Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Langstraatspoorlijn
Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch
Spoorlijn Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch op de kaart
Lijnnummer228
Totale lengte46,3 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorStaat der Nederlanden
Geopend
Lage Zwaluwe - Waalwijk: 1 november 1886
Waalwijk - Vlijmen: 1 juni 1888
Vlijmen- 's-Hertogenbosch: 15 oktober 1890
GeslotenJaren zeventig
Heropend
Lage Zwaluwe - Oosterhout Weststad: 1979
Huidige status
Lage Zwaluwe - Oosterhout: alleen goederen
Oosterhout - 's-Hertogenbosch: opgebroken
Geëlektrificeerdnee
Aantal sporen1
Baanvaksnelheid40 km/h
Traject
v-SHI2grBSicon .svg lijn van Rotterdam Centraal
vÜSTurvSTR- lijn van Moerdijk haven
edABZg+rvÜSTld lijn van Moerdijk SS opgebroken
vBHF-LvBHF-R- 0,0 Lage Zwaluwe
dSTRrvÜSTrd lijn naar Antwerpen-Centraal
vSTRr-STR lijn naar Breda
deHST 2,2 Zevenbergschenhoek
deBHF 7,5 Hooge Zwaluwe
deHST 11,3 Made en Drimmelen
ENDEavSTR- Walon
SPLavSTR-
vSTR-BSTvSTR- Oosterhout Weststad
vENDEe-STRvSTR- Whirlpool Corporation
v-SHI2rvSTR-
dABZg+ldENDEeqvSTR- Gefco
dABZg+ldENDEeqvSTR- De Graaff
dABZgldENDEeqxvSHI2gl- IKEA
dSTRldSTRqxdKRZdSTRr
BSicon .svgexdABZg+lexdENDEeq aansluiting onderstation Amercentrale opgebroken
BSicon .svgexdABZg+lexdENDEeq aansluiting Amercentrale opgebroken
exdENDEaqexABZg+r aansluiting Dongecentrale opgebroken
BSicon .svgexdBHFuexdKHSTa 14,8 Geertruidenberg
BSicon .svgexdWBRÜCKEuexdWBRÜCKE Donge
BSicon .svgexdSTRuexdABZg+l tramlijn van Keizersveer opgebroken
BSicon .svgexdSTRuexdHST Keizersdijk
BSicon .svgexmdKRZuexdSTRr tramlijn naar Oosterhout opgebroken
dexHST 15,7 Raamsdonksveer
dexBUE A27E311
dexBUE A59
dexHST 18,8 Raamsdonk
dexBHF 21,1 Waspik-'s-Gravenmoer
dexHST 23,0 Vrouwkensvaart
dexBHF 24,0 Capelle Nieuwevaart
dexHST 25,7 Capelle-Vrijhoeve
dexHST 28,0 Besoijenschesteeg
dexmKRZ tramlijn Tilburg - Waalwijk haven opgebroken
dexBHF 29,5 Waalwijk
voorheen Waalwijk-Besoyen
dexHST 32,0 Baardwijksche Steeg
voorheen Baardwijk
dexWBRÜCKE1 Afwateringskanaal
's-Hertogenbosch-Drongelen
dexmKRZ tramlijn Drunen - Besoyen opgebroken
dexHST 33,0 Drunenschedijk
dexHST 34,0 Elshout
dexBHF 35,1 Drunen-Heusden
dexmKRZ tramlijn 's-Hertogenbosch - Heusden opgebroken
dexHST 36,0 Kuiksche Heide
dexHST 37,6 Nieuwkuijk
dexmKRZ tramlijn 's-Hertogenbosch - Heusden opgebroken
dexBHF 39,7 Vlijmen
dexHST 42,0 Heidijk
dexhKRZWae Venkantbrug
dexhKRZWae Moerputtenbrug
xvSTR+r-STR lijn van Tilburg
lijn van Boxtel
emdKRZexmdKRZ tramlijn 's-Hertogenbosch - Heusden opgebroken
xvÜSTlxr
v-SHI2grvSTR-
vBHF-LdBHF-Rd 46,3 's-Hertogenbosch
dSTRxvÜSTrd stamlijn De Rietvelden opgebroken
vÜSTBSicon .svg lijn naar Utrecht Centraal
lijn naar Nijmegen

De Langstraatspoorlijn was een spoorlijn in Noord-Brabant die liep door de Langstraat, van Lage Zwaluwe via Waalwijk naar 's-Hertogenbosch. De bijnaam Halvezolenlijntje verwijst naar het vervoer van benodigdheden voor de schoenfabrieken in de streek. Er was tijdens de aanleg rekening gehouden met het in een later stadium dubbelsporig maken van de lijn, wat te zien is aan de breedte van de pijlers van de Moerputtenbrug in natuurgebied de Moerputten.

Geschiedenis[bewerken | bron bewerken]

De spoorlijn werd in delen geopend tussen 1886 en 1890 en was volledig gefinancierd met koloniale winsten uit Nederlands-Indië. Over de spoorverbinding werden voornamelijk leer en aanverwante artikelen van en naar de Langstraat vervoerd. Lage Zwaluwe fungeerde als overlaadpunt voor scheepvaart van en naar Rotterdam.

