Tramlijn 20 (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Gvba20.png Tramlijn 20 is het lijnnummer dat in de loop der jaren door drie verschillende Amsterdamse tramlijnen gevoerd is.

Eerste lijn 20[bewerken]

De eerste lijn 20 was de enige tramlijn die een eindpunt had in de Jordaan en zij werd dan ook aangeduid als Noordermarktlijn. Zij is ingesteld op 7 november 1922 en reed van de Noordermarkt via de Westerstraat, Marnixstraat, Weteringschans, Ferdinand Bolstraat naar het Cornelis Troostplein.

Op maandag (marktdag) kon lijn 20 niet door de Westerstraat rijden en de Noordermarkt bereiken en reed dan naar het Frederik Hendrikplantsoen. Op 4 juli 1929 volgde een verlenging via Scheldestraat en Noorder Amstellaan (thans Churchill-laan) naar de Amstellaan (thans Vrijheidslaan). Op 3 april 1930 werd de lijn verlegd vanaf de Trompenburgstraat via de Amsteldijk, Van Woustraat en Westeinde en via de verdere route naar de Noordermarkt. Door de komst van 25, werd de lijn minder belangrijk en op 1 januari 1932 werd deze ingekort tot TrompenburgstraatFrederiksplein. Op 16 juni 1932 werd zij opgeheven als een van de lijnen die bij wijze van crisismaatregel moesten verdwijnen (de andere 'crisisslachtoffers' waren de lijnen 12, 15, 19 en 21). De Noordermarkt en de Jordaan waren hiermee weer verstoken van de tram. Alleen in de jaren 2001-2010 kwam er weer openbaar vervoer in de vorm van de Opstapper / Stop/Go.

Tweede lijn 20[bewerken]

Al sinds 1990 reden er in de spits in verband met de vele forensen extra wachtwagens tussen het Centraal Station en het Weteringcircuit ter versterking van de lijnen 16, 24 en 25. In 1991, bij de invoering van de OV-studentenkaart, wilde men deze extra ritten structureel maken en een speciale tramlijn 26 (eerst gedacht als lijn 27) instellen. Dit ging echter niet door en men bleef, indien noodzakelijk, extra wachtwagens inzetten.

In 1993 verscheen de lijn dan toch maar kreeg nu het lijnnumer 20 en werd nu de tweede Amsterdamse tramlijn 20. De lijn reed van 3 juni 1991 tot 13 september 1993. Het was een versterkingsdienst voor de lijnen 16, 24 en 25, die in de ochtendspits reed tussen Centraal Station en Weteringcircuit langs het traject van de drie genoemde tramlijnen. Zij werd weer opgeheven toen de frequentie van de genoemde lijnen werd verhoogd.

Derde lijn 20[bewerken]

In navolging van andere steden (onder andere de City Circle Tram lijn 35 in Melbourne) werd de derde Amsterdamse tramlijn 20 op 25 maart 1997 ingesteld als speciale lijn (Circletram) voor toeristen in Amsterdam. Oorspronkelijk zou het tramlijn 8 worden (de acht stond voor ringlijn en oneindig en bij een perspresentatie over de nieuwe lijn in 1996 werd zelfs een rit onder dit lijnnummer gehouden).

Vanwege de herinnering aan de oorlog en de deportatie van de Joden kwam protest tegen het weer gebruiken van dit lijnnummer (dat van 1967 tot 1990 in gebruik was als buslijn). De Circletramlijn werd toen getooid met het lijnnummer 20.

De lijn reed van na de ochtendspits tot 's avonds, ook in het weekeinde, op een traject dat zo veel mogelijk toeristische trekpleisters moest bedienen. De lijn kon ook als versterking van diverse andere lijnen gezien worden, maar veel inwoners hadden, als de tram voorreed, twijfels of ze 'er wel in mochten stappen'. Ook werden bestemming of route niet duidelijk aangegeven op de lijnfilm van de tram. Zitplaatsen waren zodoende verzekerd in lijn 20, en dit is ook de reden waarom de lijn als onrendabel per 23 september 2002 is opgeheven. De frequentie was het laatste jaar al teruggebracht tot een 20 minutendienst. In tegenstelling tot de citycircle van Melbourne werd de lijn niet met historisch materieel gereden. Heden ten dage rijdt de City Sightseeing Amsterdam vrijwel dezelfde route als lijn 20A in één richting met dubbeldeksbussen. Het betreft een Hop on Hop off lijn.

