Mercatorplein (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mercatorplein
Het Mercatorplein met een van de twee door H.P. Berlage ontworpen torens
Het Mercatorplein met een van de twee door H.P. Berlage ontworpen torens
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel West
Wijk De Baarsjes
Postcode 1056 CL, 1057 BX-CC
Algemene informatie
Aangelegd in 1925
Genoemd naar Gerardus Mercator
Opvallende gebouwen winkelgalerijen
Openbaar vervoer tram 7 en 13, bus 15 en 18
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam

Het Mercatorplein is een plein in de Nederlandse stad Amsterdam. Het plein, dat gelegen is in het stadsdeel West, grenst aan de Hoofdweg bij de kruising met de Jan Evertsenstraat.

Het Mercatorplein is vernoemd naar de beroemde cartograaf Gerardus Mercator. De straten in de buurt eromheen zijn eveneens genoemd naar cartografen en ontdekkingsreizigers.

Het plein werd gebouwd naar een ontwerp van H.P. Berlage in 1925. Opvallend zijn de beide poortgebouwen met torens aan de noord- en zuidzijde van het plein. Aan de westkant is een soort poortachtige doorgang in de Jan Evertsenstraat gemaakt. Wegens bouwvalligheid werd de noordelijke toren in 1961 gesloopt. Bij de vernieuwing van het plein herrees de toren in 1995 in oude gedaante.

Geschiedenis[bewerken]

De supermarktketen van Dirk van den Broek had in 1942 zijn eerste vestiging aan het Mercatorplein. De oorspronkelijke melkhandel opende in 1948 hier de eerste zelfbedieningswinkel van Amsterdam. Hieruit is in de loop der jaren de winkelketen voortgekomen. De huidige vestiging is de grootste winkel aan het plein.

Tussen 1990 en 2010 was het Mercatorplein ingedeeld bij stadsdeel De Baarsjes. Het plein werd aangelegd in de jaren 1920 op het grondgebied van de in 1921 geannexeerde gemeente Sloten. Deze gemeente had voordien al plannen gemaakt voor een nieuwbouwwijk ten westen van de Baarsjesweg en Admiraal de Ruijterweg, maar de plannen werden in gewijzigde vorm uitgevoerd door de gemeente Amsterdam als onderdeel van het Plan West.

De Mercatorbuurt (het gebied rond het plein) had door verwaarlozing en drugshandel in de jaren 1980 geen al te goede naam gekregen. Vanaf 1995 werd de bebouwing rond het plein gerenoveerd en de noordelijke bebouwing geheel vernieuwd volgens het oorspronkelijke ontwerp. Ook de afgebroken toren werd herbouwd, waardoor het plein veel van zijn schoonheid terugkreeg. Onder het plein werd een parkeergarage gebouwd met een inrit op de hoek van de Hoofdweg en de Cabralstraat (vernoemd naar de Portugese zeevaarder Pedro Álvares Cabral). De bestrating van het centrale deel werd in drie bruine tinten beton uitgevoerd als een wereldkaart volgens de Mercatorprojectie, waarvan de evenaar parallel loopt aan de echte evenaar[1].

Het plein werd in juni 1998 na een flinke opknapbuurt heropend. De revitalisering van deze Amsterdamse Schoolbuurt werd gevierd in aanwezigheid van koningin Beatrix. Het ontwerp van de terrazzo-pleinbanken is van Ir. Michal Kolmas en het ontwerp van het terrazzo-waterkunstwerk en zitelementen is van André Volten. Mede door de recente verbeteringen in de Mercatorbuurt kiezen nu meer mensen voor een relatief goedkope woning aldaar in de herleefde stadswijk.

Vanaf 2008 werd het plein opnieuw opgeknapt en ingedeeld. Het "ezelsoor", de overkapping van de toegang tot de parkeergarage, is verdwenen en er is meer horeca in het bestemmingsplan[2] opgenomen. Aan de zuidwestkant van het plein is een nieuw horecapaviljoen (een opvallend gebouwtje, bekend als de "paddestoel") gebouwd. Het vernieuwde plein werd in september 2010 geopend.

Verkeer en vervoer[bewerken]

De tramlijnen 7 en 13 hebben een halte aan het plein.

Sinds 1927 had tramlijn 7 komend vanaf de Jan Evertsenstraat zijn eindpunt op dit plein. In 1929 kwamen de lijnen 12, 13 en 19 er bij. De lijnen 12 en 19 verdwenen enkele jaren later weer, maar de lijnen 7 en 13 zijn sinds de jaren twintig hier aanwezig gebleven. Lijn 13 werd in 1950 via de Hoofdweg verlengd naar het Bos en Lommerplein. In 1989 werd lijn 13 via de Jan Evertsenstraat naar de Jan Tooropstraat, Jan van Galenstraat (de "drie Jannen") en verder verlengd, lijn 7 nam nu de route naar het Bos en Lommerplein over. In 1995 verdwenen de tramkeerlus en het plantsoen in het midden van het plein.

De GVB-buslijnen 15 en 18 hebben hier ook een halte.

Literatuur[bewerken]

  • Bos en Lommer en de Baarsjes, door Ton Heijdra, Uitgeverij René de Milliano, Alkmaar 2004. ISBN 90-72810-45-7.
  • Een gat in de ruimte, Berlage's Mercatorplein en de reconstructie van een toren, door Rein Geurtsen en Max van Rooy. De Balie, Amsterdam, 1991. ISBN 90-6617-071-9.
  • Mercatorplein, beeld van een wereld in Amsterdam, Paul Arnoldussen. Mets, 1998. ISBN 90-5330-246-8.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. getuige satellietbeelden van Google Maps
  2. Bestemmingsplan De Baarsjes 2006