidaat van (een van de) Carlistische bewegingen, Carlos Hugo. Aangezien Carlos Hugo nog steeds niet het Spaanse burgerschap krijgt en zich in Spanje mag begeven is Irene lange tijd het gezicht van de Carlistische beweging. Vanaf 1973 loopt Irene voortaan mee in de stoet van de Carlisten die de Montejurra bestijgen. In 1976 wordt er tijdens deze stoet een aanslag gepleegd op zowel Irene als Carlos Hugo door aanhangers van zijn jongere broer Sixto met wie hij al heel lang onenigheid heeft over de politieke richting van de Carlistische beweging.

Echtscheiding[bewerken]

Irene en Carlos Hugo scheidden in 1981. Irene verliest hierbij de titel Prinses van Bourbon-Parma. Het huwelijk werd ook ter nietigverklaring bij de kerkelijke rechtbank van het aartsbisdom Utrecht voorgelegd, maar er is geen publieke uitspraak geweest. Prinses Irene gaf vervolgens jarenlang de voorkeur om de geslachtsnaam 'Van Lippe-Biesterfeld' zonder 'Koninklijke Hoogheid' te gebruiken. In 2009 vertelde ze in NOVA College Tour dat ze haar prinsessentitel weer gebruikt, aangezien mensen dat toch prettiger vinden, en ze als prinses soms net iets meer kan bereiken in haar werk voor de natuur.

Na de echtscheiding verbraken Irene en haar familie het contact met Irenes voormalige echtgenoot niet. Zij ontmoetten elkaar nog regelmatig, ook in het openbaar. Prins Carlos Hugo was tot zijn dood in 2010 vaak aanwezig bij belangrijke gebeurtenissen in de koninklijke familie. Irene woonde in 2010 de begrafenis en bijzetting bij van haar voormalig echtgenoot in het Italiaanse Parma.

Leven na de scheiding[bewerken]

De prinses woonde na haar scheiding met haar vier kinderen eerst bij haar ouders op Paleis Soestdijk. Vervolgens ging ze in de witte villa wonen die er naast staat. Tot 2016 woonde ze afwisselend in het jaar in de villa Mariënhove in Wijk bij Duurstede, in haar huis in Zwitserland en op een groot natuurreservaat in Zuid-Afrika. In 2016 woont ze in Wassenaar en heeft ze nog een grachtenpand in Utrecht.

In 2001 trouwde haar oudste dochter prinses Margarita met Edwin de Roy van Zuydewijn, op 19 juni voor de wet in Amsterdam en op 22 september in het Franse Auch voor de katholieke kerk. Veel familieleden lieten verstek gaan, maar prinses Irene was er wel bij, omwille van haar dochter. Dit huwelijk eindigde in echtscheiding in 2006. Met haar tweede echtgenoot, Tjalling ten Cate, zorgde Margarita in 2008 voor Irenes eerste wettige kleinkind, Julia ten Cate. Eerder al had de partner van prinses Irenes oudste zoon, prins Carlos, een zoon gekregen (Carlos Klynstra), maar deze werd door hem niet erkend.

Activiteiten en werk[bewerken]

Triomph-tulp "Prinses Irene", genoemd naar de prinses

Prinses Irene heeft een grote belangstelling voor de natuur en spiritualiteit. In 2000 was zij betrokken bij de oprichting van de Stichting Lippe-Biesterfeld NatuurCollege. Deze stichting houdt zich bezig met cursussen en projecten op dat gebied. Prinses Irene is hier zelf voorzitter van. Irene heeft diverse boeken geschreven en geeft regelmatig lezingen in het land. Op 28 juni 2006 sprak de prinses met minister van verkeer en waterstaat Karla Peijs. Ze vroeg haar af te zien van haar voornemen om een snelweg aan te leggen door de omgeving van Nederlands oudste natuurgebied, het Naardermeer.

Prinses Irene vervult regelmatig representatieve verplichtingen, voor de stichting maar ook voor de vrede in de wereld. Zij baarde groot opzien door als spreker op te treden bij de grote vredesdemonstratie van 1983 in Den Haag. Niet minder opzien baarde een interview met de Volkskrant in oktober 2005. Irene stelde daarin dat de westerse wereld vredesonderhandelingen moet beginnen met al Qaida van Osama bin Laden. Over de Amerikaanse president George W. Bush zei zij: '[Hij is] de verpersoonlijking van het oude leiderschap: ik weet het beter dan jullie, ik ga jullie overheersen. Punt uit!'

In 2005 is Irene benoemd tot 'honarary member' van de Club van Boedapest.

Sinds 2009 is prinses Irene beschermvrouwe van de Stichting Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs. Met Erik Hazelhoff Roelfzema, de Soldaat van Oranje, had haar familie, maar in het bijzonder ook prinses Irene een heel goede en hechte band. Roelfzema schreef het voorwoord in haar boek Terug naar de natuur (1995).

Als er bijzondere gebeurtenissen zijn bij de Prinses Irene Brigade is prinses Irene hierbij aanwezig. Om de vijf jaar neemt ze een bevrijdingsdefilé af.

Voor deze activiteiten ontving zij in 2010 de Martin Buberpenning.

In 2001 kocht zij het 5000 hectare grote Bergplaas in Zuid-Afrika, waar zij een natuurreservaat van maakte. Ze schreef er een boek over, Bergplaas, een verhaal, dat op 10 september 2016 uitkwam.

Onderscheidingen[bewerken]

Voorouders[bewerken]

Ernst van Lippe-Biesterfeld Karoline von Wartensleben
 
Aschwin von Sierstorpff-Cramm Hedwig von Sierstorpff
 
Frederik Frans II van Mecklenburg-Schwerin Marie van Schwarzburg-Rudolstadt
 
Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
Willem III
Emma
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Prins Bernhard van Lippe
 
 
 
Armgard van Sierstorpff-Cramm
 
 
 
 
 
Hendrik van Mecklenburg-Schwerin
 
 
 
Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
Wilhelmina
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bernhard van Lippe-Biesterfeld
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
Juliana
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Royal Crown of the Netherlands (Heraldic).svg
Beatrix
 
Irene
 
Margriet
 
Christina