Orden van de Sovjet-Unie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De voormalige Sovjet-Unie heeft veel onderscheidingen ingesteld en ook op zeer grote schaal aan haar burgers en ook aan vreemdelingen, verleend. De Orden van de Sovjet-Unie en de twee gouden sterren worden op deze pagina beschreven. Voor medailles, zie: Medailles van de Sovjet-Unie.

Deze orden zijn socialistische orden van Verdienste, zij verschillen in vorm en organisatie van de Europese ridderorden zoals die door de tsaar en na de Oktoberrevolutie door de democratische regering van Kerenski werden verleend.

Eerst waren er enkel de nieuw ingestelde Orden van de Souvereine Sovjet-Republieken. Deze maakten in de jaren '20 plaats voor de gecentraliseerde Orden van de Sovjet-Unie.

Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie in december 1991 werden deze onderscheidingen niet langer verleend. De Russische Federatie, een van de opvolgers van de Sovjet-Unie, heeft een aantal onderscheidingen in een iets andere vorm verder verleend. Zo werd de "Held van de Sovjet-Unie" vervangen door de orde "Held van de Russische Federatie".

De hoogste onderscheidingen[bewerken]

De "Orde van de Overwinning"[bewerken]

De Orde van de Overwinning
Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg

Dit was de hoogste militaire onderscheiding in de Sovjet-Unie en is, omdat de Orde van de Overwinning zo zelden is verleend, een van de zeldzaamste onderscheidingen ter wereld. De op 8 november 1943 ingestelde orde werd alleen aan generaals en maarschalken verleend. Zij moesten "door met succes bekroonde offensieven aan één of meerdere fronten een radicale verbetering van de strategische positie van het Rode Leger hebben bewerkstelligd".

De zeer kostbaar uitgevoerde ster is van platina en is de enige moderne Russische onderscheiding die met edelstenen is ingelegd. De ster werd met robijnen en briljanten ingelegd. Deze orde is twintigmaal verleend. Onderscheiden werden onder andere:

Na de Grote Vaderlandse Oorlog, zoals de Tweede Wereldoorlog in Rusland genoemd wordt, is deze orde niet meer verleend.

Generaal Eisenhower vertelde Prins Bernhard der Nederlanden dat hij zijn ster had laten taxeren; het was een grote teleurstelling; de "edelstenen" bleken uit strass te bestaan die van speciaal glas gemaakt zijn.

De Medaille van de Gouden ster (Held van de Sovjet-Unie)[bewerken]

Deze "Medalj Zolotaja Zvezda" was drie onderscheidingen in één; de ontvanger mocht zich "Held van de Sovjet-Unie" noemen en kreeg tegelijkertijd ook de Leninorde. Wanneer de orde een tweede maal was verleend werd hieraan ook een standbeeld in zijn of haar geboorteplaats toegevoegd. De kleine gouden ster woog 21 gram en was van 24 karaat goud. Op de achterzijde staat "Geroj SSSR" (Russisch: "Held van de Sovjet-Unie") gegraveerd.

De onderscheiding werd door het Presidium van de Opperste Sovjet (Het "Parlement" van de Sovjet-Unie) aan burgers en militairen verleend voor het bevorderen van vrede, naastenliefde en socialisme, maar ook voor het verdedigen van het vaderland en heroïsche inzet om anderen te redden uit gevaar. De op 16 oktober 1939 ingestelde onderscheiding werd in totaal 12745 maal verleend, waarvan 11635 maal tijdens de Tweede Wereldoorlog. 101 mensen kregen de medaille twee keer, twee gevechtspiloten, Aleksandr Pokrysjkin en Ivan Kozjedoeb droegen drie van deze sterren en maarschalk Georgi Zjoekov en Leonid Brezjnev kregen in strijd met het statuut van de orde zelfs viermaal deze onderscheiding. Zjoekov kreeg zijn vierde medaille ter gelegenheid van zijn 60e verjaardag. De bloedige Russische oorlog in Afghanistan leverde 65 militairen de titel "Held van de Sovjet-Unie" op.

