Spoorwegwerken Oost

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Spoorwegwerken Oost in Amsterdam hadden als belangrijkste doel de verbetering van de verbindingen tussen de (nieuwe) wijken in Amsterdam-Oost ten oosten de spoorlijnen met de rest van de stad. Mede daardoor konden de Indische Buurt en de Watergraafsmeer (betere) tramverbindingen met de stad krijgen.

De plannen waren al veel eerder gemaakt, maar de uitvoering ervan werd in 1932 begonnen en zou tot 1942 duren. Het grootste probleem waren de gelijkvloerse spoorwegen, waardoor er lange wachttijden voor de overwegen waren, en die de trams moeilijk konden kruisen. Om dit probleem op te lossen besloot men de sporen van de NS op een verhoogde baan aan te leggen. Het daarvoor benodigde zand werd uit de zanderij Crailo bij Hilversum gehaald, waar een groot gat aan weerszijden van de spoorlijn Amsterdam - Apeldoorn - Zutphen tussen de haltes Bussum-Zuid en Hilversum Media Park nog steeds aan herinnert. Op deze plaats is de Stapelplaats Crailoo, waar voor de spoorwegbouw benodigde materialen worden opgeslagen.

Stations[bewerken]

Het Weesperpoortstation, kopstation voor de treinen uit de richting Utrecht, werd op 15 oktober 1939 gesloten, zodat het kopmaken van treinen tussen Utrecht en Amsterdam CS tot het verleden behoorde. Op het verlaten tracé - globaal tussen de Transvaalkade en de Mauritskade - werd de Wibautstraat aangelegd. De ronding in de Vrolikstraat herinnert nog aan de verbindingsboog waarover de uit Utrecht aangekomen treinen naar Amsterdam CS konden rijden.

Ter vervanging van het Weesperpoortstation werd een nieuw station aan de lijn naar Utrecht gebouwd, het Amstelstation, dat op 15 oktober 1939 werd geopend.

Het Muiderpoortstation werd vervangen door een nieuw station met hooggelegen perrons, een vorkstation op de splitsing van de lijnen richting Utrecht en Amersfoort.

Overwegen[bewerken]

De meeste overwegen voor het gewone wegverkeer verdwenen in Amsterdam-Oost. Alleen bij de Rietlanden, een rangeer-, opstel- en havenemplacement, werden tussen de boog in de hooggelegen baan en de Panamaweg en de Piet Heinkade lagere sporen intact gelaten, die de Rietlanden in beide richtingen met de hoge sporen verbonden. In die sporen bleven nog twee overwegen bestaan. In de jaren negentig werden ook deze sporen kruisingsvrij gemaakt door ze ook op een hoge baan te leggen. Alle nog overgebleven lage sporen werden toen opgebroken, waarna de woonwijken in het Oostelijk Havengebied werden gebouwd.

Gevolgen voor tram- en buslijnen[bewerken]

Indische buurt en Transvaalbuurt[bewerken]

Tramlijn 6 werd als eerste op 15 oktober 1939 via de Wijttenbachstraat verlengd naar het die dag geopende nieuwe Muiderpoortstation (Celebesstraat). Deze lijn werd opgeheven in 1942. In 1940 werd ook lijn 11 via de nieuwe onderdoorgang bij de Wijttenbachstraat verlengd naar het Muiderpoortstation en verder via de Insulindeweg naar de Indische Buurt (Soembawastraat). Tramlijn 3 werd na het opbreken van de spoorbaan in 1942 verlengd vanaf het Weesperplein via de Wibautstraat naar de Transvaalbuurt (Krugerplein). Vanaf juni 1945 reed deze lijn via het Oosterpark en de Wijttenbachstraat naar het Muiderpoortstation. Tramlijn 5 bereed vanaf juni 1945 de Wibautstraat over de gehele lengte van Weesperplein tot Amstelstation. Het eindpunt bij het oude Muiderpoortstation aan Eerste Van Swindenstraat bleef nog in gebruik tot 1948, als laatste voor lijn 26.

Watergraafsmeer[bewerken]

Omdat de Gooise Stoomtram het traject door de Linnaeusstraat zou verlaten - aanvankelijk omdat zij een eindpunt zou krijgen bij het nieuwe Amstelstation maar later werd besloten de GoTM te verbussen - was het mogelijk lijn 9 in 1940 over de Middenweg naar de Watergraafsmeer te verlengen.

Amstelstation[bewerken]

Het nieuwe station kreeg een groot tramemplacement met keerlus waar vanaf 15 oktober 1939 de lijnen 5 en 25 eindigden. In 1961 werd dit het eindpunt van lijn 7, in 1977 kwam lijn 12 hiervoor in de plaats.

Buslijnen[bewerken]

Bij het gereedkomen van het project konden de buslijnen D en K worden opgeheven. Lijn A kon pas worden opgeheven toen de gehele verlenging van tramlijn 9 gereed was.

Externe link[bewerken]