Tramlijn 25 (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Lijn 25 (Amsteltram)
Tramlijn 25 met 15G tram op de openingsdag bij de halte Amstelveen Poortwachter.Tramlijn 25 met 15G tram op de openingsdag bij de halte Amstelveen Poortwachter.
Spoorwijdte1435 mm
Huidige statusIn gebruik sinds 13 december 2020
GeëlektrificeerdBovenleiding 600 volt
Aantal sporen2
Tram doorGVB
Lijn 25 (Amsteltram)
uSTR+r tramlijn 5
BSicon uSTR.svg
BSicon uv-ENDEa.svg
Keerspoor Strawinskylaan
BSicon uSTR.svg
BSicon uSHI1+l.svg
uBHF Station Zuid
metro's  50   51   52 
uSKRZ-Au A10 binnenring
uKRZu metro's  50   51 
umKRZu Spoorlijn Weesp - Leiden
uHST Parnassusweg
uSKRZ-Au A10 buitenring
uHST A.J. Ernststraat
uHST Van Boshuizenstraat
uhHSTae Uilenstede
utHSTae Kronenburg
utHSTae Zonnestein
uhHSTae Onderuit
uhHSTae Oranjebaan
uABZgr Aftakking tramlijn 5
BSicon uSTR.svg
BSicon uSPLa.svg
Keerspoor Amstelveen Centrum
BSicon uvSTR.svg
BSicon uSKRZ-Au.svg
A9
BSicon uSTR.svg
BSicon uSPLe.svg
uSKRZ-Au Viaduct Ouderkerkerlaan
uHST Ouderkerkerlaan
utHSTae Sportlaan
uhHSTae Meent
uHST Brink
uHST Poortwachter
uTUNNEL2 Onderdoorgang Bovenkerkerweg
uHST Sacharovlaan
uBHF Westwijk
uDST Opstelterrein Legmeerpolder
uENDExe
uexHST Aan de Zoom
(gepland)
uexHST Uithoorn Busstation
(gepland)
uexKHSTe Dorpscentrum
(gepland)

Gvba25.png Tramlijn 25 is een tramlijn in Amsterdam. Sinds 13 december 2020 rijdt deze op de route station Amsterdam Zuid (Strawinskylaan) – BuitenveldertselaanBeneluxbaanAmstelveen Westwijk. In 2024 wordt de lijn verlengd naar Uithoorn.

Tot 14 december 2013 reed lijn 25 op de route Centraal StationVijzelstraatChurchilllaanPresident Kennedylaan. Na 83 jaar kwam het einde voor deze tramlijn, die sinds 1930 de verbinding tussen de Rivierenbuurt en het Centraal Station via de Ferdinand Bolstraat had verzorgd.

Nieuwe tramlijn 25: de Amsteltram[bewerken | bron bewerken]

Zie Amsteltram voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 11 september 2019 werd bekend gemaakt dat de Amsteltram (Station ZuidAmstelveenUithoorn), vanaf 2020 opvolger van sneltramlijn 51, het lijnnummer 25 krijgt.[1] Vanaf 13 december 2020 is de Amsteltram volgens dienstregeling gaan rijden.[2][3]

De Amsteltram is in de plaats gekomen van de per 3 maart 2019 uit Buitenveldert en Amstelveen verdwenen sneltramlijn 51 die daar tijdelijk werd vervangen door buslijn 55. De bestaande tramlijn 5 blijft na de komst van de Amsteltram gehandhaafd.[3]

Kenmerken[bewerken | bron bewerken]

Er blijven twee tramlijnen tussen Amsterdam en Amstelveen:

Ter vervanging van het oude materieel komen op beide lijnen lagevloertrams van het type 15G met een breedte van 2,40 m en een lengte van 30 meter met een capaciteit van 175 passagiers. Trams op de lijn Station Amsterdam Zuid – Amstelveen Westwijk (– Uithoorn) kunnen gekoppeld rijden met een totale lengte van 60 meter.

Foto's van de opening van de Amsteltram[bewerken | bron bewerken]

Uithoornlijn[bewerken | bron bewerken]

Zie Uithoornlijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
De tramlijn Amstelveen Westwijk – Uithoorn volgt het tracé van de vroegere spoorlijn Bovenkerk - Uithoorn.

Op 31 mei 2016 besloot de Stadsregio Amsterdam de Amstelveenlijn door te trekken naar Uithoorn.[6] Voor deze Uithoornlijn wordt de spoordijk van de voormalige Haarlemmermeerspoorlijnen gebruikt. Het dijklichaam van de vroeger gedeeltelijk enkelsporige lijn wordt verbreed voor dubbelspoor. Voorts wordt de N201 overbrugd met een viaduct.[7] De aanleg van deze 3,9 kilometer lange verlenging vergt een investering van € 60 miljoen.[8] Er komen drie haltes in Uithoorn: Aan de Zoom, Uithoorn Busstation en eindpunt Uithoorn Dorpscentrum. De eindhalte komt vlak bij het oude stationsgebouw van Uithoorn van de vroegere Haarlemmermeerspoorlijnen.[9]