Anders dan in Europa gebruikelijk is werden deze sterren dagelijks op colbertjasjes en uniformen gedragen.

Opvallende dragers van een enkele ster:

Opvallende dragers van een tweede ster:

Buitenlandse dragers van deze medaille:

De Gouden Medaille van de Hamer en Sikkel (Held van de Socialistische Arbeid)[bewerken]

Versiersel

Deze onderscheiding (Russisch: "Zolotaja Medalj Serp i Molot") oftewel "Gouden Medaille van de Hamer en Sikkel" was de tweede orde van de Sovjet-Unie en ook de dragers van deze orde kregen een Leninorde. Zij voerden de titel "Held van de Socialistische Arbeid" (Russisch: "Герой Социалистического Труда, Geroj Sotsialistitsjeskogo Troeda). Deze titel had evenveel prestige als die van "Held van de Sovjet-Unie".

De medaille, een kleine gouden ster van 335 millimeter doorsnee was ontworpen door A. Pomanski en door Stalin zelf uitgekozen. Stalin heeft een aantal figuranten in diverse kostuums en ook werkkleding met gouden sterren van verschillende afmetingen bijeen laten komen en koos dit formaat. Hij moet dus tevreden zijn geweest toen hij op 20 december 1939 zelf de eerste "Held van de Socialistische Arbeid" werd.

De onderscheiding werd 19.000 maal verleend voor het verhogen van de productie en de efficiëntie in de Sovjet economie. Ook opvallende verdienste voor de cultuur, de administratie en de wederopbouw na de oorlog werd met deze orde beloond. Ongeveer een kwart van de gedecoreerden was vrouwelijk. Niet meer dan 80 Russen en 25 Russinnen kregen een tweede Gouden Medaille van de Hamer en Sikkel uitgereikt. Zij werden allen met een bronzen buste in hun geboorteplaats geëerd.

De orde kon ook aan buitenlanders worden verleend maar dat is nooit gebeurd.

Opvallende dragers van deze medaille:

De Orde van Lenin[bewerken]

De Russische Leninorde aan het voor socialistische orden typische vijfhoekige lint.

Deze hoge onderscheiding, in het Russisch "Orden Lenina" genoemd, werd aan burgers en militairen verleend voor uitmuntende verdienste voor de landsverdediging, het bevorderen van de vrede, kunst en wetenschap. De onderscheiding werd ook aan buitenlanders verleend. Deze op 6 april 1930 gestichte orde werd ongeveer 40.000 maal verleend. De eerste kleinoden waren van zilver, in de twee jaren na 1936 waren ze van goud en daarna van platina. Ook de Leninorde kon meermalen aan één en dezelfde persoon worden verleend. De Orde van Lenin werd ook aan steden, bedrijven, kranten, schepen, militaire eenheden en alle veertien republieken van de Sovjet-Unie toegekend.

Opvallende verleningen:

Een Leninorde met een knipoog:

Stalinorde[bewerken]

Ontwerp van de Stalinorde
Orde van Stalin USSR Baton.gif

Na 1945 waren er vergevorderde plannen voor een Stalinorde, welke na diens dood in 1953 echter werden stopgezet.[1]

De militaire orden[bewerken]

Kleinood
en baton
Naam (Nederlands/Cyrillisch/Latijns schrift) De datum
van instelling
[2]
Beschrijving van de orde Het aantal
verleningen
De Orde van de Rode Vlag 1918.jpg

Order of Red Banner ribbon bar.png

Orde van de Rode Banier
Орден Крaсного Знамени
Orden Krasnogo Znameni

16 september
1918
De Orde van de Rode Banier werd ook toegekend voor militaire verdienste. Voordat de Leninorde werd ingesteld was deze onderscheiding jarenlang de enige militaire orde. Vrijwel de gehele legerleiding werd op enig moment met deze orde gedecoreerd. De orde werd ook aan buitenlanders verleend. Er zijn ook kruisen zonder lint bekend die met een schroefdraad aan de achterzijde en een moer op de kleding werden bevestigd. Hoewel er geen aantallen bekend zijn moet de orde vaak zijn verleend. Op de veiling brengt deze geëmailleerde zilveren onderscheiding niet meer dan veertig euro op. Het aantal verleningen is onbekend.
Order of Suvorov (Russia).jpg