Alleen het deel van Lage Zwaluwe naar Oosterhout is nog als goederenspoorlijn in gebruik. Tot en met 1997 lag ter hoogte van het Koning Willem I College in 's-Hertogenbosch nog een stuk van de lijn. In 1996 stalden de Nederlandse Spoorwegen hier bij wijze van reclame tijdens de eerste etappe van de Tour de France een treinstel van het toen nieuwe dubbeldeks interregiomaterieel. Het kwam op die wijze bij de tourrapportage op televisie internationaal in beeld. Dit laatste stuk spoorlijn werd in 1997 opgebroken.

Afbeeldingen[bewerken | bron bewerken]

Routebeschrijving[bewerken | bron bewerken]

Op een groot deel van het traject waar de trein reed kwamen wegen of paden. De huidige straatnamen volgend legde de trein vanuit Den Bosch het volgende traject af: Randweg - Drongelens Pad - Moerputtenbrug - A59 - Parallelweg-Oost - Spoorlaan - Spoorbrugweg - Ambrosiusweg - Noorder-Parallelweg - Burgemeester van der Klokkenweg - Meidoornweg - Spoorbaanweg - Halvezolenpad - A59 (diagonaal) - A27 (diagonaal) - Lijnbaan - Bergsedijk - Stationsweg - Parallelweg - N623. Vanaf dit punt, ten zuiden van Drimmelen, ligt het spoor tot en met Lage Zwaluwe er nog.

Restanten[bewerken | bron bewerken]

Vergeleken met andere voormalige spoorlijnen in Nederland is er bovengemiddeld veel spoorwegbebouwing langs het spoor bewaard gebleven. Het traject van station Lage Zwaluwe tot het bedrijventerrein ten oosten van Made is in gebruik voor goederenvervoer. Dit deel is daarom niet publiek toegankelijk. Tussen Raamsdonk en Waalwijk is een asfaltweg aangelegd die fungeert als fiets- en voetpad. Het pad kreeg als straatnaam Halvezolenpad. Van Waalwijk tot en met 's-Hertogenbosch is de spoorlijn deels te volgen over fiets- en wandelpaden. Op meerdere locaties zijn nog spoordijken van de voormalige spoordijk zichtbaar.

De volgende spoorgerelateerde bebouwing is nog te vinden langs de voormalige lijn:

  • Station Zevenbergschenhoek ligt aan de Bloemendaalse Zeedijk 4 naast een groot distributiecentrum.
  • Station Hooge Zwaluwe aan Stationsweg 2 en is te zien vanaf de naastgelegen spoorwegovergang.
  • Station Made en Drimmelen is gesloopt. Op de plek waar het station zich bevond ligt nu een vierkant grasveld.
  • De brugpijlers van de voormalige brug over de Donge zijn nog aanwezig en staan naast de huidige brug voor het wegverkeer.
  • Wachtpost 15A bij Omschoorweg 10 in Raamsdonksveer.
  • Station Raamsdonk naast de Stationstraat in het midden van het dorp.
  • Wachtpost 19A aan Stadhoudersdijk 21 ten westen van Waspik.
  • Wachtpost 20 aan de Spoorstraat 2 ten zuiden van het dorp.
  • Station Vrouwkensvaart midden in het weiland aan de Vrouwkensvaartsestraat 5a.
  • Wachtpost 22 tussen twee dorpen in aan de Wendelnesseweg Oost 2.
  • Ten noorden van Sprang-Capelle ter hoogte van de Julianalaan zijn restanten van een smalle brug over een sloot.
  • Ter hoogte van de passage met de N261 is het dijklichaam zichtbaar.
  • Station Besoijensche Steeg is gevestigd aan de Sprangseweg 1. Op het kruispunt waar het aan ligt kruiste de spoorlijn de tramlijn Tilburg - Waalwijk.
  • Baardwijkse spoorbrug over het Drongelens kanaal. Oorspronkelijk doorlopend over de Baardwijkse overlaat tot aan Station Drunenschedijk.
  • Station Drunenschedijk op een dijklichaam ten westen van Drunen aan de Eindstraat 56.
  • Venkantbrug; deze spoorbrug is van 2010 t/m 2011 gerestaureerd.
  • Moerputtenbrug; deze spoorbrug is het grootste bouwwerk dat aan de spoorlijn herinnert. Tussen 2004 en 2011 is de gehele brug gerestaureerd naar de originele staat.
  • Wachtpost 39 ligt in het verlengde van de Moerputtenbrug.
  • Tussen wachtpost 39 en station Den Bosch ligt een dijklichaam dat herinnert aan het traject. De randweg Den Bosch doorbreekt dit dijklichaam.

Afbeeldingen[bewerken | bron bewerken]


Zie ook[bewerken | bron bewerken]

Externe link[bewerken | bron bewerken]

Literatuur[bewerken | bron bewerken]

  • J. Heijenbrock, I.D. Jacobs, I. Slootweg, G. Steenmeijer, Het Halvezolenlijntje. De Langstraatspoorlijn van Lage Zwaluwe naar 's-Hertogenbosch. Matrijs, Utrecht, 2011². 126 pag. ISBN 978-90-5345426-8
  • Paul Henken, De spoorweg Lage Zwaluwe - 's Hertogenbosch 1886-2014. De Halvezolenlijn in beeld. Uquilair, 's Hertogenbosch, 2014. 160 pag. ISBN 978-90-71513-83-1
  • Victor Lansink, Michel ten Broek, Atlas van de verdwenen spoorlijnen in Nederland. Wbooks, Zwolle, 2016. 208 pag. ISBN 978-94-6258138-8
Zie de categorie Lage Zwaluwe - 's-Hertogenbosch railway van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.