Lijn 25
Afscheidsritten van tramlijn 25 met de 465 +731. Hunzestraat (Rivierenbuurt); 14 december 2013.Afscheidsritten van tramlijn 25 met de 465 +731. Hunzestraat (Rivierenbuurt); 14 december 2013.
Aangelegd doorGemeentetram Amsterdam (GTA)
Geopend3 april 1930: Centraal StationAmsteldijk
Huidige statusOpgeheven per 15 december 2013
Aantal sporen2
Tramdienst doorGVB
Lijn 25
BSicon .svguKBHFa Centraal Station
BSicon .svguABZgl+l tram 26
BSicon .svguHST Dam
BSicon .svguABZg+r tram 14
BSicon .svguHST Spui
BSicon .svguHST Muntplein
BSicon .svguABZgl tram 4, 9 en 14
BSicon .svguHST Keizersgracht
BSicon .svguHST Weteringcircuit
BSicon .svguABZgr tram 16 en 24
BSicon .svguABZg+r tram 7 en 10
BSicon .svguHST Frederiksplein
BSicon .svguABZgl+l tram 4, 7 en 10
BSicon .svguHST Stadhouderskade
BSicon .svguHST(R) Ceintuurbaan
BSicon .svguABZgl+l tram 3 en 4
BSicon .svguHST(L) Ceintuurbaan
BSicon .svguHST Tweede Van der Helststraat
BSicon .svguHST(R) Ferdinand Bolstraat
BSicon .svguABZgr+r tram 3 en 12
BSicon .svguHST(L) Ferdinand Bolstraat
BSicon .svguHST Cornelis Troostplein
BSicon .svguHST Scheldestraat
BSicon .svguHST Maasstraat
BSicon .svguHST Waalstraat
BSicon .svguKRZ tram 4
BSicon .svguABZgl tram 12
BSicon .svguHST Victorieplein
BSicon .svguABZgl+l Aansluiting Remise Lekstraat
BSicon .svguHST(R) Uiterwaardenstraat
uSTR+luABZgr
uSTRfuHST(L) Uiterwaardenstraat
uHST(R)uSTRg Hunzestraat
uSTRfuBHF President Kennedylaan
uSTRluSTRr

Voormalige tramlijn 25 (1930-2013)[bewerken | bron bewerken]

Tramlijn 25 met gelede wagen 604 (3G) op de Dam; circa 1976.
Zijkoersbord op een drieasser, met de in 1964 gewijzigde straatnaam President Kennedylaan.
Tramlijn 25 op het Damrak bij de Dam.
Tramlijn 25 op het Damrak.
Afscheidsritten van tramlijn 25 met tramstel 465 +731. Links lijn 25, rechts lijn 24. Stationsplein Oostzijde; 14 december 2013. Foto: Erik Swierstra.
De kronkelroute van lijn 25 tussen 2006 en 2012.

De Amsterdamse tramlijn 25 werd ingesteld op 3 april 1930. Hiermee kreeg de Amsterdamse tram het hoogste aantal tramlijnen ooit, namelijk 25 lijnen. Deze lijn had ook jarenlang het hoogste tramlijnnummer in Amsterdam. De lijnnummers 26 en 27 hebben (tot de komst van de IJtram) in de afgelopen 75 jaar tot nu toe in totaal 13 jaar bestaan.

Lijn 25 kreeg de route vanaf Centraal Station via DamrakDamRokinVijzelstraatFerdinand BolstraatScheldestraatNoorder Amstellaan (thans Churchill-laan)Daniël Willinkplein (thans Victorieplein) – Amstellaan (thans Vrijheidslaan) tot aan de Amsteldijk. Op 15 oktober 1939 werd lijn 25 verlengd via de Berlagebrug naar het nieuw geopende Amstelstation.

Vanaf 18 juni 1945 ging lijn 25 vanaf het Victorieplein voortaan via de door lijn 4 verlaten route door de Rijnstraat naar de Rivierenlaan (sinds 1964 President Kennedylaan).

De route Centraal Station – President Kennedylaan bleef ongewijzigd tot 6 mei 2003, toen wegens de start van de werkzaamheden aan de Noord-Zuidlijn metro in de Ferdinand Bolstraat lijn 25 moest gaan omrijden vanaf de Vijzelgracht via WeteringschansFrederikspleinVan WoustraatCeintuurbaanFerdinand Bolstraat. De omlegging "zou anderhalf jaar duren" maar heeft meer dan tien jaar geduurd. Sindsdien had lijn 25 in Amsterdam-Zuid een merkwaardige kronkelroute. Ook moest door het ontbreken van een verbindingsboog tussen de Weteringschans en de Vijzelstraat de tram richting Centraal Station een tijdrovend extra rondje rond het circuit rijden met daarbij meerdere stoplichten. Deze omlegging was het begin van het einde lijn 25, want door het verbreken van de rechtstreekse route over de gehele lengte van de Ferdinand Bolstraat verloor deze lijn veel passagiers.