Order suvorov1 rib.png

Orde van Soevorov
Eerste klasse
Орден Суворова первой степени
Orden Soevorova pervoj stepeni

29 juli
1942
Deze onderscheiding werd aan commandanten verleend voor voortreffelijk leiderschap en briljant uitgevoerde en succesvolle operaties. De orde heeft drie graden en werd in platina, goud en zilver verleend. Het aantal verleningen is onbekend.
Order of suvorov medal 2nd class.jpg

Order suvorov2 rib.png

Orde van Soevorov
Tweede klasse
Орден Суворова второй степени
Orden Soevorova vtoroj stepeni

29 juli
1942
De tweede klasse werd verleend aan bevelhebbers van legerkorpsen, divisies en brigades die een overwinning behaalden op numeriek sterkere vijandelijke troepen. Het aantal verleningen is onbekend.
Order of suvorov medal 3rd class.jpg

Order suvorov3 rib.png

Orde van Soevorov
Derde klasse
Орден Суворова третьей степени
Orden Soevorova tretjej stepeni

29 juli
1942
Deze derde klasse werd verleend aan commandanten en stafofficieren die door briljant leiderschap een overwinning forceerden. Het aantal verleningen is onbekend.
OrderOfUshakov1st.jpg

Order ushakov1 rib.png

Orde van Oesjakov
Eerste klasse
Орден Ушакова первой степени
Orden Oesjakova pervoj stepeni

31 maart
1944
De orde werd ten behoeve van de marine van de Sovjet-Unie ingesteld ter herinnering van Admiraal Fjodor Oesjakov, bevelhebber van de Russische Zwarte Zeevloot die in 1799 de Ionische Eilanden veroverde. Deze onderscheiding werd, net zoals de Orde van Soevorov bij de landmacht, verleend voor voortreffelijk leiderschap en briljant uitgevoerde succesvolle militaire operaties. Er werden 47
sterren verleend.
OrderOfUshakov2nd.jpg

Order ushakov2 rib.png

Orde van Oesjakov
Tweede klasse
Орден Ушакова второй степени
Orden Oesjakova vtoroj stepeni

31 maart
1944
Er werden 198
sterren verleend.
OrderOfKutuzov1st.jpg

Order kutuzov1 rib.png

Orde van Koetoezov
Eerste klasse
Орден Кутузова первой степени
Orden Koetoezova pervoj stepeni

28 juli
1942
De orde van Koetoezov is de orde van de terugtocht. Deze onderscheiding is genoemd naar generaal Koetoezov die Napoleons Grande Armee in 1812 steeds verder liet oprukken en zelfs Moskou opgaf. De orde werd verleend aan de bevelhebbers van legergroepen voor het bekwaam ontwijken van vijandelijke aanvallen en het organiseren van succesvolle tegenaanvallen. De eerste klasse werd 669 maal verleend.
Order kutuzov2.jpg

Order kutuzov2 rib.png

Orde van Koetoezov
Tweede klasse
Орден Кутузова второй степени
Orden Koetoezova vtoroj stepeni

8 februari
1943
De tweede klasse werd verleend aan bevelhebbers van legerkorpsen, divisies en brigades voor het bekwaam ontwijken van vijandelijke aanvallen en het organiseren van succesvolle tegenaanvallen. De tweede klasse werd
3 325 maal verleend.
Order kutuzov3.jpg

Order kutuzov3 rib.png

Orde van Koetoezov
Derde klasse
Орден Кутузова третьей степени
Orden Koetoezova vtoroj stepeni

8 februari
1943
Deze derde klasse werd verleend aan commandanten en stafofficieren, bataljonscommandanten en bevelvoerende officieren aan het front die vijandelijke aanvallen bekwaam ontweken en succesvolle tegenaanvallen organiseerden. De derde klasse werd
3 328 maal verleend.
Order of Nakhimov 05.jpg

Order nakhimov1 rib.png

Orde van Nachimov
Eerste klasse
Орден Нахимова первой степени
Orden Nachimova pervoj stepeni

