Tramlijn 1 (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lijn 1
Totale lengte 10,4 km
Aangelegd door Gemeentetram Amsterdam (GTA)
Geopend
20 februari 1904: DamAmstelveenseweg
Huidige status in gebruik
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid Matterhorn - Meer en Vaart 70 Meer en Vaart - Centraal Station 55 km/h
Tramdienst door GVB
Lijn 1
uKBHFa Centraal Station
uHST Nieuwezijds Kolk
uABZrg tram 14
uHSTd Dam/Raadhuisstraat
uABZgr+r tram 13, 14 en 17
uHSTu Dam/Paleisstraat
uABZlf tram 14
uHST Spui
uHST Koningsplein
uHST Keizersgracht
uHST Prinsengracht
uHST Leidseplein
uKRZ tram 7 en 10
uABZlf tram 2 en 5
uKRZ tram 3 en 12
uHST Eerste Constantijn Huygensstraat
uHST J. P. Heijestraat
uHST Rhijnvis Feithstraat
uHST Overtoomsesluis
uWBRÜCKE1 Overtoomse Sluis over de Kostverlorenvaart
uABZlg tram 17
uHST Surinameplein
uhSTRa
uhAKRZo A10
uhHST Derkinderenstraat
uhSTRe
uTHSTu Station Lelylaan metro  50 
umKRZu Spoorlijn Amsterdam CS - Schiphol
uhSTRa
uhHST Johan Huizingalaan
uhSTRe
uHST Meer en Vaart
uABZrf tram 17
uHST Louis Davidsstraat
uHST Hoekenes
uHST Baden Powellweg
uHST Ecuplein
uHST Inaristraat
uHST Pilatus
uKBHFe Matterhorn

Gvba1.png Tramlijn 1 is een tramlijn in Amsterdam op de route Centraal StationLeidsepleinSurinamepleinOsdorpDe Aker (Matterhorn).

Beknopte geschiedenis[bewerken]

Polygoon-journaal uit maart 1928 met opnamen van druk stadsverkeer in het centrum van Amsterdam. Verkeersregeling door politie agenten met nieuwe mechanische verkeersborden. Veel verkeer, auto's, trams, fietsers, bakfietsen, handkarren, voetgangers; agent regelt het verkeer met een mechanisch klapbord. Beelden van de Raadhuissstraat, Nieuwezijds Voorburgwal, Leidseplein, Leidsebosje en Leidsestraat met langsrijdende trams van de lijnen 1, 2, 3 en 17.
Trams van lijn 1 op het Spui.
Tram van lijn 1 door de Leidsestraat.
Route van lijn 1.

De Amsterdamse tramlijn 1 werd ingesteld op 20 februari 1904 en had toen de route: DamNieuwezijds VoorburgwalLeidsestraatLeidsepleinOvertoomAmstelveenseweg. Vanaf 1911 werd via de Nieuwezijds Voorburgwal doorgereden naar het Centraal Station.

In 1929 werd de lijn verlengd via de Zeilstraat naar het Hoofddorpplein. In 1948 werd de route verlegd via de Amstelveenseweg naar het Stadionplein.

In oktober 1971 werd, in het kader van de nota Lijnen voor morgen waarbij men voorzag in een een wijdmazig tramnet met vrije trambanen en hoge frequenties, de route via de Amstelveenseweg verlaten en ging lijn 1 de verbinding verzorgen naar Osdorp via de route die tot dan toe door lijn 17 werd gereden. Via SurinamepleinCornelis LelylaanMeer en VaartOsdorppleinTussen Meer naar het Dijkgraafplein.

Tussen het Surinameplein en het Dijkgraafplein was al sinds 1962 een vrije baan, tussen de Overtoom en het Leidseplein werd in 1971 een vrije baan gerealiseerd door middel van gele betonnen persrichels langs de trambaan. Tevens werd de Leidsestraat vanaf de zomer van 1971 auto- en fietsvrij gemaakt. Hierbij werden de wisselplaatsen op de bruggen verlengd zodat voortaan twee dubbelgelede trams op de bruggen pasten. De Leidsestraat was voortaan uitsluitend voor trams en voetgangers bestemd. Het traject tussen het Koningsplein en het Centraal Station kreeg pas een jaar later een vrije baan.

Lijn 1 bediende Osdorp in de eerste jaren in de spitsuren met maximaal 32 dienstwagens in een 2- tot 3-minutendienst. Op het traject tussen de Eerste Constantijn Huygensstraat en het Centraal Station kwamen daar de trams van lijn 2 nog bij, waardoor er hier een zeer intensieve tramdienst was.

Mede door vergrijzing van de bevolking in de Westelijke Tuinsteden werden het aantal dienstwagens en de frequentie in de loop der jaren verminderd. De opening van Station Lelylaan in 1986 betekende een nieuwe toeloop van passagiers. Daarom keerde vanaf 1988 ook lijn 17 weer terug in Osdorp (tot aan het Osdorpplein), waardoor de dienst weer intensiveerde.

Omdat de frequentie in 1993 van lijn 1, behalve op zaterdag, verder was verlaagd bestond er tussen september 1993 en mei 1996 een hulplijn 11 op het gedeelte Surinameplein – Centraal Station. Lijn 11 reed op maandag t/m vrijdag en zondag. Met ingang van de zomerdienst 1996 verdween lijn 11 omdat de frequentie van lijn 1 weer werd verhoogd.

In december 2001 werd het laatste deel van de route vanaf Meer en Vaart verlegd via de Pieter Calandlaan en de Akersingel naar het nieuwe eindpunt Matterhorn in De Aker. Lijn 17 nam, net als tussen 1962 en 1971, de route naar het Dijkgraafplein weer over.

Externe links[bewerken]