Met ingang van 28 mei 2006 werd lijn 25 verlengd vanaf het Centraal Station via de De Ruijterkade naar de Passagiersterminal (PTA) aan de Piet Heinkade. Lijn 16, die een jaar tevoren hierheen verlengd was, werd nu weer ingekort tot het Centraal Station. Per 1 januari 2012 is lijn 25 na vijf en een half jaar weer ingekort tot het Centraal Station. De keerlus bij de Passagiersterminal werd daarna niet meer in de normale dienst gebruikt.

Mede veroorzaakt door passagiersverlies door de langdurige omleiding, reed lijn 25 vanaf 2006 tot de opheffing in 2013 op alle dagen iedere 15 minuten en was daarmee de minst frequente tramlijn van Amsterdam geworden. In de jaren voor de Tweede Wereldoorlog was lijn 25 juist jarenlang de drukste lijn, met in het hoogst van de ochtendspits een frequentie van zelfs 1½ minuut.[10] Na het wegvallen van de tramlijnen 4 en 8 in 1942 kreeg lijn 25 het zo druk dat er toen overdag 24 tramstellen op deze lijn reden met een frequentie van 2½ minuut.

Aanvullende diensten[bewerken | bron bewerken]

Lijn 25R[bewerken | bron bewerken]

Tussen 20 december 1932 en 9 oktober 1944 was er een korttrajectdienst 25R (Rembrandtplein) die komend vanuit Zuid eindigde op het Rembrandtplein (via de lus Reguliersbreestraat / Reguliersdwarsstraat).

Lijn S[bewerken | bron bewerken]

Van 16 februari 1948 tot en met 20 maart 1949 reed er ieder uur op lijn 25 onder de lijnletter S een speciale tram van het Centraal Station naar het Amstelstation, in plaats van de Rivierenlaan, om aansluiting te geven op de trein naar Utrecht.

Lijn 25S[bewerken | bron bewerken]

In de winterdiensten 1999-2000 tot en met 2001-2002 bestond er een spitslijn 25S die in de ochtendspits een korttrajectdienst reed op het traject Centraal Station – Weteringcircuit. Deze dienst werd gereden door wagens van lijn 20 (in 2000-2001 eigen wagens) voor aanvang van de dienst op lijn 20, die pas om 9.00 uur begon. Lijn 25S had dezelfde route als spitslijn 20 die reed van 1991 tot 1993.

Niet-uitgevoerde plannen[bewerken | bron bewerken]

In het Programma van Eisen dat de Stadsregio Amsterdam had opgesteld en dat het GVB had geaccepteerd om in aanmerking te komen voor de op 26 augustus 2010 gegunde onderhandse aanbesteding per 1 januari 2012, werd een aantal wijzigingen voorgesteld.[11] Lijn 25 zou worden ingekort tot het Centraal Station, de route door de gehele Ferdinand Bolstraat zou worden hersteld zodra het traject tussen Albert Cuypstraat en Ceintuurbaan weer beschikbaar zou zijn, en het laatste deel van de Rijnstraat en de eindlus President Kennedylaan zouden worden verlaten. In plaats daarvan zou lijn 25 via de Berlagebrug naar het Amstelstation gaan rijden in samenhang met een routewijziging voor lijn 12. Dit zou dus een herstel van de route van 1939 hebben betekend. Behalve de inkorting van de Passagiersterminal tot het Centraal Station per 1 januari 2012 hebben deze wijzigingen niet plaatsgevonden.

Opheffing[bewerken | bron bewerken]

In het vervoerplan 2014[12] werd de definitieve opheffing van de lijn met ingang van de dienstregeling met ingang van 15 december 2013 voorgesteld.[13][14] Het argument was dat het aantal reizigers slechts een fractie bedraagt van dat van de drukste lijnen van het net (lijn 1 en lijn 5). Het eerdere plan om lijn 25 door verlegging naar het Amstelstation een impuls te geven werd dus definitief niet uitgevoerd en de mogelijkheid de rechtstreekse route door de Ferdinand Bolstraat te herstellen werd niet afgewacht. Protesten van bewoners en ondernemers in de Rivierenbuurt tegen de opheffing werden genegeerd.

Ter gedeeltelijke compensatie kregen de lijnen 4 (zaterdagmiddag, vanaf dienstregeling 2015 ook maandag tot en met vrijdag in de middagspits) en 12 (maandag-vrijdag overdag) een hogere frequentie. De sporen en bovenleiding in het zuidelijke deel van de Rijnstraat en in de eindlus bleven vooralsnog gehandhaafd voor omleidingen. In 2015 werden deze in het zuidelijk deel van de Rijnstraat alsnog verwijderd, behalve het spoor stadinwaarts tussen de Lekstraat en het Victorieplein ten behoeve van uitrukkende trams vanuit de remise Lekstraat. In de Uiterwaardenstaat en Hunzestraat liggen nog rails, de bovenleiding is verwijderd. Op de President Kennedylaan werd het spoor verwijderd en kwam er een groenstrook op de voormalige standplaats.

Externe links[bewerken | bron bewerken]

Zie de categorie Tramlijn 25 (Amsterdam) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.