31 maart
1944
Deze onderscheiding werd aan marinecommandanten verleend voor voortreffelijk leiderschap en briljant uitgevoerde en succesvolle operaties op zee waarbij de vijand zware schade werd toegebracht. De orde was daarmee de marineversie van de Orde van Soevorov. De orde werd ook aan buitenlandse marineofficieren verleend. De eerste klasse werd 80 maal verleend.
Order Nakhimov 2nd.jpg

Order nakhimov2 rib.png

Orde van Nachimov
Tweede klasse
Орден Нахимова второй степени
Orden Nachimova vtoroj stepeni

31 maart
1944
De tweede klasse werd verleend aan marineofficieren die een overwinning behaalden op numeriek sterkere vijandelijke eenheden. Deze ster werd 467 maal verleend.
Order khmelnitsky1.jpg

Order bogdan khmelnitsky1 rib.png

Orde van Bogdan Chmelnitski
(1st Class)
Орден Богдана Хмельницкого первой степени
Orden Bogdana Chmelnitskovo pervoj stepeni

10 oktober
1943
De eerste klasse van deze orde werd verleend aan legercommandanten wiens succesvolle leiding leidde tot de bevrijding van een stad of een regio en waarbij de vijand zware verliezen werden toegebracht. De orde werd naar de kozakkenleider genoemd die de Oekraïne onder Russisch bestuur bracht. De eerste klasse werd 323 maal verleend.
Орден-Хмельницького-3(СССР).png

Order bogdan khmelnitsky2 rib.png

Orde van Bogdan Chmelnitski
Tweede klasse
Орден Богдана Хмельницкого второй степени
Orden Bogdana Chmelnitskovo vtoroj stepeni

10 oktober
1943
De tweede klasse werd aan commandanten verleend voor het succesvol doorbreken van het vijandelijke front of het aanvallen van de vijandelijke achterhoede. De tweede klasse werd 2400 maal verleend.

Order bogdan khmelnitsky3 rib.png

Orde van Bogdan Chmelnitski
Derde klasse
Орден Богдана Хмельницкого третьей степени
Orden Bogdana Chmelnitskovo tretjej stepeni

10 oktober
1943
De derde klasse werd verleend aan officieren, partizanencommendanten, sergeanten, korporaals én soldaten voor opvallende dapperheid en initiatief in een gewonnen veldslag. De derde klasse werd 5700 maal verleend.
Sasha Nevsky.jpg

Order alexander nevsky rib.png

Alexander Nevski-Orde
Орден Александра Невского
Orden Aleksandra Nevskovo

29 juli
1942
De Orde van Alexander Nevski is in 1942 heropgericht. De Tsaristische orde die naar een heilige de "Orde van Sint Alexander Nevski" was genoemd was in 1918 afgeschaft. Nu Rusland in gevaar was deed Stalin het voorkomen alsof er een patriottische oorlog werd gevoerd. De nadruk lag niet meer op communisme en rode vlaggen maar historische figuren en de rijke Russische geschiedenis werden in de propagande geroemd. Veel orden heetten nu naar generaals van de Tsaar. Alexander Nevski vocht in de 15e eeuw tegen de Duitse Orde en het lag daarom voor de hand om een onderscheiding naar hem te noemen. De orde werd ook aan 70 generaals van bondgenoten van de Sovjet-Unie verleend en aan de vaandels van 1470 Sovjetregimenten en legeronderdelen bevestigd. Meer dan 42.000 sterren van deze orde zijn aan het leger uitgereikt.
Order-of-the-Red-Star.jpg

Order redstar rib.png

Orde van de Rode Ster
Орден "Красная Звезда"
Orden "Krasnaja Zvezda"

6 april
1930
De Orde van de Rode Ster werd in oorlog- en vredestijd aan de marine en het leger verleend voor buitengewone verdienste voor de landsverdediging. Deze onderscheiding werd meer dan drie miljoen maal verleend.
Orden-otechestvennoy-voyny A0078505.jpg

