Roetersstraat

Roetersstraat, met rechts gebouw H van de universiteit, 2019

Filmtheater Kriterion aan de Roetersstraat, 2011

Roetersstraat met de Halverstadbrug over de Nieuwe Achtergracht

De Roetersstraat is een straat in de Plantagebuurt, in het oostelijk deel van de grachtengordel van Amsterdam. De Roetersstraat verbindt de Sarphatistraat met de Plantage Kerklaan. De straat kruist de Valckenierstraat, de Nieuwe Achtergracht en de Nieuwe Prinsengracht en grenst aan de Nieuwe Kerkstraat en de Nieuwe Keizersgracht.

De Roetersstraat is vernoemd naar Hendrik Roeters (1617-1699), in 1673 schout van de stad Amsterdam en eigenaar van het Roeterseiland.

Op het Roeterseiland aan de Roetersstraat staan gebouwen van de Universiteit van Amsterdam, met daarin ook mensa Agora. Het door werkstudenten gerunde Filmtheater Kriterion staat aan de Roetersstraat 170, voor een groot deel gevestigd in het voormalige verenigingsgebouw van de Handwerkers Vriendenkring.

Bruggen

De drie bruggen in de Roetersstraat zijn vernoemd naar mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door hun verzet levens redden.

• De Ben Polakbrug (brug 258) over de Nieuwe Prinsengracht draagt de naam van wethouder, huisarts en verzetsstrijder Ben Polak (1913-1993).
• De Lau Mazirelbrug (brug 259) over de Plantage Muidergracht naar de Plantage Kerklaan is vernoemd naar de juriste en verzetsstrijdster Lau Mazirel (1907–1974).
• De Halverstadbrug (brug 260) over de Nieuwe Achtergracht is vernoemd naar de econoom en verzetsstrijder Felix Halverstad.

Openbaar vervoer

Tussen 1904 en 2006 hebben onder meer de tramlijnen 6, 7, 10 en 20 door de Roetersstraat gereden. De tramsporen zijn alleen nog in gebruik voor omleidingen.

Remise Roetersstraat was een hoofdremise van de Gemeentetram Amsterdam. De remise was voor de elektrische tramexploitatie in gebruik van 1904-1952. Op het vrijgekomen terrein verscheen later het complex Roeterseiland met de nieuwe hoogbouw van de Universiteit van Amsterdam (gebouw Roetersstraat 25) en de omgeving werd onherkenbaar veranderd.

Geschiedenis

Wim Kan en Corry Vonk bezoeken ouderen in het rusthuis aan de Roetersstraat, 1948

Het zuidelijk gedeelte van de straat, tussen Nieuwe Achtergracht en Valckenierstraat (Nieuwe Lijnbaansgracht), is aangelegd op een gedempte gracht die in 1832 de Roetersgracht en in 1842 de Roetersburgwal genoemd werd.

Het woord Roetersstraat is in het Amsterdamse spraakgebruik vanouds verbonden met ouderenzorg. In een voormalig spinhuis, het Nieuwe Werkhuis uit 1782 aan de Roetersstraat 2, is het naar Samuel Sarphati vernoemde verpleeghuis het Dr. Sarphatihuis gevestigd. Aan de Roetersstraat, op de hoek van de Nieuwe Kerkstraat 159 en de Nieuwe Keizersgracht, is het verpleeghuis Wittenberg gevestigd in het voormalige huis voor oude mannen en vrouwen van de Evangelisch-Luthers Diaconie uit 1772.

Afbeeldingen

• 
  De oude Roetersstraat, gezien vanaf de Sarphatistraat, 1900
• 
  Luchtfoto van de Roetersstraat en omgeving, gezien in noordelijke richting, 1950. In het midden onder de Roetersstraat.
• 
  Zuil van André Volten (1970) in de groene bocht van de Roetersstraat, 2008
• 
  Fronton van het Sarphatihuis, 2011
• 
  Museumtram 307 in de Roetersstraat, 2010
• 
  Muurschildering Ramses Shaffy op een zijmuur van het Sarphatihuis, 2023

Bronnen, noten en/of referenties

• Instituut voor Nederlandse Geschiedenis - Biografie Ben Polak
• Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland - Biografie Mazirel, Laura Carola

Mediabestanden

Zie de categorie Roetersstraat, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

· ·

Straten en wegen in het Stadsdeel Centrum van Amsterdam