Leidseplein (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leidseplein (Amsterdam)
Het Leidseplein op Koninginnedag 2007
Het Leidseplein op Koninginnedag 2007
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel centrum
Postcode 1017
Algemene informatie
Genoemd naar Leidsepoort

Het Leidseplein is een plein in het centrum van Amsterdam in het verlengde van de Leidsestraat. Het grenst aan de Marnixstraat, het Kleine-Gartmanplantsoen en de Singelgracht.

Het Leidseplein is genoemd naar de Leidsepoort die hier stond tot 1862. Rechts de oude Stadsschouwburg.
Het Leidseplein, een tramstel van lijn 10 passeert de Stadsschouwburg; 1934.
Panorama vanaf de Stadsschouwburg op het Leidseplein in 1908.
Café Moderne, Leidscheplein 19-21, hoek Kleine-Gartmanplantsoen; circa 1920.
De schaatsbaan op het Leidseplein
Panorama vanaf de Stadsschouwburg op het Leidseplein in 2015.
Panorama vanaf de Stadsschouwburg op het Leidseplein en Kleine Gartmannplantsoen in 2015.


Geschiedenis[bewerken]

Het plein dateert uit de aanlegperiode van de grachtengordel (de Vierde Uitleg). Het Leidseplein is genoemd naar de Leidsepoort, die hier stond tot 1862 en het begin was van de weg naar Leiden. Het plein is, net als bijvoorbeeld het Haarlemmerplein, aangelegd als 'wagenplein', waar bezoekers van buiten de stad hun karren konden parkeren voordat zij verder de stad in gingen.

Het Leidseplein werd onder meer door Willy Walden bezongen in het lied Als op het Leidseplein de lichtjes weer eens branden gaan (1943).[1] Toon Hermans nam in 1946 een lied op dat Zo'n zomeravond op het Leidseplein heette.

Eind jaren 50 en begin jaren 60 was het Leidseplein een favoriete samenscholingsplaats voor jonge artistiekelingen, die naar deze locatie ook wel "pleiners" werden genoemd. Zij bezochten met name de cafés Eijlders en Reynders, waar destijds ook mensen als Remco Campert, resp. Kitty Courbois vaak kwamen.[2]

Karakter[bewerken]

Het Leidseplein is een bekend uitgaansgebied met terrassen, theaters en horecagelegenheden. Het plein, dat samen met de nabijgelegen Korte en Lange Leidsedwarsstraat en de Leidsekruisstraat de Leidsebuurt vormt, is een ontmoetingsplaats voor zowel Amsterdammers als toeristen en men vindt er ook veel straatartiesten. Ook is er in de winter een kunstijsbaan op de plaats van het terras. Eenmaal per jaar wordt rondom het Leidseplein het documentairefestival IDFA georganiseerd.

Aan de in 1917 door Piet Kramer ontworpen, en van 1923 tot 1925 gebouwde Leidsebrug (brug nr. 174) over de Singelgracht ligt het Leidsebosje, met twee van de grootste bomen van Amsterdam: platanen met een omtrek van ruim 6,5 meter. Op een van de takken is in 1989 het beeldje het Boomzagertje geplaatst door de De Onbekende Beeldhouwer.

Gebouwen[bewerken]

Aan het plein en in de directe omgeving staan de Stadsschouwburg, het Leidseplein Theater, theater De Balie in het vroegere Kantongerecht, de toegang tot het Max Euweplein, Theater Bellevue met drie zalen aan de Leidsekade, de poptempels Paradiso en de Melkweg, coffeeshop The Bulldog en de bioscoop City Theater.

Voor het American Hotel ligt de Hans Snoekfontein. Hier tegenover, en nadrukkelijk zichtbaar, is het grote Hirschgebouw, met een opvallend torentje. Op de hoek van het gebouw, met zicht op het plein, is sinds begin 2012 de eerste Nederlandse Apple Store gevestigd. Tevens is hier de vestiging van Apple Benelux. Ook was in dit pand een verkooppunt voor de Mini gevestigd.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Sinds 26 juli 1971 is het plein, evenals de Leidsestraat, autovrij en is het plein uitsluitend bestemd voor voetgangers en trams. Het voetgangersgebied op het plein is door het verdwijnen van de rijweg en later ook door het verleggen van de trambaan vergoot.

Op het Leidseplein en het aangrenzende Kleine-Gartmanplantsoen stadinwaarts en in de richting Oost zijn haltes voor de tramlijnen 1, 2, 5, 7 en 10. In de andere richting is de halte op de Leidsebrug en in de Marnixstraat. Een viertal streekbuslijnen en een groot aantal nachtlijnen hebben hun halte op de Stadhouderskade nabij het Leidseplein.

Het Leidseplein was het beginpunt van de eerste paardentramlijn in Amsterdam op 3 juni 1875: Leidseplein – Plantage. Een kwart eeuw later, op 14 augustus 1900, vertrok de eerste elektrische tramlijn in Amsterdam vanaf het Leidseplein naar het Haarlemmerplein. Deze beide trajecten maken nu deel uit van tramlijn 10.

Op het Kleine-Gartmanplantsoen is een taxistandplaats. Deze zal worden verplaatst naar de Leidsebrug.

Vanaf april 2016 zijn er gedurende een aantal jaren renovatiewerkzaamheden op en rond het plein, zoals vernieuwing van de Leidsebrug en aanleg van een fietsparkeerkelder onder het Kleine-Gartmanplantsoen.[3][4]

Panorama[bewerken]

Panorama van het Leidseplein bij nacht. Het gebouw geheel links is de Stadsschouwburg
Panorama van het Leidseplein bij nacht. Het gebouw geheel links is de Stadsschouwburg

Externe links[bewerken]