De route van de Circletram 20A: StationspleinMartelaarsgrachtNieuwezijds VoorburgwalRaadhuisstraatRozengrachtMarnixstraatLeidsepleinStadhouderskadePaulus PotterstraatVan BaerlestraatCeintuurbaanVan WoustraatWeteringschansSarphatistraatRoetersstraatPlantage KerklaanPlantage DoklaanPlantage ParklaanMuiderstraatWaterloopleinAmstelstraatRembrandtpleinReguliersbreestraatMuntpleinRokinDamrakPrins HendrikkadeKamperbrugStationsplein.

Op dit punt aangekomen veranderde lijn 20A in 20B en reed zij het genoemde traject in de andere richting, evenwel vanaf de Muiderstraat direct over de Plantage Middenlaan naar Plantage Kerklaan en Roetersstraat. Plantage Parklaan (20A) gold als pauzestopplaats. In de eerste maanden reden de lijnen 20A en 20B over de Dam via de route van lijn 14 om het paleis heen, maar dit werd verwarrend gevonden door passagiers, zodat de route al snel vereenvoudigd werd.

Lijn 20S[bewerken]

In de winterdiensten 1999-2000 tot en met 2001-2002 bestond spitslijn 20S. Deze reed voor aanvang van de reguliere lijn 20 met wagens van deze lijn (2000-2001 eigen wagens) in de ochtendspits tussen het Centraal Station en het Weteringcircuit via de Rozengracht en Weteringschans. De terugrit ging rechtstreeks via de Vijzelstraat. Het traject Leidseplein – Weteringcircuit week af van de route van de gewone lijn 20. Een deel van deze functie is na de opheffing nog enkele jaren waargenomen door lijn 6, totdat deze in 2004 weer zijn route naar Zuid herkreeg en in 2006 geheel werd opgeheven.

Incidentele lijnen 20[bewerken]

Het lijnnummer 20 is enkele malen kortstondig gebruikt bij stremmingen en op de Amsterdamse metro om reizigers via het tramnet vervangend vervoer te bieden. Ook door railwerkzaamheden op het Leidseplein verscheen er een tijdelijke lijn 20.

  • Van 7 tot 9 april 2008 (Centraal Station – Weesperplein) wegens een ontsporing in het metrostation Centraal Station.
  • In augustus 2008 (Centraal Station – Amstelstation) in verband met uitgelopen werkzaamheden in de metrotunnel.
  • Van 29 oktober tot 2 november 2016 werden i.v.m. railwerkzaamheden op het Leidseplein de westelijke takken van de tramlijnen 7 en 10 bij de Elandsgracht aan elkaar gekoppeld tot lijn 20. De route was SlotermeerKinkerstraatElandsgrachtMarnixstraatWestergasfabriek.
  • Op 25 februari 2018 reed eenmalig een tramlijn 20 van het Centraalstation naar de Plantage Kerklaan omdat lijn 9 in verband met spoorwerkzaamheden bij het Alexanderplein was omgelegd en Artis daarbij niet aandeed.

Touristtramlijn 20[bewerken]

Van 3 juli t/m 28 augustus 2011 reed op alle zondagen in juli en augustus de na zes jaar herleefde Touristtram onder het lijnnummer 20. In de zomers van 2012, 2013, 2014 en 2015 vonden deze ritten weer plaats op alle zondagen in juli, augustus en september. Ook in de zomer van 2016 waren er ritten op zondagen in juli, augustus en september.

De tram vertrekt vanaf de Prins Hendrikkade tegenover het Centraal Station om 11.00, 12.30, 14.00 en 15.30 uur (van 2011 tot 2014 was dit 12.00, 13.00, 14.00, 15.00 en 16.00 uur). De ritten worden gereden met het lijnnummer 20, gedeeltelijk volgens de route van de Circlelijn 20 die bestond van 1997 tot 2002. Beschikbaar zijn een tweeasserstel en een drieasserstel van de Electrische Museumtramlijn Amsterdam. Het meest ingezet zijn de stellen 465 + 731 en 533 + 987. De ritten zijn echter geen reguliere tramlijn en kennen een speciaal tarief en de OV-chipkaart is er niet geldig.

Externe links[bewerken]