Order gpw1 rib.png

Orde van de Vaderlandse Oorlog
Eerste klasse
Орден Отечественной войны первой степени
Orden Otetsjestvennoj Vojny pervoj stepeni

20 mei
1942
De Orde van de Vaderlandse Oorlog werd aan de soldaten van het Rode Leger, de veiligheidsdiensten en de partizanen verleend voor "heroïsche daden". In 1985 werd besloten alle nog levende Sovjet veteranen van de Tweede Wereldoorlog de eerste of tweede klasse van deze orde te verlenen. Deze onderscheiding werd meer dan 2,4 miljoen maal verleend.
OPatWar 2nd.jpg

Order gpw2 rib.png

Orde van de Vaderlandse Oorlog
Tweede klasse
Орден Отечественной войны второй степени
Orden Otetsjestvennoj Vojny vtoroj stepeni

20 mei
1942
Deze onderscheiding werd op dezelfde gronden uitgereikt als de eerste klasse van de orde. Meer dan 6,5 miljoen sterren werden uitgereikt aan de veteranen.
OrderOfGlory1stClass.png


Order of Glory Ribbon Bar.png

Orde van de Glorie
Eerste klasse
Орден Славы первой степени
Orden Slavy pervoj stepeni

8 november
1943
De Orde van de Glorie die aan het lint van de beroemde oude Tsaristische Orde van Sint Joris wordt gedragen werd verleend aan tweede luitenants en onderofficieren van leger en luchtmacht voor dapperheid. In deze orde werd men eerst benoemd in de derde klasse. Daarna kon men worden bevorderd. De eerste klasse werd 2620 maal uitgereikt.
RusOrden-slavy.jpg

Order of Glory Ribbon Bar.png
Orde van de Glorie
Tweede klasse
8 november
1943
De tweede klasse werd
46.473 maal uitgereikt.
Order of Glory 3rd class.jpg

Order of Glory Ribbon Bar.png
Orde van de Glorie
Derde klasse
8 november
1943
De derde klasse werd 997.815 maal uitgereikt.
Order for Service to Homeland 1st.jpg

Order service to the homeland1 rib.png

Orde van Verdienste voor het Moederland in de Strijdkrachten van de Sovjet-Unie
Derde klasse
Орден "За службу Родине в Вооружённых Силах" первой степени
Orden "Za sloezjboe Rodine v Vooroezjonnich Silach" pervoj stepeni

28 oktober
1974
Deze orde werd toegekend voor voorbeeldige dienst in de strijdkrachten van de Sovjet-Unie in oorlog-en vredestijd. Ook in deze orde werd men eerst benoemd in de derde klasse. Daarna kon men worden bevorderd. Net als de civiele Orde van de Glorie van de Arbeid die als voorbeeld voor deze onderscheiding diende, hadden de dragers recht op een aantal privileges. Deze ster werd slechts 13 maal uitgereikt.
Order for Service to Homeland 2nd.jpg

Order service to the homeland2 rib.png

Orde van Verdienste voor het Moederland in de Strijdkrachten van de Sovjet-Unie
Tweede klasse
Орден "За службу Родине в Вооружённых Силах" второй степени
Orden "Za sloezjboe Rodine v Vooroezjonnich Silach" vtoroj stepeni

28 oktober
1974
De tweede klasse werd 589 maal uitgereikt.
Order for Service to Homeland 3rd.jpg

Order service to the homeland3 rib.png

Orde van Verdienste voor het Moederland in de Strijdkrachten van de Sovjet-Unie
Derde klasse
Орден "За службу Родине в Вооружённых Силах" третьей степени
Orden "Za sloezjboe Rodine v Vooroezjonnych Silach" tretjej stepeni

28 oktober
1974
Deze derde klasse werd
69.576 maal uitgereikt.

Civiele orden van de Sovjet-Unie[bewerken]

Kleinood
en baton
Naam (Nederlands/Cyrillisch/Latijns schrift) Datum van
oprichting
[2]
Beschrijving Aantal dat
werd verleend

Order october revolution rib.png

Orde van de Oktoberrevolutie
Орден Октябрьской Революции
Orden Oktjabrskoj Revoljoetsii

31 oktober
1967
Ingesteld om de vijftigste verjaardag van de communistische revolutie van oktober 1917 te herdenken. De orde werd verleend aan burgers, instellingen en militairen die de staat of de verdediging van de Sivjet-Unie bijzonder hadden gediend.
Order of Red Banner of Labor thumb.png

Orderredbannerlabor rib.png

Orde van de Rode Vlag van de Arbeid
Орден Трудового Красного Знамени
Orden Troedovovo Krasnovo Znameni

28 december
1920
Deze orde was het civiele equivalent van de Orde van de Rode Vlag en werd verleend voor bijzondere prestaties tijdens de arbeid.
Order of the Badge of Honor.jpg

Order badge of honor rib.png

Ereteken van de Sovjet-Unie
Орден "Знак Почета"
Orden "Znak Potsjeta"

25 november
1935
Deze orde werd aan burgers van de Sovjet-Unie verleend voor bijzondere resultaten behaald bij de productie, wetenschappen, de sociale en culturele sector en elders. Op 28 december 1985 werd de orde vervangen door de Orde van Eer. meer dan 1.500.000 keer
Order of Labour Glory 1st.jpg

Order labor glory1 rib.png

Orde van de Glorie van de Arbeid
Eerste Klasse
Орден Трудовой Славы первой степени
Orden Troedovoj Slavy pervoj stepeni

18 januari
1974
Deze orde was het civiele uitvoering van de "orde van de Glorie" en werd verleend voor opmerkelijke prestaties tijdens de arbeid. Net als de Orde van de Glorie werd de orde in drie klassen verleend en werd men altijd benoemd in de derde klasse. Daarna was bevordering mogelijk. De onderscheiding gaf recht op een pensioen en vrij reizen in het openbaar vervoer. De eerste klasse van de orde werd 952 maal verleend.
Order of Labour Glory 2st.jpg

Order labor glory2 rib.png

Orde van de Glorie van de Arbeid
Tweede klasse
Орден Трудовой Славы второй степени
Orden Troedovoj Slavy vtoroj stepeni

18 januari
1974
Deze klasse werd meer dan 50.000 maal verleend.
Order of Labour Glory 3st.jpg

Order labor glory3 rib.png

Orde van de Glorie van de Arbeid
Derde klasse
Орден Трудовой Славы третьей степени
Orden Troedovoj Slavy tretjej stepeni

18 januari
1974
De derde klasse werd meer dan 650.000 maal verleend.
Orden Drugby narodov.jpg

Order friendship of peoples rib.png

Orde van de Volkerenvriendschap
Орден Дружбы Народов
Orden Droezjby Narodov

17 oktober
1972
Deze orde werd verleend aan personen, organisaties, bedrijven, legereenheden en provincies (oblasten) voor het versterken van de vriendschappelijke banden tussen volkeren en rassen en het "bevorderen van de economische, culturele, politieke, wetenschappelijke en militaire ontwikkeling van de Sovjet-Unie".
Order for personal courage.jpg

Order personal courage rib.png

Orde voor Persoonlijke Moed
Орден "За Личное Мужество"
Orden "Za Litsjnoje Moezjestvo"

28 december
1988
Deze onderscheiding werd verleend voor opmerkelijke dapperheid bij het redden van levens, bij catastrofes, bij het bewaren van de openbare orde en bij het redden van de eigendommen van de staat. De orde werd ook verleend voor opmerkelijke dapperheid bij het tegengaan van criminaliteit, milieurampen en andere catastrofes.

Opmerking: Een aantal Sovjetorden en medailles werd altijd zonder lint gedragen en er was geen lintje om op borst te naaien. Sinds de val van de Sovjet-Unie is aan een aantal van deze orden alsnog een lint toegevoegd. Zij zijn herkenbaar aan de asterisk (*).


Literatuur[bewerken]

  1. (ru) ru:Орден Сталина (проект)
  2. a b Grote Sovjet Encyclopedie, artikel "Ordes van de USSR", Moskou, 1969-1978
  • Paul Hieronymussen: "Orders Medal and Decorations of Brittain and Europe". 1967

Externe links[bewerken]